Orry Van de Wauwer (Pax Christi): 'Vrede ontstaat niet op een wapenbeurs'

De organisatie Stop Militarisering houdt op 14 maart een conferentie, als reactie op de defensiebeurs BEDEX op de Heizel. “Oorlogen creëren zelden winnaars, behalve dan de wapenindustrie”, zegt Orry Van de Wauwer, directeur Pax Christi Vlaanderen.

Van 12 tot 14 maart strijkt op de Heizel de eerste Belgische defensiebeurs neer: BEDEX. Drie dagen lang tonen 150 bedrijven hun drones, wapensystemen en militaire technologie. Het doel is helder: de defensie-industrie een duwtje in de rug geven.

Dat dit evenement net in Brussel plaatsvindt – hoofdstad van België, de EU en de NAVO – is geen toeval. Maar misschien moeten we net daarom een ongemakkelijke vraag stellen: wat zegt het over onze samenleving wanneer een wapenbeurs als een normaal evenement wordt gepresenteerd, bijna zoals een autosalon?

De wereld voelt vandaag onveiliger aan. De oorlog in Oekraïne en de onrustwekkende escalatie in het Midden-Oosten voeden het gevoel dat conflicten dichterbij komen. Het is begrijpelijk dat burgers verwachten dat veiligheid ernstig wordt genomen. Betekent dat echter automatisch dat meer wapens, grotere defensiebudgetten en een bloeiende wapenindustrie het antwoord zijn?

Die redenering wordt vandaag steeds vaker als vanzelfsprekend gepresenteerd. Het klassieke veiligheidsdenken vertrekt vanuit wantrouwen en machtsevenwicht: Si vis pacem, para bellum – als je vrede wil, bereid je voor op oorlog. Het favoriete adagium van Defensieminister Theo Francken (N-VA).

Precies dat denken creëert een veiligheidsdilemma: hoe meer staten zich bewapenen, hoe onveiliger iedereen zich uiteindelijk voelt. In het 'Manifest voor Vrede' van Pax Christi argumenteren we dat een wapenwedloop niet leidt tot duurzame veiligheid, maar tot nieuwe spanningen en escalatie. Wanneer permanente voorbereiding op oorlog het dominante narratief wordt, dreigen we militarisering te normaliseren als organiserend principe van beleid. Defensie wordt dan niet langer één instrument van veiligheid, maar het kader waarbinnen veiligheid wordt gedefinieerd.

Een wapenbeurs zoals BEDEX past perfect in dat wereldbeeld. Ze presenteert veiligheid als technologie, innovatie en investeringskans. Dat de beurs ook openstaat voor het brede publiek – met verlaagde ticketprijzen jongeren tot 15 jaar – maakt het beeld compleet. Defensie wordt zo niet alleen beleid, maar ook marketing.

De stunt van Francken

Het is moeilijk om dat los te zien van de politieke context. Minister Francken promoot de beurs actief en spoort ondernemers aan om in defensie te investeren. BEDEX is daarmee meer dan een sectorbeurs. Het is een symbolische stunt die moet bijdragen aan wat beleidsmakers “weerbaarheid” noemen. In de praktijk betekent dat vaak iets anders: de militarisering van onze geesten.

Er is nog een tweede reden tot waakzaamheid. Wanneer defensie steeds sterker wordt verbonden met economische strategie of jobcreatie, dreigt veiligheids­beleid gestuurd te worden door industriële belangen. Oorlogen creëren zelden winnaars voor samenlevingen. Ze creëren wel winnaars in de wapenindustrie en onder investeerders. Wanneer defensiebeleid samenvalt met industriepolitiek, verschuift de logica van menselijke veiligheid naar economische opportuniteit. Dat is geen complot, maar een structureel risico. Wie veiligheid koppelt aan industriële groei, creëert ook belangen die gebaat zijn bij permanente militaire paraatheid.

Opvallend is hoe weinig debat er lijkt te bestaan over deze beurs. Twintig jaar geleden zou een wapenbeurs in Brussel waarschijnlijk massaal protest hebben uitgelokt. Vandaag lijkt de weerstand beperkter.

Dat betekent niet dat er helemaal geen tegenspraak is. Een coalitie van vredesorganisaties binnen het platform Stop Militarisering plant een protest bij de beurs en organiseert tijdens het congresweekend ook een alternatieve conferentie. Het feit dat er verder weinig verontwaardiging leeft onder burgers zegt wel iets over het psychologische klimaat van onze tijd. Oorlog is opnieuw een denkbare horizon geworden – en daarmee ook de industrie die eraan verdient.

Brussel verdient beter

Veiligheid is meer dan bewapening alleen. In ons 'Manifest voor Vrede' benadrukken we daarom Diplomatie, Development, Democratie en Defensie als vier samenhangende pijlers van veiligheid. Die bredere visie ontbreekt volledig op BEDEX. Het is een salon waar één antwoord centraal staat: meer technologie, meer investeringen, meer wapens.

Mocht veiligheid echt de drijfveer zijn voor de beurs, dan zou het geloofwaardiger zijn als de initiatiefnemers ook andere stemmen uitnodigden. Waarom geen vredesorganisaties, diplomaten of conflictbemiddelaars tussen de stands? Waarom geen debat over ontwapening of conflictpreventie? Als veiligheid echt het doel is, zou een pluralistisch gesprek vanzelfsprekend moeten zijn.

Brussel is niet alleen de hoofdstad van de NAVO en Europese instellingen. Het is ook een stad van internationale diplomatie, ngo's en andere middenveldorganisaties. Misschien zou ze zich dat meer moeten herinneren. Want vrede ontstaat niet op een wapenbeurs. “Defensie wordt niet alleen beleid, maar ook marketing”