Personeel van circusruimte UP staakt door ‘toxische’ directie: ‘Festival in gevaar’

Bijna al het personeel van de circusschool en -ruimte UP Circus in Sint-Jans-Molenbeek is sinds maandag aan het staken. Ze protesteren tegen de ‘toxische’ leiderschapsstijl van de twee co-directeurs. “Er wordt al twee jaar beterschap beloofd, maar het wordt steeds erger", klinkt het. De twee directeurs zijn intussen op non-actief geplaatst, maar de stakers eisen dat ze definitief opstappen.

Er zit al jaren een flinke haar in de boter tussen de directie van UP - Circus & Performing Arts in de Molenbeekse Ossegemstraat en het personeel. Pesterijen, toxisch leiderschap, micromanagement: de beschuldigingen aan het adres van de twee directeurs en oprichters van de vzw UP zijn niet de minste.

Zeven van de acht vaste medewerkers van de vzw zijn het zo beu dat ze sinds maandag het werk hebben neergelegd. “We gaan door tot onze eisen zijn ingewilligd”, klinkt het strijdvaardig bij Corentin Parent. Hij treedt op als woordvoerder van het collectief Wake UP, dat de staking organiseert.

Agressie en micromanagement

Parent werkt al acht jaar als webmaster voor de vzw, die vroeger als Espace Catastrophe door het leven ging. Hij zag in die tijd talloze collega’s komen en gaan. “Samenwerken met hen: het gaat gewoon niet.” Met ‘hen’, bedoelt hij de twee oprichters, die nu aan de slag zijn als artistiek en administratief directeur van de circusschool. "Ze maken zich geregeld schuldig aan zware vormen van verbale agressie. Elke dag moeten we peilen hoe het zit met het humeur van onze directeurs. We moeten op eieren lopen.”

Daarnaast zouden ze ook aan micromanaging doen. “Een van de collega’s die is vertrokken, had jarenlange ervaring. Maar hier werd ze in feite een doorgeefluik voor persberichten van de directie. Werkelijk elke tekst moest door hen worden nagelezen en goedgekeurd", zo geeft hij als voorbeeld.

“Ze bemoeien zich werkelijk met de kleinste details, willen de controle behouden over elk aspect van onze werking. Terwijl ze zelf al genoeg te doen hebben. Het is een vicieuze cirkel”, zo ziet Parent. De toxische werkcultuur leidt dan ook tot personeelsverloop, ziekteverzuim en ontslagen. “En daardoor moeten we elke keer weer van nul herbeginnen met een nieuw team. Het is onhoudbaar.”

Lang conflict

“De problemen zijn al erg lang bekend. Zowel bij het bestuursorgaan als bij de Federatie Wallonië-Brussel (de Franse Gemeenschap, red.), die onze belangrijkste subsidieverlener is”, zo verklaart Parent. Na berichten in de Franstalige media en druk vanuit de subsidiërende overheid is er een jaar geleden een begeleidingstraject opgestart.

Daarop werd het bestuursorgaan van de vzw uitgebreid, er werden externe audits uitgevoerd, er is een externe consultant ingeschakeld en er is een bijkomend lid van de directie aangeworven dat zich specifiek moest toeleggen op het personeelsbeleid. Maar de problemen bleven aanhouden.

“De nieuwe personeelsdirecteur is hier eind december begonnen en geeft er na amper anderhalve maand alweer de brui aan. Bovendien is ook de voorzitter van het bestuursorgaan opgestapt, en de externe consulent die is aangesteld om onze organisatie te begeleiden. Dat toont toch aan hoe moeilijk de samenwerking hier verloopt.”

Festival in gevaar

Dat was de druppel voor het personeel, dat sinds maandag staakt. “De circuslessen voor kinderen, jongeren en volwassenen gaan niet door. Het gebouw zelf is niet gesloten, maar er is niemand om bezoekers te ontvangen”, zo legt Parent uit. Spannend wordt het vooral voor wat normaal gezien het hoogtepunt van het jaar is voor de vzw: het jaarlijkse UP-festival. Dat moet van start gaan op 19 maart, elf dagen lopen en activiteiten aanbieden op acht locaties in Brussel, maar staat nu door de staking op de helling.

"Elke dag, elk uur dat er niet wordt ingegaan op onze eisen, komt de organisatie van het festival meer en meer in het gedrang. En er is nog heel wat werk nodig om het georganiseerd te krijgen", stelt Parent.

De stakers vragen een ommekeer in de managementstijl bij de vzw, met een grondige herstructurering van de circusorganisatie, waar de twee oprichters niet bij betrokken worden. “Wij eisen totale transparantie van het bestuur, in het projectbeheer en over de middelen. Daarnaast eisen we ons recht op om in omstandigheden te werken die voldoen aan de normen rond welzijn op het werk”, klinkt het bij Parent.

Non-actief

Het bestuursorgaan heeft intussen gereageerd op de actie. Het laat dinsdag aan de RTBF weten dat de twee directeurs tijdelijk op non-actief zijn gezet. Zelf houden de oprichters het erbij dat ze afwezig zijn door ziekte, zo hoort BRUZZ.

“We zijn nu samen aan het bekijken voor hoe lang zij best zouden wegblijven”, zo zegt Sophie Hubert, lid van het bestuursorgaan van de vzw. “De eisen van het personeel zijn legitiem. We hopen dat we hiermee opnieuw kalmte kunnen brengen bij de vzw en ervoor kunnen zorgen dat de voorbereidingen voor het festival in alle sereniteit kunnen doorgaan.”

"Ik denk dat iedereen wenst dat het festival kan plaatsvinden. Dat lijkt ons nog realistisch als het werk vanavond of morgen wordt hervat, maar de tijd dringt inderdaad. Een annulatie zou bijzonder jammer zijn voor alle betrokkenen die zich er zo hard voor hebben ingezet", zegt Hubert.

Onvoldoende

Maar het op non-actief zetten volstaat niet voor de stakers. Zij eisen dat de twee directeurs niet langer deel zullen uitmaken van het management en niet worden betrokken bij het uittekenen van de nieuwe bestuursarchitectuur van UP. “Ze hebben meer dan genoeg kansen gekregen de voorbije jaren”, meent Parent. De staking is voorlopig nog niet van de baan.

"Volgens mij zijn we de actievoerders al grotendeels tegemoetgekomen", reageert Hubert. "Bovendien vraagt het personeel zelf dat de directeurs niet ontslagen mogen worden, dat is nogal tegenstrijdig."

Woensdagavond is de staking nog steeds bezig, zo verneemt BRUZZ bij de juridische raadgever van de oprichters. De twee wensen zelf niet te reageren.