Protest Lemonnierwijk tegen afbraak Zuidpaleis: ‘Politici zijn losgekoppeld van realiteit'

Amper enkele uren na de bekendmaking van het regeerakkoord kwamen in de Lemmonierwijk vrijdag al een honderdtal mensen op straat om te protesteren. De nieuwe Brusselse regering is van plan om de werken onder het Zuidpaleis verder te zetten, en daar gaat de buurt niet mee akkoord. “Het Zuidpaleis wordt opgeofferd en dat is onaanvaardbaar.”

Terwijl veel Brusselaars opgelucht waren dat er na 613 dagen een nieuwe Brusselse regering is, luisterden de buurtbewoners rond het Zuidpaleis donderdagavond vooral naar wat de onderhandelaars te zeggen hadden over metro 3. Verder doen of niet, daar heeft wie in de buurt woont of werkt alle belang bij, want de wijk is al jarenlang voor een groot deel een bouwwerf.

“We hebben allerlei dingen gehoord, maar er is nog veel onduidelijk", weet Olivier De Roy van basketbalclub Royal IV, één van de 36 sportclubs van het Zuidpaleis. "Het metroproject wordt tussen het Noordstation en Evere on hold gezet, maar van Noord naar Vorst zouden ze blijven verder werken om er op termijn trams te laten rijden”.

Dat gebouw van bijna 150 jaar oud staat al een tijd leeg, omdat het ontmanteld zou moeten worden. Die afbraak is volgens de bouwheer van metro 3 nodig om een tunnel onder het Zuidpaleis te graven, maar een drassige ondergrond maken die werken complex. Bovendien heeft de Raad van State eind vorig jaar de sloopvergunning geschorst.

“Er was nu net de mogelijkheid om het Zuidpaleis opnieuw open te stellen voor de buurt en de sportclubs te laten terugkeren, maar voor een ingenieursdroom van een tunnel wordt het Zuidpaleis nu opgeofferd. Dat is onaanvaardbaar”, zegt Tim Cassiers van Bral, de stadsvereniging die de beroepsprocedure tegen de sloopvergunning mee gesteund heeft.

'Politici luisteren niet'

Of het Zuidpaleis ook effectief ontmanteld zal worden is volgens Cassiers twijfelachtig. “Er is geen bouwvergunning en er is dat arrest van de Raad van State. Zeggen dat je onder het Zuidpaleis gaat graven en het effectief doen zijn twee verschillende dingen, hebben we de voorbije jaren al gezien. We willen nog zien hoe ze dat technisch gaan doen.”

Er is dus nog hoop voor de buurt, al overheersen gevoelens van teleurstelling bij het honderdtal dat vrijdagochtend de straat op trekt om te protesteren. Het contrast met de feestelijke stemming van donderdagavond, in de buurt van de Universitaire Stichting waar het regeerakkoord onderhandeld werd, is groot. “Ach, die politici luisteren al lang niet meer naar de bevolking. Ze zijn helemaal losgekoppeld van de realiteit”, zucht Ridoine Daali van de handelsvereniging in de wijk.

Volgens dat comité hebben sinds de start van de metrowerken al 77 handelszaken de boeken dicht gedaan in de buurt. De bedoeling van de metrowerken is, volgens Daali, om de bestaande bevolking en handelaars in de wijk rond de Lemmonier- en Stalingradlaan weg te krijgen. “Pascal Smet, voormalig staatssecretaris, heeft zelf gezegd dat het hier een getto is en dat hij voor gentrificatie wil zorgen door de wijk te recupereren. Er blijft nu niet veel meer over van de wijk, en dat was ook de bedoeling.”

Als de afbraak van het Zuidpaleis doorgaat, zal dat de voorzitter van de lokale handelaarsvereniging persoonlijk pijn doen. Hij is hier in de buurt opgegroeid. “Alleen al voor het Brusselse patrimonium, waar het Zuidpaleis deel van uitmaakt, vind ik het als Brusselaar schandalig”, gaat Daali verder. “Ik ben hier geboren en getogen. Als kind gingen we in het Zuidpaleis tekenen en kleuren, onder meer prenten van de Zenne. Zelfs wij wisten toen al dat die hieronder stroomt. De politici mogen hun cinema wel eens stoppen.”

Catastrofe

Hoe het nu verder moet, durft niemand hier zeggen. De details over hoe de nieuwe regering het verdere verloop van de metrowerken tussen het Noordstation en Albert in Vorst zal organiseren ontbreken nog, al hebben de onderhandelaars wel al duidelijk aangegeven dat die werken verder moeten. Zo mag het graafwerk dat tot nu toe gebeurd is niet voor niets zijn geweest en mogen de gedane investeringen geen weggegooid geld zijn, zo klinkt het.

“Maar de beleidsmakers zijn zelf verantwoordelijk voor de putten en de ellende die ze gecreëerd hebben. Tegen wil en dank zijn ze blijven verder doen met de metrowerken. Nu mogen ze op zijn minst beslissen om het Zuidpaleis niet af te breken”, vindt Brusselaar Theo Mewis. Of laat die beslissing over aan de Brusselaars zelf, denkt hij. “Ik ben een voorstander van een referendum, op schaal van Brussel-Stad of zelfs het Gewest.”

“Als er één catastrofe is in Brussel, is het wel die van metro 3”, zegt Mewis nog. “Als de afbraak bevestigd wordt, en zo ziet het er nu naar uit, mag de politiek verzet verwachten van de buurt en de Brusselse bevolking.”

'Bloedbad'

“We zullen blijven vechten”, zegt ook Samira, die in de Stalingradlaan woont. Haar familie zit al drie generaties in de horeca in de wijk. “Normaal ging ik het café van mijn vader nu overnemen na zijn pensioen, maar het blijft nu dicht door de werken. Ik denk dat iedereen hier binnenkort moet vertrekken.”

Volgens haar zou het veel logischer zijn om de werken aan het tracé Noord-Albert te pauzeren. Dat vindt Daali ook. “Dat zeg ik niet alleen. De grote baas van de MIVB heeft zelf gezegd dat het geen zin heeft om het zuidelijke gedeelte te bouwen zonder het noordelijke deel dat nu minstens tien jaar lang in de koelkast gaat. Dan is het toch logisch om ook dit deel stop te zetten?”

“Men gaat verder met het bloedbad dat hier al is aangericht, en waarom?", vraagt Daali zich af. "Om een tram onder het Zuidpaleis te laten rijden, terwijl hier al tramlijnen rijden?." Hij pleit ervoor om alle bouwputten zo snel mogelijk dicht te gooien en iedereen te laten terugkeren naar het Zuidpaleis nu het nog kan.

Daar staat Olivier De Roy van de basketbalclub helemaal achter. “Kijk”, wijst hij naar de opengebroken straten en schijnbaar eindeloze rijen werfpanelen rondom ons. “We zitten al zeven jaar in deze dramatische situatie. Herstel alles zoals het was en maak de straten opnieuw proper. Wekelijks kwamen 1.000 tot 1.500 jongeren sporten in het Zuidpaleis en zij willen terugkomen”, zegt hij. “Wij willen niet meer vechten, we willen gewoon kunnen sporten.”