Uitgeverij betreurt 'censuur’ door zes Brusselse scholen omwille van Armeense genocide

‘Fugue’, de debuutroman van de Brusselse Bénédicte Monnoye, gaat over mensen die op de vlucht zijn en moet scholieren aan het denken zetten. Verschillende Brusselse scholen toonden interesse, maar haakten volgens uitgeverij Palmyre Éditions af, onder meer omdat de Armeense genocide aan bod komt. "Leerkrachten vreesden voor de reacties van sommige ouders."

Dat schrijft nieuwswebsite Bruxelles Today. “Er waren inderdaad informele gesprekken met zes Brusselse scholen tijdens de fase die voorafging aan de publicatie van het boek”, zegt Thomas Gutkin, medeoprichter van uitgeverij Palmyre Éditions, aan BRUZZ. “De samenvatting van het boek stond in onze catalogus die de ronde deed bij verschillende scholen. In zes scholen zagen leerkrachten de pedagogische waarde van deze roman.”

In ’Fugue’ vertelt de Brusselse auteur Bénédicte Monnoye de verhalen van vijf personages tijdens vijf van de meest bloedige conflicten van de twintigste eeuw. Volgens de uitgeverij heeft het boek een pedagogische waarde op taalkundig vlak, omdat de auteur gebruik maakt van verschillende verteltechnieken, maar ook op maatschappelijk vlak.

“Het boek haalt vijf conflicten aan: de Rwandese genocide, de Tweede Wereldoorlog, de Pontische, de Assyrische en de Armeense genocide. De auteur wil in het boek vooral de menselijkheid naar voor schuiven”, aldus Gutkin. Toch haakten de zes Brusselse scholen die aanvankelijk interesse hadden in het boek allemaal af. “Ze waren geïnteresseerd tot het boek van de drukker kwam. Een paar scholen haalden de prijs aan als reden, maar daarover konden we gerust discussiëren. Het voelde aan als een excuus.”

'Reacties van de ouders'

“In twee scholen werd uitdrukkelijk de Armeense genocide (door het Ottomaanse rijk, de omvangrijkere voorganger van het huidige Turkije, red.) aangehaald als reden om het boek niet in school te halen. Leerkrachten vreesden er voor de reacties van de ouders van sommige leerlingen”, aldus de medeoprichter van de uitgeverij. “De auteur besefte zelf dat het een delicaat onderwerp is, maar ze wil net de dialoog openen zonder een bepaalde gemeenschap te viseren. Bovendien blijft het een roman met subjectieve elementen, maar is de genocide wel bewezen.”

De uitgeverij betreurt dat de Brusselse scholen geen interesse meer hebben in het boek. De auteur zelf toont wel begrip voor de leerkrachten. “Het verbaast me niet, want ik heb zelf jarenlang in het onderwijs gestaan als leerkracht en het is een moeilijke omgeving om in te werken. Mijn boek gaat over onderwerpen die veel discussie en energie vragen”, zegt Monnoye aan BRUZZ. “En er wordt al zoveel gevraagd van leerkrachten.”

Over de precieze redenen waarom scholen afhaken kan ze niet veel zeggen, omdat de uitgeverij in rechtstreeks contact stond met de scholen en niet de auteur zelf. Dat de Armeense genocide voor sommige scholen te gevoelig ligt, beseft ze wel. “In het onderwijs wordt veel over genocides gesproken, maar zelden over de Pontische, Assyrische of Armeense genocide. Ik wil helemaal niemand stigmatiseren, maar wat ik als leerkracht wel kon zien bij sommige leerlingen van Turkse afkomst, was dat ze zich helemaal niet bewust waren van hele delen van de geschiedenis, alsof ze gewist waren.”

“Maar het boek mag niet geclaimd worden door de ene of andere gemeenschap. Dit boek is geen vlag. Het is gebaseerd op echte getuigenissen, waarmee ik aan de slag ben gegaan om fictie te schrijven”, gaat Monnoye verder.

Migratiecrisis

De auteur vat de essentie van ‘Fugue’ als volgt samen: “Het gaat over mensen die op de vlucht zijn, aan de hand van gebeurtenissen tussen 1915 en vandaag. Als we het over de migratiecrisis vandaag hebben, moet men weten dat mensen altijd al op de vlucht zijn geweest. Het is niets nieuws.”

“De mens die je voor je ziet is ook een mens. Dat de overheid het vandaag moeilijk heeft om mensen te ontvangen is onbegrijpelijk”, aldus Monnoye, die haar boek binnenkort voorstelt aan een afdeling van het Belrefugees, het voormalige burgerplatform voor steun aan vluchtelingen.

Via ‘Auteur en classe’, een programma van het Franstalig onderwijs, hoopt ze ‘Fugue’ toch nog in de Brusselse klassen te krijgen. Daarvoor loopt een aanvraag met het oog op volgend schooljaar. “Misschien moeten we het boek begeleiden aan de hand van allerlei animaties die de discussie op gang kunnen trekken.”