Vzw Straatverplegers viert verjaardag onder slecht gesternte: 'Ons hart breekt'

Twintig jaar geleden begon Straatverplegers als een kleine ploeg verpleegkundigen zorg te verlenen aan mensen op straat. Vandaag is de Brusselse vzw uitgegroeid tot een brede begeleidingsorganisatie die één duidelijke ambitie heeft: een einde maken aan dakloosheid in de hoofdstad. “Er is maar één goede plaats waar je je tegen de koude kan beschermen: dat is wanneer je thuis bent,” zegt Koen Van den Broeck.

De verjaardag valt midden in een periode van bitter winterweer. Tijdelijke winteropvang, zoals in stations of scholen, is volgens Straatverplegers noodzakelijk, maar geen structurele oplossing. “Dakloos zijn is nooit gezond, in geen enkel seizoen. In de winter komt daar gewoon een extra risico bovenop.”

‘Laboratorium tegen dakloosheid’

Straatverplegers noemt zichzelf een laboratorium in de strijd tegen dakloosheid. Dat betekent: zoeken, experimenteren en bijsturen. “Elke situatie is anders,” zegt Van den Broeck. “Mensen belanden vaak door een samenloop van omstandigheden in een vicieuze cirkel: psychische kwetsbaarheid, tegenslag na tegenslag, en op die manier dalen ze af naar de marge van de samenleving.”

Die complexiteit vraagt creativiteit. Doorheen de jaren testte de organisatie uiteenlopende projecten, van de inzet van honden om het contact te vergemakkelijken tot de uitbouw van psychologische begeleiding en het zelf creëren van woningen. “Soms lukt het, soms niet.”

Housing First

Huisvesting blijft het uitgangspunt van de werking. Straatverplegers past het Housing First-principe toe, waarbij mensen eerst een woning krijgen en pas daarna verdere begeleiding. Volgens Van den Broeck is dat essentieel om duurzame vooruitgang te boeken.

Die overtuiging wordt pijnlijk duidelijk in de huidige Brusselse realiteit. Recent nog moest SamuSocial tientallen mensen weigeren wegens plaatsgebrek. “Dan breekt ons hart,” zegt Van den Broeck. “Want dat geeft aan dat onze structuren als samenleving niet goed werken.”

Onzekerheid sector

De politieke stilstand in Brussel baart de sector zorgen. Al meer dan 500 dagen is er geen volwaardige Brusselse regering. “Dat maakt dat je sowieso al geen beleid kan maken in de stad,” zegt Van den Broeck. “De financiële onzekerheid dwingt organisaties om projecten af te bouwen of niet te verlengen.”

Ook Straatverplegers moest het afgelopen jaar moeilijke keuzes maken. “Niet omdat de nood kleiner wordt, maar omdat we niet weten of de middelen er morgen nog zullen zijn.”

Betaalbaar wonen

Voor de toekomst heeft Straatverplegers één duidelijke wens: meer betaalbare woningen in Brussel. De organisatie werkt momenteel aan een eigen stichting die de komende tien jaar zo’n 90 wooneenheden wil realiseren. “Dat gaat natuurlijk ook weer heel veel middelen vragen.”

Een bijkomende uitdaging is de groeiende groep mensen zonder wettig verblijf. “Voor hen bestaan nauwelijks duurzame oplossingen,” zegt Van den Broeck. “Dat blijven mensen die recht hebben op onderdak en warmte.”

Na twintig jaar blijft de missie van Straatverplegers ongewijzigd: niemand achterlaten. “Niet iedereen start met dezelfde kansen,” besluit Van den Broeck. “We kunnen die mensen niet laten creperen in de goot. Solidariteit is belangrijk.”