Anaïs Maes: 'Al 515 illegale Airbnb's weer op de huurmarkt gebracht'

Dat negen op de tien Airbnb-woningen in Brussel niet geregistreerd zijn, verrast schepen van Stedenbouw Anaïs Maes (Vooruit) niet. "De grote spelers worden steeds inventiever. Nu verstoppen ze hun sleutelkastjes bij fietsnietjes, omdat ze weten dat we daarnaar op zoek zijn."

Volgens onderzoek van BRUZZ zijn negen op de tien Airbnb-woningen die aangeboden worden in Brussel, niet geregistreerd bij de overheid. Tegen dat illegale aanbod voeren de Stad Brussel en schepen van Stedenbouw Anaïs Maes (Vooruit) al enkele jaren strijd.

Verrast dat cijfer u?
Anaïs Maes: Spijtig genoeg niet. Bij controles merken we dat de meerderheid van de woningen die aangeboden worden op platforms zoals Airbnb, niet in orde zijn met hun documenten.

‎Waar ligt dat aan?
Maes: Soms gaat het om iemand die drie maanden op wereldreis gaat en haar kamer op Airbnb wil zetten, maar geen registratieprocedure heeft doorlopen. Maar vaker gaat het om grote spelers die weten dat ze geen kans maken op officiële registratie, maar toch gewoon verder doen.

De Stad Brussel richt zich voornamelijk op die grote spelers?
Maes: Inderdaad. Onze inspecteurs richten zich op mensen of ondernemingen die moedwillig verschillende gebouwen opkopen om daar zo veel mogelijk winst uit te halen.

Want dat is tegen de wet?
Maes: Als die gebouwen oorspronkelijk bedoeld zijn als woningen: wellicht. Brussel is als het ware een grote kleurplaat, waarbij elk bebouwd deeltje een specifiek kleurtje krijgt, afhankelijk van de functie. Op het Gewestelijk Bestemmingsplan zijn woningen bijvoorbeeld geel of oranje. Je kunt zo’n kleurtje niet zomaar laten wijzigen om gastenkamers te bouwen, want het Gewest wil de woningvoorraad beschermen. En daar sta ik volledig achter. Als je aan de woningen van Stad Brussel komt, dan krijg je problemen met ons.

En de mensen die hun flat verhuren om bij te verdienen als ze bijvoorbeeld op wereldreis zijn?
Maes: Daar maak ik me geen zorgen over - ik heb niets tegen de oorspronkelijke filosofie van Airbnb. Toch moeten ook kleine verhuurders de wet volgen en de juiste documenten hebben, zo’n brandveiligheidsattest ís belangrijk. Wie vandaag een compleet dossier indient, krijgt binnen een aantal weken goedkeuring.

‎Volgens Alexandre Szmaj, oprichter van Smartflats dat onlangs failliet ging, viseren jullie de verkeerde. Hij zegt dat de woonschaarste vooral de sociale woningen betreft, wat volgens hem niets met de toeristische markt te maken heeft. Heeft hij een punt?
Maes: (Schamper) Als zijn uitspraak klopt, dan zou niemand Brussel verlaten omdat een koopwoning hier te duur is. Kijk, we lossen de wooncrisis niet in één klap op door niet-reglementaire Airbnb’s aan te pakken. Wel kunnen we de negatieve impact ervan beperken. Onderzoek (uit 2018, red.) toont namelijk aan dat een hoge concentratie aan Airbnb’s de huurprijzen doet stijgen van de woningen errond, ook al zijn dat geen Airbnb's.

In ons Airbnb-onderzoek ontdekten wij verschillende grote spelers die opereren in Brussel zonder erkenning. Sommigen hebben meer dan vijftig actieve zoekertjes. Hoe kan het dat zij nog actief zijn?
Maes: Dat die zoekertjes online staan, is nog niet voldoende als bewijs. Om een juridisch dossier op te bouwen, is meer nodig, maar in dat detectivewerk kruipt veel tijd. Als wij vermoeden dat er een woning zonder toestemming verhuurd wordt op Airbnb, zullen wij dat gebouw niet direct verzegelen - dat is onze laatste toevlucht. De uitbaters krijgen eerst twee opties: alle documenten in orde brengen, of direct stoppen. Zo hebben wij sinds 2020 exact 515 wooneenheden (kamers of volledige woningen, red.) weer op de huurmarkt gebracht. Gewoon door met de spelers in gesprek te gaan. Verzegeling is alleen nodig bij de hardleerse uitbaters.

Wat houdt dat detectivewerk eigenlijk in?
Maes: Het begint vaak met een e-mail, en dan gaan de inspecteurs op pad. Sleutelkastjes aan de gevel zijn een gouden aanwijzing, maar nu de grote spelers weten dat we daarop letten, passen ze zich aan. Nu zien we ook sleutelkastjes die met een slot aan een fietsnietje hangen, wat verderop in de straat. Hangt het slot er te lang, dan haalt onze dienst Openbare Werken het weg. Ook kijken we naar bestelwagens die bijvoorbeeld stapels witte handdoeken leveren aan een huis dat er als een gewone woning uitziet. Dat soort diensten wijzen vaak op professionele Airbnb-spelers, die bovendien oneerlijke concurrentie vormen voor de hotelsector. Hotels in het Brussels gewest lopen jaarlijks meer dan 2 miljoen nachten mis (2,3 miljoen in 2024, aldus de Brussels Hotel Association, red.).

Minister-president Boris Dilliès (MR), ook bevoegd voor toerisme, zegt dat hij de regels wil versoepelen voor particulieren. Is dat nodig?
Maes: Zolang er geen loopholes (achterpoortjes, red.) in de nieuwe regelgeving komen waar grote spelers winst op kunnen maken, valt daarover te praten. Toeristen zijn welkom, maar de woningen van de Brusselaars moeten beschermd blijven. Toeristen hebben trouwens helemaal geen interesse in wijken die vol Airbnb’s en andere toeristen zitten. Dan kunnen ze net zo goed naar Disneyland of Mini-Europa gaan.

Maar zover zijn we nog niet in Brussel?
Maes: Dat niet. In steden zoals Barcelona en Amsterdam moeten ze nu veel harder optreden, omdat ze het daar te ver hebben laten komen. Barcelona verbiedt Airbnb zelfs compleet vanaf eind 2028. In Brussel zijn we net op tijd begonnen met het indijken van Airbnb.

En … gebruikt u zelf Airbnb?
Maes: (Lacht) Nee! Ik boek altijd rechtstreeks, bij het hotel zelf.