'De Kapel' op Thurn & Taxis is met afbraak bedreigd

De Haven van Brussel zoekt al geruime tijd een investeerder om het vervallen rangeerstation op Thurn & Taxis op te knappen. Tevergeefs tot nu toe. “Als er niet snel iemand gevonden wordt, zullen we het gebouw noodgedwongen moeten afbreken”, zegt directeur-generaal Gert Van der Eeken.

Het rangeerstation, gelegen naast de Brasserie de la Senne, maakte deel uit van het grote goederenstation dat begin 1900 gebouwd werd op het terrein van Thurn & Taxis. Toen dat station eind vorige eeuw dichtging, verkocht de NMBS het gros van de spoorsite aan een projectontwikkelaar, de voorloper van het huidige Nextensa. Het wat verderop gelegen rangeerstation kwam in handen van de Haven van Brussel.

Het gebouwtje, dat vanwege zijn vorm de bijnaam 'De Kapel' kreeg, was toen al behoorlijk vervallen, het gevolg van een zware brand in de jaren negentig. Terwijl Nextensa de oude pakhuizen en de Gare Maritime gestaag opknapte en ontwikkelde, bleef De Kapel verder verloederen. Vandaag staan eigenlijk alleen de buitenmuren nog overeind.

Wijnmakerij

De Haven wilde het gebouw in concessie geven aan een bedrijf dat de restauratie op zich zou nemen. Een kleine tien jaar geleden meldde zich een kandidaat, de Brusselse wijnmaker Thierry Lejeune, die meer ruimte zocht voor zijn bedrijf Gudule Winery. Zijn plan was ambitieus. Het rangeerstation zou gerestaureerd worden en onder meer een degustatieruimte en restaurant herbergen. In een nieuwe vleugel zou de wijnproductie ondergebracht worden.

Na een architectuurwedstrijd in 2019 kreeg de wijnmakerij al snel een bouwvergunning. Maar in de herfst van 2024 werden alle plannen gestaakt. De kostprijs van het project bleek veel hoger dan aanvankelijk geraamd. Alleen al de restauratie zou twee miljoen euro kosten.

Niet beschermd

De Haven moest dus op zoek naar een andere concessiehouder die bereid is om het gebouw op te knappen. “Eind 2024 zijn we gaan polsen bij Nextensa”, vertelt directeur-generaal Van der Eeken. “We hebben hen gevraagd of zij het rangeerstation niet wilden integreren in hun plannen. Maar ook voor hen was de restauratiekost te hoog, zij kwamen uit op 2,5 miljoen.”

Vorige zomer lanceerde de Haven nogmaals een projectoproep waarin voor het eerst ook sprake was van de optie afbraak en wederopbouw. De Kapel is immers geen beschermd gebouw.

Van der Eeken: “We kregen enkele interessante voorstellen. Zo was er een padelproject en ook het plan voor een poezenhotel. Maar de voorstellen leidden niet meteen tot een echte oplossing. Bij het initiatief voor de kattenopvang was er bijvoorbeeld maar een budget van 50.000 euro uitgetrokken voor de restauratie. Dat is niet realistisch.”

De Haven klopte nog even aan bij het Gewest voor geld, maar vond daar weinig weerklank. “En zelf hebben we ook het geld niet”, zegt Van der Eeken. “De Haven heeft momenteel andere prioriteiten, met name de herstelling van de kademuren langs het kanaal.”

Een ultieme poging wordt nu gedaan bij Nextensa. “Zij beginnen aan de laatste ontwikkelingsfase, Lake Side. Wij hebben hen gevraagd de restauratie van het rangeerstation nogmaals te onderzoeken.”

Potentieel gevaarlijk

Intussen heeft de raad van bestuur van de Haven beslist dat, als er niemand gevonden wordt, het gebouwtje noodgedwongen afgebroken wordt. “Wij beseffen dat het erfgoed is en willen De Kapel het liefst behouden, maar iemand moet het gebouw restaureren en onderhouden en noch de Haven noch het Gewest heeft daarvoor het geld”, zegt Van der Eeken.

“Bovendien zitten we met een potentieel gevaarlijke situatie. Het gebouw werd de laatste jaren regelmatig bezet door krakers en er waren meerdere brandjes. Inmiddels is het bouwvallige stationnetje helemaal afgezet en is er extra controle. Desondanks treffen we er soms vluchtelingen of daklozen aan. De humanitaire hub is vlakbij. Drie weken geleden hebben we nog mensen moeten wegsturen: het is er gewoon te gevaarlijk.”

In de buurt hoopt men dat het rangeerstation toch gered zal worden. Voormalig Brussels minister Brigitte Grouwels (CD&V) woont sinds enige tijd in een appartement aan Thurn & Taxis en is ongerust. “Dat historische stationnetje is een baken op de site. Het kan toch niet dat dat verdwijnt”, zegt ze.