Kritiek op heraanleg Schumanplein zwelt aan: ‘Ik mis bomen om te kunnen ademen’

Nu de heraanleg van het Schumanplein bijna klaar is, klinkt er steeds meer kritiek op het project. Vooral het gebrek aan groen en beschutting zorgt voor ontevredenheid. “Op een dag als vandaag wil ik hier zelfs niet voor mijn lunchpauze blijven hangen.”

“De voor-en-na-foto’s zijn erg verwarrend.”

“Joepie, de heraanleg van het Schumanplein zal op tijd klaar zijn voor de hittegolven.”

Of: “Bij dertig graden kan je hier een ei bakken. Ik kan niet wachten tot het project af is, zodat we hier een gigantische omelet kunnen bakken.”

Op sociale media uiten Eurocraten volop hun kritiek op het heraangelegde Schumanplein - soms met enige humor - nu het eindresultaat steeds meer vorm begint te krijgen.

De werken gingen bijna drie jaar geleden van start. Het Schumanplein moest transformeren van een drukke rotonde tot een grotendeels autovrij plein. Vandaag valt vooral het gebrek aan groen en schaduw op. Het ziet eruit als een grote kale vlakte, met slechts enkele kleine planten en boompjes.

“Ik mis hier bomen. In de hitte, zoals vandaag, heb ik die nodig om te kunnen ademen”, zegt Linda Van den Bossche op een kurkdroge en hete donderdagmiddag. “Een fontein zou hier ook een goed idee zijn.”

Wanneer het kwik boven de dertig graden stijgt, klagen werknemers uit de buurt en voorbijgangers vooral over het gebrek aan verkoelende elementen op het plein. “Zeker gezien de klimaatverandering zouden hier veel meer bomen mogen staan", zegt Paolo, die aan de andere kant van de Europese Wijk werkt. "Kijk eens naar al die ruimte, daar zou je een klein park van kunnen maken. Wij zitten aan de Frère-Orbansquare en gaan er bijna dagelijks in het park zitten. Maar op een dag als vandaag wil ik hier zelfs niet voor mijn lunchpauze blijven hangen.”

Zonder luifel

Nochtans hadden de architecten, die bijna tien jaar geleden aan de slag gingen met de tekeningen voor de heraanleg, aan schaduw gedacht. Het Deense architectenbureau COBE en het Brusselse BRUT, die de internationale architectuurwedstrijd hadden gewonnen die onder toenmalig minister van Mobiliteit Pascal Smet (Vooruit) was gelanceerd, kozen toen voor een grote luifel met een groendak.

Maar vorige zomer besliste bouwheer Beliris, die het project uitvoert, om de heraanleg zonder luifel te voltooien, omdat het oorspronkelijke budget van ongeveer dertig miljoen euro niet meer volstond. Er was twaalf miljoen extra nodig, geld dat volgens de overeenkomst tussen het Gewest en Beliris uit Brussel moest komen. De Brusselse regering was toen in lopende zaken en vroeg in een zogeheten ‘bedelbrief’ of de Europese Commissie toch niet kon bijspringen.

*tekst gaat verder onder galerij

Volgens Pascal Smet, vandaag Brussels parlementslid, ligt de schuld voor het ontbreken van de luifel vooral bij Elke Van den Brandt (Groen), die ook in de vorige legislatuur minister van Mobiliteit was.

“Tijdens de uitvoering van de werken heeft Van den Brandt het geld dat voorzien was voor de luifel gebruikt om de meerkosten voor de aanleg van het plein te betalen. Op die manier werd de luifel de facto geschrapt”, zegt Smet vandaag. “Het geld was er wel degelijk, maar het is een kwestie van prioriteiten. Ze heeft andere keuzes gemaakt.”

"De luifel was altijd deel van het concept, maar wel een grote meerkost. In lopende zaken kon er sowieso geen beslissing genomen worden over extra financiering", weerlegt minister Van den Brandt de opmerkingen van Smet. "We moeten met de huidige regering kijken of we het plein nog groener en aangenamer kunnen maken."

De luifel is niet het enige element dat tijdens de uitvoering van de heraanleg anders is uitgedraaid dan gepland. Het plein wordt autovrij en auto’s kunnen al een tijdlang van de Kortenberglaan niet verder dan de Wetstraat richting het centrum rijden, maar voor bussen moest het wel mogelijk worden om verder op het Schumanplein te manoeuvreren.

Verzinkbare paaltjes moesten daar voor zorgen. Die zijn eerder dit jaar geïnstalleerd, maar blijken door de hoge frequentie van bussen aan Schuman geen nut te hebben. De MIVB besliste daarom om definitief geen bussen meer op het Schumanplein te laten rijden of te laten stoppen. De paaltjes zullen wel nog gebruikt worden voor uitzonderlijk vervoer tot aan de voor- of achterdeur van de Raad van de Europese Unie.

Problematische ondergrond

Vandaag betreurt Smet vooral dat de heraanleg van het plein zonder luifel wordt uitgevoerd. “Nu is het plein gewoon leeg. Niemand zal daar op die banken gaan zitten”, zegt hij. “In het midden waar nu niets staat, moest een emblematische luifel komen. Iets dat schaduw brengt, iets dat mooi is, dat mensen willen fotograferen, en waar ze onder kunnen schuilen als het weer niet goed is.”

“De opdracht was ook zoveel mogelijk groen”, gaat het Brussels parlementslid voor Vooruit verder. “Alleen was en is de ondergrond heel problematisch. Hier zit niets onder, zo goed als geen aarde, alleen maar tunnels.”

Dat maakt het aanplanten van bomen erg moeilijk, zegt ook architecte en stedenbouwkundig experte Livia de Bethune. “Wellicht hadden de architecten vanwege de problematische ondergrond voor een luifel gekozen, want een bomenmassief zou daar niet mogelijk zijn. En de luifel had wel voor schaduw gezorgd.”

Vergunningshouder Brussel Mobiliteit laat weten dat er nog verschillende pistes worden bestudeerd om het Schumanplein toch van meer groen te voorzien. Bouwheer Beliris wijst er dan weer op dat op technisch vlak “het nodige werd voorzien om de installatie van de luifel op een later moment nog mogelijk te maken.”

Tegen ten laatste eind dit jaar moet de heraanleg helemaal af zijn. “De toekomst van de plek ligt in de handen van het Gewest”, aldus de Beliris-woordvoerster. “Wij voeren uit wat zij vragen in functie van het door hen en Beliris gegeven budget.”

Pascal Smet benadrukt nog steeds dat de luifel er moet komen, zoals de vergunning voorziet, anders moet er een wijziging van de vergunning worden aangevraagd. Maar op het Schumanplein zelf zijn er ook mensen die blij zijn dat de luifel er niet komt. “Ik hou van de openheid die er nu op het plein is”, zegt Europees ambtenaar Walter Bimmel. “Als ik ’s avonds naar huis ga, heb ik van ver al een zicht op de Triomfboog van het Jubelpark. Prachtig, toch?”