Regering kortwiekt Koninklijke Commissie om vergunningen te versnellen

De macht van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) wordt door de nieuwe regering-Dilliès aan banden gelegd. Voorzitter Stefaan Van Acker reageert verrast: “Ik denk echt niet dat wij procedures verlengen of bemoeilijken". Ook de Brusselse bouwmeester ziet er vooral een symbolische maatregel in.

Het summiere Brusselse regeerakkoord heeft slechts één zinnetje veil voor de Commissie. Meer bepaald als laatste puntje bij de maatregelen die de vastgoedmarkt moeten "ontsluiten” door de onderzoekstermijnen “drastisch in te korten”. Daar valt te lezen dat het eensluidend advies van de KCML wordt afgeschaft.

Concreet blijft de KCML geraadpleegd worden bij grote projecten, maar haar advies voor beschermde gebouwen of landschappen is niet langer bindend. In het verleden botste de Commissie door die adviezen al herhaaldelijk hard met de stedenbouwkundige autoriteiten en bewonerscomités.

Zo stelde ze in 2023 voor om de bomen bij de heraanleg van het Vrijheidsplein in Brussel-Stad te kappen en te vervangen door een geschiktere soort. De belangrijkste motivatie: ze belemmeren het zicht op de beschermde gebouwen, hun wortels beschadigen het plein en ze zullen de werken waarschijnlijk niet overleven. Buurtcomités en toenmalig schepen van Stedenbouw en Openbare ruimte voor de Stad Brussel Ans Persoons (Vooruit.brussels) wilden de bomen echter koste wat het wil behouden, waarna Stad Brussel in beroep ging bij de regering. Die is niet gebonden aan het advies van de KCML wat het mogelijk maakte om uiteindelijk tóch een ontwerp in te dienen met behoud van de bomen.

'Niet tegen verandering'

Het zijn dit soort procedureslagen die de Brusselse regering voortaan wil vermijden. Voorzitter Stefaan Van Acker reageert verrast op de beslissing. “Wij hebben een korte termijn van 30 dagen om advies te geven en daar houden we ons altijd aan. Ik zie dus niet in hoe dit besluit de procedures gaat inkorten. Bovendien komen negatieve adviezen maar zelden voor.”

In 2023 behandelde de KCML zo'n 500 dossiers waarvan slechts 5 procent een negatief bindend advies kregen. “Ik denk dus echt niet dat wij procedures verlengen of bemoeilijken", klinkt het.

De bindende bevoegdheid van de Commissie kwam er kort na de oprichting van het Gewest. Brussel zat toen opgezadeld met een kater van jewelste na de kaalslag uit de decennia ervoor op het vlak van erfgoed. Zo ging het magistrale volkshuis van Horta tegen de grond in 1965. De Commissie moest dit soort rampen voortaan voorkomen.

“Wij hebben ook een grote meerwaarde via de expertise die we aan tafel brengen”, legt Van Acker uit. De commissieleden zijn vaak (kunst)historici, stedenbouwkundigen en architecten. "Recent hadden we zo een belangrijke impact op dossiers als de verbouwing van het Conservatorium waar het huis van de directeur nu deel van blijft uitmaken, of de renovatie van de zetel van D’Ieteren."

De voorzitter countert ook het verwijt dat de KCML wereldvreemd en louter behoudsgezind zou zijn. “Wij zijn niet tegen verandering in het patrimonium, maar waken erover dat dit op een manier gebeurt die rekening houdt met het erfgoed.”

'Symbolisch'

Bouwmeester Lisa De Visscher laat weten een voorstander te zijn van de inspanningen van de regering om de bouwprocedures te versnellen. "Er zijn gewoon erg veel adviezen nodig. Al die trajecten zouden sneller en meer gestroomlijnd moeten. Uiteindelijk willen we toch allemaal dat er gebouwd wordt?"

Tegelijk is ze van mening dat dit voornemen van de regering slechts een beperkte impact zal hebben. "Ik denk dat dit eerder symbolisch belangrijk is, maar dit gaat niet het grote verschil maken om de procedures te verkorten."

De Visscher denkt niet dat het risico veel groter is geworden dat erfgoed plotsklaps onder de sloophamer belandt. "De Commissie is opgericht na een soort trauma uit het verleden. Sindsdien hebben we toch een grote evolutie meegemaakt in de waardering van ons erfgoed."

Dat benadrukt ook Ans Persoons die inmiddels staatssecretaris voor Erfgoed is. "Respect voor het Brussels erfgoed is een absolute prioriteit voor de regering. Het advies van de KCML zal in de toekomst niet meer bindend zijn, net zoals dat vandaag het geval is voor de adviezen van de brandweer, Brussel Leefmilieu, Brussel Mobiliteit en de betrokken gemeente. Wel zal het advies nog steeds met de grootste zorg en aandacht behandeld worden."

Tot slot: de maatregel om de macht van de KCML in te perken, staat in het regeerakkoord, maar is nog geen wetgeving. Daarvoor is een aanpassing nodig van het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening. Dat kan mogelijk nog een hele poos duren.