Sint-Agatha-Berchem lanceert taks op woningen die opgedeeld zijn zonder vergunning

Sint-Agatha-Berchem voert een belasting in voor eigenaars die hun woning zonder bouwvergunning hebben opgedeeld in kleinere eenheden. “Mogelijk volgen nog andere gemeenten.”

Wie vandaag een grote woning of huis in verschillende kleinere appartementen wil opdelen, heeft daar een stedenbouwkundige vergunning voor nodig. Lang niet alle eigenaars trekken zich daar echter iets van aan, waardoor heel wat huizen de facto meer woningen tellen dan op papier. In heel wat gevallen dateert die opdeling van vele jaren geleden, toen nog andere regelingen golden.

Sint-Agatha-Berchem wil paal en perk stellen aan die praktijk en voert een nieuwe belasting in voor eigenaars die zonder vergunning een woning opdelen, meldt de RTBF. Zij zullen voortaan 1.000 euro per woning en per trimester moeten betalen.

“Als we via de gewone weg gaan, een proces-verbaal laten opmaken en dat aan het parket bezorgen, worden die dossiers gewoon geklasseerd”, legt burgemeester Christian Lamouline (Les Engagés) uit aan BRUZZ. “Met de belasting willen we eigenaars aansporen om contact op te nemen met de dienst stedenbouw. In heel wat gevallen kan die opdeling geregulariseerd worden via een stedenbouwkundige vergunning. We kijken dan wel of de nieuwe situatie kwaliteitsvol genoeg is: zijn alle nodige voorzieningen er en is er genoeg plaats?”

Werkelijke aantal ligt hoger

Het gemeentebestuur identificeerde alvast 80 woningen waar de situatie op papier verschilt van die in de praktijk. “De wijkinspecteurs kijken hoeveel bellen er aanwezig zijn en hoeveel domiciliëringen er zijn op één adres. Die info wordt dan vergeleken met de gegevens van de dienst stedenbouw. We hebben nu 80 eigenaars die we hebben aangeschreven, omdat ze hun situatie niet geregulariseerd hebben, maar waarschijnlijk ligt het aantal eigenaars dat niet aan de regels voldoet veel hoger.”

De gemeente Schaarbeek heeft al sinds 2022 een gelijkaardige taks, die net als in Sint-Agatha-Berchem de eigenaars moet motiveren om de situatie te regulariseren of het aantal woningen aan te passen als dat nodig blijkt. Met 342 euro per maand per boventallige woning is het bedrag ook gelijkaardig als in Sint-Agatha-Berchem. De taks is jaarlijks goed voor ruim 600.000 euro aan inkomsten, weet het kabinet van schepen van Huisvesting Justine Harzé (PS).

Mogelijk volgen nog andere gemeenten. De nieuwe belasting vindt alvast bijval in Sint-Pieters-Woluwe. “We overwegen om eenzelfde systeem in te voeren”, legt burgemeester Benoît Cerexhe (Les Engagés) uit, die ook voorzitter is van de Brusselse Conferentie van Burgemeesters. "We willen dat onze gemeente ruim genoeg blijft en ook dat ze aantrekkelijk blijft voor bemiddelde bewoners, dat is een politieke keuze." Ook Cerexhe verwijst naar de bottleneck bij het parket, dat andere katten te geselen heeft. “Nog andere gemeenten hebben interesse. Ik vermoed dat we dit op de volgende Conferentie van Burgemeesters zullen bespreken.”

Juridische onzekerheid

Over het aantal woningen dat een huis mag bevatten, bestaat vandaag veel juridische onzekerheid in het Brussels gewest. Dat zegt Olivier de Clippele, notaris en Brussels voorzitter van het Eigenaarssyndicaat.

“Het beleid verschilt om te beginnen van gemeente tot gemeente en zelfs van schepen tot schepen. De een gedoogt het opdelen van een huis, de ander is daar heel streng in. Ook voor kopers-investeerders levert dat onzekerheid op. Wie zo'n huis koopt dat meer woningen telt dan op papier, kan vandaag moeilijk inschatten of hij die situatie zal mogen behouden."

Niet alleen het opdelen, maar ook het samenvoegen van woningen is soms problematisch, ondervond de Clippele. “Een cliënt van mij heeft een klein huisje in Elsene geërfd, waarvan ooit een verdieping is verhuurd. Nu bewoont hij het huis weer helemaal zelf, maar het Gewest beweert dat er daardoor één van de twee theoretische woningen leegstaat en laat hem nu al 24.000 euro leegstandstaks per jaar betalen. Terwijl er nooit een vergunning was om het huisje op te delen.”

Anderhalf jaar wachten op vergunning

De Clippele pleit voor één gewestelijke regeling, met vergunningsprocedures die soepel genoeg zijn en niet té lang duren. “De huishoudens worden steeds kleiner, dan is het ook logisch dat de appartementen die trend volgen. En je zou bijvoorbeeld kunnen vastleggen dat elke aanvraag die niet wordt beantwoord binnen de 40 dagen, als een goedkeuring wordt beschouwd. Ik weet van een vzw in Elsene die anderhalf jaar op een stedenbouwkundige vergunning heeft moeten wachten.”

Correctie: de leegstandstaks van 24.000 euro waarover bericht wordt in het artikel werd niet per maand maar per jaar betaald.