Aantal Brusselse drugsdossiers verdubbeld op vijf jaar tijd

Dinsdag gaf de Franstalige rechtbank van eerste aanleg een stand van zaken over de drugsdossiers uit de hoofdstad. Voorzitter Paul Dhaeyer gaf aan dat het aantal dossiers tussen 2020 en 2025 verdubbeld is. De rechtbank zet daarom extra middelen in. “Brussel is een verdeelcentrum voor drugs binnen Europa geworden.”

Waar in 2020 598 drugsdossiers werden geopend, ging het in 2025 om 1.015. "Een explosie", noemde voorzitter Paul Dhaeyer de toename tijdens de persconferentie.

In 2025 werden ook 1.013 uitspraken gedaan, bijna een verdubbeling ten opzichte van vijf jaar geleden. Toen ging het nog om 557 vonnissen. De voorzitter vermoedt dat dat cijfer de komende jaren de hoogte in zal blijven gaan, gezien de stijging van de afgelopen jaren.

“Brussel is een soort verdeelcentrum voor drugs binnen Europa geworden”, legt Dhaeyer uit. “Via de haven van Antwerpen onder meer, die een belangrijke toegangspoort is geworden. En we weten ook dat er via cargovluchten op de luchthaven in Zaventem grote hoeveelheden verboden middelen, zoals cocaïne, gesmokkeld worden.”

Territoriumstrijd

Die grote toevoer leidt ertoe dat criminele organisaties maar wat graag de controle over de Brusselse markt willen veroveren. Soms lokt het bendes die eerst elders opereerden, onder meer uit Marseille, waar justitie de laatste jaren een versnelling hoger schakelde. “Het gaat om een echte territoriumstrijd, met het toegenomen aantal geweldincidenten als gevolg.”

Een ramp voor de veiligheid van de Brusselaars en het imago van het gewest, aldus Dhaeyer. “Daarbij wordt soms vergeten dat er ook onschuldige slachtoffers vallen.” Recent nog raakte een 11-jarig meisje gewond door glasscherven aan het Lemmensplein, nadat kogelinslagen het raam van haar slaapkamer deden sneuvelen. En in de zomer van 2024 lieten twee mensen het leven bij de drieste schietpartij in de Argonnestraat, terwijl ze iets dronken op het terras van een café.

‘Rekeningen vereffenen’

De Franstalige rechtbank van eerste aanleg ziet dan ook een aanzienlijke toename van het aantal dossiers rond moord en moordpogingen. In 2024 en 2025 ging het respectievelijk om 181 en 177 dossiers, terwijl het om 126 en 139 zaken ging in 2022 en 2023.

“Er gaan steeds zwaardere feiten gepaard met de drugshandel”, zegt rechter Denis Goeman. “We hebben het dan bijvoorbeeld over het ‘vereffenen van rekeningen’, met schietpartijen en soms zelfs foltering. Voor 2023 gebeurde dat minder frequent. We moeten er zeer waakzaam over blijven naar de toekomst toe, en ons blijven afvragen hoe we daar als justitie mee om kunnen gaan.”

Een ander fenomeen dat Dhaeyer vaststelt, is het stijgend aantal minderjarigen dat betrokken raakt bij dergelijke dossiers. “Criminele organisaties weten maar al te goed dat bepaalde jongeren, vooral uit kwetsbare situaties, makkelijk te overtuigen zijn.”

“Ik heb al verhalen gehoord van tieners die dealen opdat ze een originele Gucci-pet van 400 euro kunnen kopen. Een menselijk drama, ze beseffen niet in welke gevaren ze zich storten.”

Snelrecht

Om de bijkomende druk op te vangen, reserveerde de rechtbank meer middelen en personeel voor dat soort dossiers. Zo werken er momenteel vier voltijdse rechters wekelijks aan zaken rond groot banditisme.

Ook het aantal zittingen in snelrecht is verhoogd, klinkt het bij de rechtbank. Het aantal dossiers dat volgens die procedure behandeld wordt, is het voorbije jaar met maar liefst 400 procent gestegen. Weliswaar gaat het dan zeker niet altijd om drugsdossiers, maar ook bijvoorbeeld om dossiers van winkeldiefstallen, verduidelijkt de rechtbank.

Volgens Dhaeyer wil de rechtbank er, ondanks de toename van het aantal dossiers, alles aan doen om die dossiers zo snel mogelijk te behandelen. "Delinquenten moeten weten dat de kans dat ze aan vervolging ontsnappen zeer klein wordt, en dat de kans dat ze niet gestraft worden omdat de redelijke termijn in hun dossier overschreden is, zowat nihil wordt", klinkt het strijdvaardig.

Die opschaling wierp de voorbije periode al zijn vruchten af volgens de rechtbank. Zo werden tijdens de persconferentie vier voorbeelden gegeven van daders van schietpartijen die reeds berecht zijn. Een van hen was 18 jaar oud op het moment van de feiten. Hij maaide 20 november 2024 een man neer aan het Bonneviepark in Molenbeek, die daardoor zwaargewond raakte. De dader kreeg 8 jaar gevangenisstraf voor poging tot moord en verboden wapendracht.

Meer middelen

De voorzitter hoopt evenwel dat er meer middelen beschikbaar worden gesteld. “We hebben nu meer personeel op dat soort zaken gezet, maar dat kunnen we niet blijven doen.”

Naast de strafzaken behandelt de rechtbank immers ook heel wat andere dossiers, zoals burgerlijke procedures, fiscaal recht en familierecht. “Stel dat we familiale kamers sluiten om ruimte te maken voor drugszaken, dan veroorzaken we andere problemen. Kinderen die verder verwaarloosd worden bijvoorbeeld, omdat er geen alimentatiegeld meer wordt gestort.”

In een ideaal scenario zou de rechtbank versterkt moeten worden met vijf rechters en vijf griffiers. “Maar als ik al twee à drie bijkomende rechters ter beschikking zou krijgen, zou ik al een heel gelukkig man zijn”, zegt Dhaeyer.

Voor de voorzitter is het tijd dat het federale niveau en de gemeenschappen samenzitten om nieuwe maatregelen uit te werken omtrent de problematiek. “Er kan bijvoorbeeld extra ingezet worden op werkstraffen. Die worden vandaag te weinig en te traag uitgevoerd.”

En ook op vlak van preventie schort er nog werk, aldus Dhaeyer. “Er is een veel te grote tolerantie voor drugsgebruik in de maatschappij. De mensen beseffen te weinig welke gevaren ermee gepaard gaan. Zeker in de scholen mag er meer gesensibiliseerd worden.”