Dilliès wil drones in drugsstrijd, maar heeft tegenstanders: ‘Geen Big Brother in Brussel’

In volle Brusselse drugsoorlog werkt minister-president Boris Dilliès (MR) aan een plan om drones in te zetten. Die moeten onder meer daders van schietpartijen kunnen opsporen, maar het plan stuit op privacyproblemen. “Waar eindigt het? Bij Brusselaars opsporen die door het rood wandelen?”

In een interview met La Libre bond Boris Dilliès dinsdagochtend de kat de bel aan. “De politiecommissariaten met het hoogste risico (op drugsdelicten, red.) moeten met drones worden uitgerust om criminelen in de straten te kunnen traceren”, zei hij.

Het ballonnetje van de minister-president komt er niet toevallig in een week waarin het Brusselse drugsgeweld misschien wel meer dan ooit een gespreksonderwerp is. Er waren schietpartijen in Sint-Gillis en Molenbeek en zelfs een aanval op een commissariaat in Anderlecht.

De bedoeling is, zo laat het kabinet-Dilliès weten, dat elke locatie binnen het gewest binnen de vier minuten kan worden bereikt door een drone. En het idee lijkt verder te gaan dan een losse flodder – excusez le mot – want de Brusselse regering werkt samen met het gewestelijk veiligheidsagentschap Safe.brussels aan een plan om tegen eind 2027 drones inzetbaar te hebben op de voornaamste drugshotspots.

Illegale vluchten

Voor de goede orde: ook vandaag gebruikt de Brusselse politie al drones, zo bevestigt Safe.brussels. “Wij stellen drones ter beschikking tijdens evenementen, zoekacties of gerichte toezichtsopdrachten, en bieden technologische ondersteuning aan de ordediensten”, klinkt het bij de veiligheidsdienst.

Niet zelden stuit dronegebruik door de politie op het wettelijk kader. De politiezone Brussel Hoofdstad-Elsene heeft bijvoorbeeld drie drones, en kan ook op federale drones beroep doen, maar werd vorig najaar nog op de vingers getikt door het controleorgaan op de politionele informatie (COC). Omdat de drones door een extern bedrijf werden bestuurd en dat als proefproject werd afgeschilderd, beschouwde het COC 144 geregistreerde vluchten als illegaal.

Ondertussen worden volop eigen dronepiloten opgeleid. Daarvoor zorgt Safe.brussels samen met de ULB.

Antwerpse haven

Elders staat het dronegebruik binnen een veiligheidscontext al een pak verder dan in Brussel. In het Zuid-Franse Lyon werd twee weken geleden nog een crimineel netwerk opgerold dat meer dan 1.800 dronevluchten uitvoerde om drugs af te leveren. Logischerwijs zet de Franse politie daarbij zelf ook drones en antidrone-technologie in. Ook dichter bij huis zet onder meer Defensie volop drones in bij de bewaking van de Antwerpse haven.

Over een stad scheren om binnen de vier minuten criminelen op te sporen is echter nog wat anders dan een haven bewaken. Het idee is om bijvoorbeeld daders die op een step vluchten te kunnen volgen, wat een politiecombi momenteel bijna nooit lukt in een stad vol obstakels als Brussel.

Bij het gespecialiseerde bedrijf Citymesh zien ze mogelijkheden. Ze werken er met verschillende drones, maar vooral de zogeheten Nokia 5.2 lijkt geschikt.

"Die is gebouwd voor snelle, kortere inzetten binnen een radius van tien kilometer rond het dock", zegt Mattis Persoons, Operations Director Safety Drones. "Dat maakt hem net sterk in de 'eerste-reactie'-rol: bij een melding van beveiligingsincidenten, diefstal, rellen, schietpartijen of branden kan de drone snel ter plaatse zijn met een maximumsnelheid van zo'n 72 km/u, en er vervolgens stationair blijven hangen om stabiele, haarscherpe beelden te maken van wat er op de grond gebeurt."

Een drone kan anno 2026 met de hulp van AI ook iemand automatisch volgen op basis van beweging, zonder dat een piloot nog veel moet helpen.

Wat drones dan precies zouden mogen of kunnen als de plannen tegen eind 2027 er komen, blijft nog wat onduidelijk. Op het kabinet-Dilliès klinkt het dat dit “nog voorwerp van discussie is”. Bij Safe.brussels luidt het antwoord als volgt: “Wij onderzoeken hoe de technologische ondersteuning die wij bieden verder kan evolueren om tegemoet te komen aan de behoeften op het terrein”.

Politiek gevoelige materie

Als een drone binnen een pure politionele context wordt ingezet, los van een juridische procedure, is er geen toestemming nodig van een magistraat. Op dat vlak zijn er dus geen obstakels voor het plan van Dilliès.

Wat daar dan momenteel de exacte regels rond zijn, wil opvallend genoeg niemand kwijt binnen het milieu van de politie en het luchtruim. “Het is politiek zeer actuele en daarom ook gevoelige materie”, luidt de uitleg daarvoor.

Hoe dan ook zouden drones, als de plannen van Dilliès er komen, ook over woningen en personen vliegen die niets met de feiten te maken hebben. Momenteel volgen politiedrones de algemene wetgeving rond openbare camera’s, maar als het plan van Dilliès er komt, lijkt specifieke dronewetgeving zich op te dringen.

Aanslagen 2016

“De dag dat Big Brother in Brussel arriveert, sta ik aan de andere kant van de barricaden”, zegt Jean Spinette (PS), burgemeester van het zwaar getroffen Sint-Gillis. De zone Zuid, waar Sint-Gillis deel van uitmaakt, beschikt momenteel niet over drones, maar die zijn in principe wel in aantocht. Het is nog wachten op enkele goedkeuringen.

Nu al belanden de dronebeelden van de politie op het zogenaamde VPRB-platform (videoprotectie regio Brussel), een overkoepelende beelddatabank die er kwam na de aanslagen van 2016.

Het maken en bewaren van dronebeelden komt al snel in conflict met privacyoverwegingen. “We zullen beelden hebben van drugsdealers, maar ook van mensen op straat en zelfs mensen thuis, als de droneoperator door de ramen filmt”, zegt Ruben De Smet, privacyonderzoeker aan de VUB. “Dat zal voor privacyproblemen zorgen. Behalve beeld kan een drone trouwens ook audio maken, maar daar bestaat nog veel minder duidelijke regelgeving rond.”

Mensenlevens redden

De vraag is wanneer het veiligheidsbelang primeert op de privacy. “De politiezones gaan de proportionaliteit van hun optreden moeten aantonen”, aldus De Smet. “Als ik dan vandaag in La Libre lees dat er voor elke opgepakte dealer tien minuten later twee anderen staan, vraag ik mij af of drones zin zullen hebben. Als het gaat over mensenlevens redden, snap ik echt niet waarom Brussel 22 procent knipt in preventiediensten.”

Waar De Smet zich nog het meest zorgen om maakt, is waarnaar het gebruik van de drones de deur kan openen. “Bij ANPR-camera’s is het begonnen met terroristen opsporen en zijn we nu bij niet-verzekerde wagens herkennen. Die kant zie ik het met de drones ook opgaan. In de strijd tegen drugstrafiek kan ik mij vinden, maar waar eindigt het? Bij Brusselaars opsporen die door het rood wandelen?”

Dilliès is nog lang niet thuis met zijn 'vierminutenplan', maar heeft gezien de actualiteit alvast het momentum aan zijn zijde.