Dodelijke aanrijding door politiewagen heropent debat over rijcultuur bij politie

Is het toeval dat politieauto's zo vaak betrokken zijn bij dodelijke aanrijdingen? De burgervereniging Heroes for Zero vreest van niet en heeft grote vragen bij de aanrijding maandag in Elsene.

Er rijzen veel vragen na het zware ongeval maandagochtend op de Kroonlaan in Elsene, waarbij een voetganger kansloos gegrepen werd door een gepantserde anonieme wagen van de Directie Bescherming van de federale politie. De agent die aan het stuur zat, werd dinsdag verhoord door de onderzoeksrechter, die hem daarna in verdenking stelde voor onopzettelijke doding.

Volgens ooggetuigen reed de zwarte Mercedes 90 kilometer per uur, drie keer sneller dan de toegelaten 30 kilometer per uur op die laan. Het Nieuwsblad ving op dat de wagen een ambassadeur, naar verluidt die van Israël, moest ophalen. Het parket bevestigt alleen dat de drie agenten in de wagen, de bestuurder plus twee collega's, met een beschermingsopdracht belast waren.

"Het is symbolisch dat bij de eerste verkeersdode in Brussel waar we weet van hebben, er een politiewagen betrokken is", reageert Wiet Vandaele van Heroes for Zero, een burgervereniging voor verkeersveiligheid. "Dat is al de zoveelste keer. Je begint je af te vragen of de politie wel een partner is voor veilig verkeer."

Vooral de hoge snelheid wekt bezorgdheid op. "Was de urgentie dan zo groot om zo snel te rijden? Was dat in dit geval wel geoorloofd? Het pijnlijke is dat we niet voor de eerste keer deze vraag moeten stellen. We hebben vaak de indruk dat - onder het mom van de staatsveiligheid of de hoogdringendheid - er roekeloos gereden wordt. Is er wel een verkeersveiligheidscultuur binnen het korps?" vraagt Vandaele zich af.

Wel zwaailicht, geen sirene

Behalve de kwestie of de opdracht van de politiewagen wel zo dringend was, rijst ook de vraag waarom er waarschijnlijk geen sirene gebruikt werd. Ooggetuigen verklaarden na de dodelijke aanrijding dat ze wel een blauw zwaailicht gezien hebben, maar geen sirene gehoord hebben.

Volgens experten, onder wie advocaat Dimitri de Béco op Radio 1, kan een politieauto, ambulance of brandweerwagen echter alleen maar de verkeersregels - zoals de snelheidsbeperkingen - negeren als zowel de blauwe lichten als de sirene aanstaan, als teken van hoogdringendheid van de opdracht. "Enkel en alleen wanneer de sirene geactiveerd is, geniet de bestuurder van het prioritaire voertuig voorrang", schrijft ook het verkeersveiligheidsinstituut Vias in een analyse.

De andere weggebruikers moeten dan de doorgang vrijmaken en zo nodig stoppen. De bestuurders van prioritaire voertuigen met een dringende opdracht mogen volgens het verkeersreglement de meeste verkeersregels negeren, mits ze geen andere weggebruikers in gevaar brengen. "Wat ‘in gevaar brengen’ juist betekent, staat niet neergeschreven in de wet", merkt Vias wel op. Door het rood licht rijden mag, maar wel alleen met een matige snelheid.

Maar geldt dat allemaal als er geen sirene aanstaat? De federale politie zelf laat toch een opening. "Soms rijden prioritaire voertuigen enkel met blauwe knipperlichten. Wettelijk gezien moet je dan niks doen, maar toch verleen je ze beter ook voorrang", zo staat op haar website te lezen. Er kunnen immers goede redenen zijn om de sirene niet te laten loeien, bijvoorbeeld om gezochte criminelen niet te alarmeren, zo wordt geargumenteerd.

Wat een grijze zone in de hand werkt: volgens de toekomstige, al gepubliceerde wegcode - die in juni 2027 van kracht wordt en het huidige verkeersreglement zal vervangen - kan er ook zonder sirene sprake zijn van een prioritaire opdracht die aan de gang is. "De bestuurder van een prioritair voertuig dat een prioritaire opdracht uitvoert, moet gebruikmaken van de blauwe knipperlichten en mag gebruikmaken van het speciaal geluidstoestel", zo staat in het toekomstige artikel 32.

Een steeds langere lijst

Met de aanrijding in Elsene wordt de lijst van dodelijke aanrijdingen in Brussel waarbij er rechtstreeks contact was met een politiewagen, steeds langer. In de meeste gevallen gaat het om achtervolgingen.

De aanrijding met de geanonimiseerde en gepantserde politiewagen van maandag doet het meeste denken aan het tragische ongeval van november 2022, waarbij drie mensen het leven lieten na een aanrijding door een versterkte bestelwagen van de federale politie. Een overzicht.

Mei 2017: Ouassim Toumi en Sabrina El Bakkali
De twintigers Ouassim Toumi en Sabrina El Bakkali kwamen in 2017 om het leven bij een politieachtervolging, die eindigde met een fatale botsing van hun motor met een politiewagen aan de Baljuwtunnel.

Augustus 2019: Mehdi Bouda
In de nacht van 20 augustus 2019 kwam de 17-jarige Mehdi Bouda om het leven na een aanrijding door een combi, terwijl hij overstak tussen de Ravensteingalerij en de ingang van het Centraal Station.

April 2020: Adil Charrot
De 19-jarige Adil Charrot kwam in april 2020 om het leven bij een politieachtervolging. Een patrouille van de zone Zuid wilde de tiener controleren, maar de jongeman sloeg op de vlucht op zijn bromfiets. Hij overleed kort nadien toen hij ter hoogte van de Nijverheidskaai botste op een politievoertuig dat uit tegengestelde richting kwam.

November 2022: gezin Marcelin Leapohe
Een dramatisch verkeersongeval op de E40 in Evere kostte op 7 november 2022 het leven van een Kameroens koppel en hun baby. Twee andere kindjes werden zo wees. Hun kleine wagen werd aangereden door een versterkte camionette van een lid van de technische afdeling van de Speciale Eenheden van de federale politie.

Mei 2025: Christophe Amine Chollet
Christophe Amine Chollet, een scooterbestuurder in de Marollen, overleed in de nacht van 11 op 12 mei na een botsing in de Blaesstraat met een politievoertuig. Al snel bleek dat de betrokken agent al twee jaar zonder rijbewijs rondreed.

Juni 2025: Fabian
Op 2 juni 2025 kwam de elfjarige Fabian om het leven in het Elisabethpark in Ganshoren. Hij reed op een step door het park en werd gegrepen door een politiewagen die hem aan het achtervolgen was. Amper twee weken later vond een gelijkaardig drama plaats in Antwerpen: de 9-jarige Jidel overleed op 18 juni na een aanrijding door een politiewagen.

Januari 2026: X
Een 33-jarige voetganger sterft maandagochtend 19 januari in Elsene bij een zware aanrijding door een voertuig van de federale politie.