Drie maanden nachtsluiting in de Brabantwijk: kalmere nachten, maar meer geweld overdag

Hoe staat de Brabantwijk ervoor, drie maanden na de invoering van een drastische nachtsluiting? BRUZZ maakt een balans op. “Er is minder lawaai op straat, mensen kunnen slapen” versus “het geweld is verschoven”.

Op 1 april trad de meest opvallende maatregel van het speciale veiligheidsplan in werking voor de veelgeplaagde Brabantwijk in Schaarbeek en Sint-Joost-ten-Node. Tussen 1.00 en 6.00 uur werden alle snackbars, cafés, nachtwinkels en bordelen verplicht de deuren te sluiten. Die nachtsluiting moest voor een ‘reset’ zorgen in de wijk: een tijdelijke maatregel om de kalmte op straat te doen terugkeren en de overbevraagde politie ‘s nachts te ontlasten.

De sluiting is intussen met drie maanden verlengd, volgens de burgemeesters ‘op vraag van de buurt’, met enkele aanpassingen.

Volgens het Schaarbeekse gemeentebestuur komt die verlenging er na een ‘gondige evaluatie’ op basis van politiedata, feedback van actoren op het terrein en bewoners en handelaars. En de cijfers lijken bemoedigd. “De politiegegevens wijzen op een globaal positieve evolutie. Uit de analyse van de politiezone Brussel-Noord blijkt dat de veiligheidssituatie tijdens de sluitingsuren er in algemeen op vooruit is gegaan”, zo laat het kabinet van waarnemend burgemeester Martin de Brabant (MR) weten aan BRUZZ.

Minder diefstal met geweld

Volgens De Brabant “meent de politiezone dat de sluitingsmaatregelen bijdragen tot een daling van de criminaliteit en het zware geweld in de wijk tussen 1.00 uur en 6.00 uur 's ochtends.”

De geregistreerde criminaliteit binnen de perimeter zou afnemen, terwijl ook de meest ernstige geweldsdelicten (diefstal met geweld, slagen en verwondingen, en doodslag) tijdens deze uren lijken te dalen. Waar tijdens het eerste kwartaal van 2026 nog 23 procent van de geregistreerde gewelddaden binnen de perimeter plaatsvond tussen 1.00 uur en 6.00 uur, is dit aandeel in de maand mei gezakt naar 7,7 procent.

Cijfers die BRUZZ opvroeg bij de politiezone Noord bevestigen dat beeld grotendeels, mét een belangrijke kanttekening. Een deel van de criminele feiten gebeurt nu vaker overdag of vroeger in de avond.

“Het aandeel van de incidenten die plaatsvonden tussen 01.00 en 06.00 uur ’s ochtends is gedaald", zo merkt de politie op, "maar we constateren een verschuiving van gewelddadige incidenten naar het einde van de middag en het begin van de avond, vóór de verplichte sluitingstijd. Wat mishandelingen betreft blijft de trend hoog binnen het gebied.”

Ingebrekestelling

Dat de nachtsluiting op verzet zou stuiten, stond in de sterren geschreven. Een groep van twintig lokale handelaren heeft intussen de gemeente Schaarbeek in gebreke gesteld voor misgelopen inkomsten. Vooral de flipperkastspelers en klanten die graag de hele nacht blijven doorzakken zouden wegblijven.

“Het schepencollege is zich bewust van de economische gevolgen die deze maatregelen kunnen hebben voor bepaalde handelaars en uitbaters”, reageert het kabinet-De Brabant. “In deze context worden momenteel mogelijkheden voor compensatie onderzocht”, zo belooft De Brabant. Zoals eerder vermeld, kijkt de gemente daarvoor naar een tijdelijke vrijstelling van de belasting op nachtopening en de belasting op prostitutieramen.

De Schaarbeekse burgervader wijst er daarnaast op dat er ook voorstanders zijn bij de handelaars van de wijk. “Honderd procent van de niet-horecazaken staat positief tegenover de genomen maatregelen”, maakt hij zich sterk.

Sinds de inwerkingtreding van het besluit zijn acht pv’s opgesteld voor het niet-naleven van de nachtsluiting, zo meldt de lokale politie aan BRUZZ.

Sekswerk

Ook een andere beroepsgroep mort door de maatregel: de sekswerkers. Daan Bauwens is de directeur van Utsopi, de belangenvereniging voor sekswerkers. “De nachtrust van de buurtbewoners is nu meer gegarandeerd”, zo moet hij toegeven. Toch blijft hij kritisch voor de nachtsluiting. Want die is een zwaktebod, vindt Bauwens.

“De sluiting is nodig omdat er niet genoeg politie is, ze krijgen de openstaande vacatures niet ingevuld", weet Bauwens. "De problemen verplaatsen zich gewoon. De maatregel heeft geleid tot een verslechtering van het geweld overdag. De sekswerkers zijn al lang vragende partij voor een duurzame oplossing voor veiligheidsproblemen in de wijk, een oplossing die hun werk niet in het gedrang brengt."

Daarnaast hekelt Bauwens de abrupte invoering van de maatregel, die het werk van de sekswerkers direct bemoeilijkte. “Wij zijn voor april niet bevraagd. Intussen hebben we we wel een gesprek gehad met de burgemeester van Schaarbeek.”

“Wij waarderen ook de versoepeling die sinds 1 juli van kracht is in Schaarbeek”, klinkt het verder. Zo mogen zaken in de avonden waarop een weekenddag of feestdag volgt, tot 3.00 uur open blijven, twee uur langer dan in de eerste fase van de nachtsluiting. Dat zijn erg belangrijke uren. Zeker voor de meest kwetsbare sekswerkers, maken die twee uren een groot verschil.”

Verschil

Maar, de maatregel geldt niet voor Sint-Joost-ten-Node. Utsopi heeft ook niet samengezeten met het gemeentebestuur daar. "Het valt niet uit te leggen dat het bordeel in de ene straat toch de deuren moet sluiten om 1.00 uur, en de buren, omdat die toevallig in Schaarbeek liggen, nog twee uur open mogen blijven.”

Bauwens waarschuwt dat dit sekswerkers naar de clandestiniteit drijft. “Dan is er geen controle, en dat is veel onveiliger voor hen. Want als er iets gebeurt, en dan denk ik aan diefstal, aanranding... dan durven ze niet naar de politie te stappen.”

Tot slot roept Bauwens de betrokken gemeenten op om na te denken over meer duurzame oplossingen voor het veiligheidsprobleem in de wijk, “zonder dat daarvoor het werk van sekswerkers wordt gehinderd.”

Hokjesdenken

Wel enthousiast, is buurtbewoner Kristof Braekeleire. Hij is lid van het buurtcomité van de Brabantwijk, dat werd opgericht kort na de covid-pandemie, en woont middenin de wijk. Voor hem mag de nachtsluiting ‘permanent’ worden. Want, “het is absoluut stiller ‘s nachts”.

“De problemen ‘s nachts worden vooral veroorzaakt door mensen die buiten rondhangen, onder invloed van drugs of alcohol", ervaart Braekeleire. "Ze maken lawaai op straat, door te praten, lachen of ruzie te maken. En dat wordt in de hand gewerkt door snackbars en nachtwinkels die laat open zijn”, legt hij uit. Volgens Braekeleire is het probleem het ergst in de kleine straatjes. “Daar kan de politie niet zo snel ingrijpen.”

Daarnaast zijn er de aanhoudende problemen met zwerfvuil. Maar ook die zijn sterk verbeterd. “Minder mensen op straat betekent minder mensen die door het afval snuisteren of hun eigen afval erbij gooien. Alle problemen hier zijn met elkaar gelinkt. Daarom is een holistische aanpak van de problemen zo hard nodig."

Volgens de Braekeleire zijn de meeste problemen terug te brengen tot drugs. "Het is cruciaal dat alle overheden stoppen met enkel te werken op het eigen grondgebied en rond de eigen bevoegdheden, dat hokjesdenken heeft de problemen net zo doen ontsporen."

500.000 euro

Maar zo’n holistische aanpak, was dat niet net de bedoeling van het veiligheidsplan? Bij de aankondiging midden maart werd er verwezen naar heel wat andere maatregelen, gericht op leefbaarheid en preventie. “We focussen zeker niet alleen op repressie”, zo verzekert Gudrun Willems (Groen), Schaarbeeks schepen van Openbare Ruimte.

Zij kondigt deze week een extra investering van 500.000 euro aan voor een ‘groot onderhoud’, specifiek in de Brabantwijk. “Dat is hard nodig. De wijk ziet er verloederd uit. De ingrepen in het kader hiervan zijn al begonnen, samen met Sibelga worden tientallen verlichtingspalen hersteld of vervangen, en wordt de verlichting in heel wat straten herbekeken.”

Met het bedrag wil Willems ook ontbrekende trottoirtegels vervangen, stoepboorden herstellen en putten in de weg opvullen. Ook worden alle verkeersborden in de wijk vernieuwd.

Daarnaast heeft ook Beliris, de bouwheer van het Metro 3-project, beloofd om de Aarschotstraat op te knappen en de impact van de jarenlang aanslepende werf aan te pakken.

Extra camera's

Van de overige maatregelen in het plan voor de Brabantwijk is na drie maanden nog niet veel te merken, behalve een aantal netheidsacties. Aan de aangekondigde plaatsverboden “wordt nog gewerkt” en ook de beloofde extra camera’s hangen er nog niet, zo meldt het kabinet-De Brabant. Dezelfde boodschap valt te horen over de netheidsingrepen, daarvoor wordt nog samengezet met Net Brussel voor een ‘reset’ van de wijk.

Over de aangekondigde snelheidsbeperking voor deelsteps kan de gemeente enkel kwijt dat de lokale politie verschillende controleacties heeft uitgevoerd. “Daarbij was 40 procent van de gecontroleerde steps in overtreding.”

Over de impact van de aanpassingen die sinds 1 juli van kracht zijn, wil niemand iets kwijt. “Het is nog te vroeg om commentaar te geven op de aanpassingen die net van kracht zijn geworden”, zo stelt de politiezone Brussel-Noord.