Duizenden drugsklanten kregen al boete: 'Duidelijk effect op hotspots'

Sinds de Brusselse procureur opriep om ook drugsklanten te viseren, werden al ruim 2.000 onmiddellijke minnelijke schikkingen uitgedeeld. Dat levert niet enkel minder geklasseerde dossiers, maar ook rustigere drugshoeken op. “Verschillende dealpunten worden nu minder bezocht.”

Als het over drugscriminaliteit gaat, ligt de focus van het gerecht en de politie in de eerste plaats op de daders: de dealers, maar ook op de structuren achter drugshandel en -geweld. Sinds het aantreden van de nieuwe procureur des Konings Julien Moinil is daar nog een dimensie bijgekomen: ook drugsklanten komen sinds dit jaar in het vizier. Ze houden immers de drugshandel in probleemwijken in stand en zijn er zo mee verantwoordelijk voor de overlast en het geweld, redeneert het parket.

De nieuwe aanpak bleef alvast geen dode letter, leren cijfers die BRUZZ opvroeg bij verschillende politiezones. In de vier zones die het meest getroffen zijn door de drugshandel, schreef de politie dit jaar al minstens 2.438 onmiddellijke minnelijke schikkingen (OMS) uit. Dat is een boete die meteen ter plaatse betaald moet worden (via bankkaart of QR-code) of binnen de 15 dagen per overschrijving.

300 euro voor cocaïne, lsd of xtc

Het gros van die boetes is voor de zone Brussel-Hoofdstad/Elsene (ruim 1.400), gevolgd door de veelgeplaagde zone Zuid (558), waar het instrument vooral wordt gebruikt in Anderlecht en Sint-Gillis en in mindere mate in Vorst. De zone Noord (278) en de zone West (204) sluiten de rij. Bijna al die boetes werden uitgeschreven voor het bezit van drugs. Meestal gebeurt dat in wijken waar gedeald wordt, soms ook op festivals.

De hoogte van de boete varieert van 75 euro (bijvoorbeeld voor het bezit van cannabis) tot 300 euro. Dat laatste tarief geldt bijvoorbeeld voor wie betrapt wordt met cocaïne, lsd of xtc. Klanten met verschillende drugs op zak mogen nog dieper in de portemonnee tasten, tot maximaal 500 euro. Boven dat bedrag stelt de politie een klassiek proces-verbaal op.

Niet meer geklasseerd

Het gebruik van de onmiddellijke minnelijke schikkingen heeft verschillende voordelen. Het bespaart politie en gerecht alvast een hoop administratie, die bij een proces-verbaal wel komt kijken.

De procedure vermijdt ook dat die pv’s vervolgens gewoon geklasseerd worden wegens te weinig mankracht bij het parket. “Als agent is het niet meteen motiverend om te weten dat er waarschijnlijk toch geen gevolg wordt aan gegeven”, zegt hoofdcommissaris Johan Berckmans van de zone West. “Met een lik-op-stukbeleid via onmiddellijke schikkingen is dat anders.” De zone zet de OMS vooral in op drugshotspots op zijn grondgebied.

Daarnaast ziet de politie ook effecten op het terrein. “Verschillende dealpunten die vroeger druk bezocht werden en soms zelfs gebruikt werden als ‘drive-ins’, hebben een duidelijke afname van de activiteit gekend”, laat de zone Zuid bijvoorbeeld weten. Met name Peterbos stond in de zone bekend als een drive-in, waar klanten van binnen en buiten Brussel met de auto hun drugs komen halen, vaak cocaïne.

De zone Brussel-Hoofdstad vindt het dan weer nog vroeg om de volledige impact te beoordelen, maar ziet ook bemoedigende signalen. "Er zal meer tijd nodig zijn en een combinatie met andere maatregelen (...). Toch wijzen de eerste observaties erop dat er in de betrokken wijken een tendens is naar een vermindering van de aanwezigheid van straatconsumenten." De zone wijst erop dat bij het viseren van drugsklanten er best ook aandacht is voor het medische aspect.

Het parket van Brussel benadrukt eveneens dat de aandacht voor de vraag naar drugs maar één aspect is van de strijd tegen verdovende middelen. De OMS worden ondertussen verplicht ingezet in heel Brussel, laat procureur Julien Moinil weten. "Het echte effect zullen we pas op langere termijn kunnen meten. Drugs is een plaag waarbij je zowel de vraag als het aanbod moet bestrijden."

Normalisering zet aan tot gebruik

Behalve het parket en de politie toonde ook nationaal drugscommissaris Ine Van Wymersch zich eerder al voorstander van het aanpakken van drugsklanten. “Als een wijk onleefbaar wordt, kan klanten viseren een deel van de aanpak zijn”, liet ze eerder al optekenen bij BRUZZ. “Zo zeg je tegen de wijkbewoners dat je hun problemen ernstig neemt én stuur je een boodschap naar de grote groep niet-gebruikers: drugs kopen is niet oké. Normalisering van drugsverkoop is immers een van de factoren die mensen aanzetten tot gebruik.”

De onmiddellijke minnelijke schikking is een instrument dat veel vaker wordt gebruikt in het Brussels gewest dan elders. 28 procent van alle boetes in België wordt tegenwoordig in Brussel uitgeschreven, laat het parket weten. Buiten het gewest gaat het ook vaker om andere feiten dan drugs, zoals winkeldiefstallen of verboden wapenbezit.