Na finale Africa Cup: 11 arrestaties en 4 agenten gewond aan Zwarte Vijvers

Na de finale van de Africa Cup, waarin Marokko verloor van Senegal, is het zondag omstreeks 22.45 uur onrustig geworden in Sint-Jans-Molenbeek, aan de metrohalte Zwarte Vijvers. Honderden jongeren gingen de straat op en gooiden met vuurwerk en dranghekken. Hierbij raakten vier agenten gewond. Elf mensen werden bestuurlijk aangehouden.

Een team van meer dan tachtig vrijwilligers, onder wie de schepenen Dirk De Block (PVDA/PTB) en Saliha Raïss (vooruit.brussels), probeerde de jongeren tot bedaren te brengen, maar kon niet verhinderen dat de situatie escaleerde. “De sfeer was totaal anders dan bij vorige matchen, omdat Marokko deze keer verloren had. Er was geen feeststemming. Integendeel, mensen zochten bewust de confrontatie met de politie,” zegt De Block.

Bij Zwarte Vijvers bleef de situatie lange tijd onder controle, maar volgens hem weken jongeren uit naar andere straten om daar onrust te veroorzaken. Nadien escaleerde ook de situatie aan Zwarte Vijvers. Op het plein bevonden zich minstens enkele honderden jongeren. Een andere groep trok langs de lanen door de gemeente, terwijl anderen op brommers rondreden, tussen het vuurwerk. Op verschillende plaatsen werd met vuurwerk en zelfs met dranghekken gegooid, terwijl jongeren ook zelf vuurwerk afschoten. Daarbij werden ook journalisten geviseerd. Midden op het plein, nabij de ingang van het metrostation, werd één brandbom afgestoken.

“Jongeren gooiden kerstbomen, winkelkarretjes en containers op straat om die vervolgens in brand te steken,” getuigt buurtbewoner en N-VA-afdelingsondervoorzitter in Sint-Jans-Molenbeek Maarten Bijnens. “De politie zette traangas en een waterkanon in. Toen de jongeren weg waren, ben ik samen met enkele buren beginnen opruimen", zegt hij.

Maandagochtend waren in de gemeente nog duidelijk sporen van de rellen zichtbaar. In de wijk Ossegem lagen verschillende straten bezaaid met glas en waren op meerdere plaatsen resten van vuurwerk te vinden. Ook een filiaal van Beobank raakte beschadigd, terwijl andere handelszaken gespaard bleven. De gemeentediensten zijn intussen bezig met het opruimen en schoonmaken van de straten.

Voetbal slechts een excuus

Volgens schepen Dirk De Block was er een duidelijk verschil tussen supporters die hun emoties wilden uiten en jongeren die uit waren op confrontatie. “De Leeuwen van de Atlas hebben gevochten tot in de finale, maar ook een leeuw moet soms teleurgesteld afdruipen", zegt De Block. “Dat zijn spannende momenten in de stad. Zowel enthousiasme als teleurstelling kan leiden tot emotionele reacties, zeker bij jonge voetbalfans.”

Om mogelijke onrust te voorkomen, trok het Molenbeekse schepencollege zelf de straat op, samen met preventiediensten, verenigingen en buurtvaders. “Vorige woensdag waren we met een veertigtal, gisteren met meer dan tachtig", zegt De Block. “We wilden vooral kalmeren en aanwezig zijn.”

“Zolang wij er waren, bleef het rustig"

Volgens De Block lukte dat aanvankelijk ook. “Zolang wij ter plaatse waren, konden we voorkomen dat er op het Zwarte Vijversplein schade werd aangericht. Maar op een bepaald moment trok een groep weg richting andere wijken, op zoek naar confrontatie met de politie.”

Toen de politie overging tot ontruiming met waterkanonnen, trokken de preventiediensten zich terug. “Dan wordt het gevaarlijk. We willen niet dat onze mensen in het midden van charges terechtkomen.”

Later op de avond werden er alsnog bushokjes vernield. “Dat is bijzonder spijtig", zegt De Block. “Zoveel buurtbewoners en vrijwilligers hebben zich ingezet om dit net te voorkomen. Maar als de veiligheid in het gedrang komt, moeten we een grens trekken. Dan is het aan de politie.”

De Block benadrukt dat het probleem niet bij de overgrote meerderheid van supporters ligt. “In risicomatchen heb je altijd 95 procent die gewoon wil vieren of rouwen. Maar je hebt ook een kleine groep die er is voor de kick. Voor hen is voetbal slechts een aanleiding.”

Volgens hem gaat het om een vorm van hooliganisme, maar dan zonder stadion. “Het verschil is: deze mensen zijn heel mobiel. Ze spreken via Snapchat af, trekken van plek naar plek en zoeken bewust confrontatie.”

Zwarte Vijvers is volgens De Block steeds vaker zo’n ontmoetingspunt geworden. “Niet alleen voor mensen die willen feesten, maar ook voor anderen. Daarom hebben buurtverenigingen zich georganiseerd: om hun wijk te beschermen.”

Op zoek naar oplossingen

Op lange termijn ziet De Block twee sporen. “Enerzijds moeten we veilige fanzones creëren, waar gezinnen en supporters in een omkaderde sfeer kunnen samenkomen. Dat gebeurt bij grote Europese competities, maar niet bij toernooien zoals de Africa Cup.”

“Anderzijds moeten we kordaat optreden tegen groepen die via sociale media afspraken maken om te rellen. Als mensen bewust de wijk gijzelen voor sensatie, dan moeten we dat preventief én repressief aanpakken.”

Volgens hem moet daar ook de politie een grotere rol in spelen. “We weten dat die rendez-vous online worden afgesproken. Daar moeten we sneller op inspelen.”