Veilige looproutes voor Brusselse vrouwen gezocht: ‘Sommigen durven enkel op de loopband'

De vzw Run Her Way en de Bxl Girls Run Club hebben samen een enquête gelanceerd om de ervaringen van vrouwelijke loopsters in Brussel te onderzoeken en zo veilige looproutes in kaart te brengen. "Als het Dudenpark niet genoeg verlicht is, keer ik om en besluit ik om die ochtend niet verder te lopen."

“Op Strava zie je vaak hoe lang een looproute is en wat de hoogtemeters zijn. Er staat echter niet hoe de route door vrouwen wordt ervaren", zegt Kate Tellier. Zij richtte in 2024 de vzw Run Her Way op. "Je weet bijvoorbeeld niet of er verlichting is in het donker en hoe geïsoleerd het gebied is." Haar grote doel is om meer vrouwen aan het lopen te krijgen door de openbare ruimte veiliger te maken.

“Het aantal vrouwen dat aan sport doet, heeft niet enkel te maken met motivatie, gezondheid of conditie. Een belangrijke factor is hun veiligheidsgevoel. Lopen is echt een sport die in de publieke ruimte wordt beoefend, al kan je natuurlijk ook hardlopen op een loopband of een piste. Toch is de stad voor de meeste lopers het centrale decor."

Tellier wijst erop dat er al veel onderzoek bestaat naar het onveiligheidsgevoel van vrouwen die lopen. "Er is ook bewijs dat loopsters een grotere kans maken op intimidatie dan vrouwen die dat niet doen.” Dat onveiligheidsgevoel wil de vzw graag veranderen. Ten eerste door data te verzamelen over de ervaringen van vrouwelijke loopsters en veilige looproutes te delen met loopsters.

Vervolgens door die resultaten ook te delen met beleidsmakers en concreet dingen te veranderen. "Dat kan gaan over betere verlichting, maar ook over het trainen van omstaanders om in te grijpen als er iets misloopt", vertelt Tellier. Het project loopt al in de Nederlandse steden Utrecht, Amsterdam en Den Haag en wordt nu ook verder uitgebreid naar Londen en Brussel.

Bxl Girls Run Club

Om de bevraging te lanceren werkt Tellier samen met de Bxl Girls Run Club, een 'girls only' loopclub die in 2024 werd opgericht door Sybila Galera Hauer. Run crews duiken steeds vaker op en trekken soms wel honderden lopers. “Veel van die grote loopclubs werden een soort van levende dating apps en dat vond ik jammer. Ik wilde een club oprichten zonder flirtende mannen, een veilige plek voor vrouwen die gewoon wilden lopen”, vertelt Galera.

De bevraging wordt gedeeld via de sociale media van de Bxl Girls Run Club. Er zijn kaarten kaarten toegevoegd waar je je favoriete looproutes kan uittekenen of net plekken kan aanduiden die je vermijdt. Verder kan je ook aangeven of je ooit al voorzorgmaatregelen nam uit angst voor intimidaties zoals bedekkende kledij dragen, zelfverdedigingsmiddelen meebrengen of oversteken bij het zien van grotere groepen mannen.

“De bevraging is pas recent gelanceerd, dus we kunnen binnen enkele maanden meer vertellen over Brussel. Veel dingen komen terug, dus ik verwacht wel gelijkaardige verhalen als in de Nederlandse steden die we al onderzochten. Al zijn er soms ook wel verschillen tussen steden. Zo viel in de resultaten van de bevraging in Amsterdam vooral de 'fatbikeplaag' op. Loopsters gaven aan dat ze geïntimideerd werden door fatbikebestuurders en zelfs op hun kont werden geslagen", vertelt Tellier.

Spuwen en eieren gooien

Sommige verhalen komen wél in meerdere steden terug: vrouwen worden nageroepen, er wordt naar hen gespuwd of ze worden zelfs bekogeld met eieren. Opvallend is dat loopsters die intimidaties nauwelijks officieel aangeven, omdat ze de situatie “niet erg genoeg vinden”. "Wij zien in onze data dat van de 65 procent vrouwen die aangeeft agressie te hebben meegemaakt, minder dan twee procent dat ook aangeeft", aldus Tellier.

"In ons onderzoek zien we ook dat vijf tot zes procent van de vrouwen stopt met lopen in de openbare ruimte na een negatieve ervaring. Ze durven soms enkel nog op een loopband te lopen en dat is heel jammer. De intimidaties mogen nooit genormaliseerd worden. Vrouwen die aangeven dat ze zich heel veilig voelen, vullen later in de bevraging allerlei manieren in waarop ze zich aanpassen om eventuele intimidatie te voorkomen."

Galera is de intimidaties ook al gewend. "Veel vrouwen in onze club herkennen zich er in. Je wordt nagefloten en krijgt veel blikken toegeworpen, vooral als je een short draagt. Zelfs in groep worden we soms nageroepen, maar dan voelt het minder eng, omdat je niet alleen bent." Als ze in haar eentje gaat lopen, draagt ze vaak een hoody en een kap. Ze loopt ook nooit met een koptelefoon zodat ze steeds alert kan blijven.

Onverlicht Dudenpark

Kate Tellier, een Amerikaanse, woonde zelf vijf jaar in Brussel. “Jammer genoeg heb ik er een van mijn slechtste loopervaringen meegemaakt. Aan het Ter Kamerenbos achtervolgde iemand mij tot de voordeur van mijn appartement in Elsene. Al is Brussel ook een leuke loopstad: ik deed er mee aan de 20 kilometer.”

Ook Galera van de Bxl Girls Run Club, die zelf in Vorst woont, ziet Brussel als een echte loopstad. "Mijn favoriete plek om te lopen is het Ter Kamerenbos, vooral tijdens de weekends, omdat er geen verkeer is. Minder goede ervaringen heb ik in het Dudenpark. Ik wil graag vroeg in de ochtend lopen, maar het park is niet verlicht. Soms is het om 7 uur nog te donker en als ik dan geen mensen in het park zie, besluit ik om er die ochtend niet te lopen en maak ik rechtsomkeer.

Of Galera en Tellier al samen zijn gaan lopen? “Nee, dat nog niet”, zegt Tellier lachend. “Maar daar zal snel verandering in komen, want we willen 'Run & Reflect' sessies in Brussel organiseren." Dat zijn kleine loopgroepjes waarin er tijdens het lopen wordt gediscussieerd over de veiligheid van vrouwelijke loopsters.

Indien de resultaten van de enquête binnen zijn, kan het echte werk beginnen: de routes delen met vrouwelijke loopsters en lokale besturen. “We bestaan nog niet zo lang, maar we merken al impact, want het probleem wordt bekender. Dat is natuurlijk maar het begin, maar ik voel veel openheid van zowel loopsters als steden om met de onderzoeksresultaten aan de slag te gaan", besluit Tellier.

Galera hoopt vooral op een lange lijst aan goede vrouwvriendelijke looproutes. "Zo weet iedereen waar die in Brussel kan gaan lopen."