Alle wegen leiden naar centrumlinkse piste nu MR buitenspel staat

Na bijna 18 maanden moet de MR het initiatief in de formatie lossen. Alles wijst erop dat een centrumlinkse piste zonder de Franstalige liberalen in de pijplijn zit. De vraag is hoe Les Engagés en vooral Open VLD zich zullen opstellen.

Maandag liep de al erg toxische relatie tussen de MR en de PS in Brussel helemaal op de klippen. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez en PS-kopman Ahmed Laaouej hadden in het Brussels parlement afgesproken om na te gaan of er toch nog een uitweg uit de formatie-impasse mogelijk was mét de twee grootste partijen in het halfrond.

De meeting werd een maat voor niets. Volgens La Libre liepen de spanningen hoog op. “Ahmed, stop met janken als een klein meisje”, zou Bouchez gezegd hebben. “Va te faire foutre, Georges-Louis", moet Laaouej gesneerd hebben.

Enkele dagen eerder was de PS niet meer komen opdagen bij de Brusselse begrotingsonderhandelingen, die al van start gegaan waren zonder Nederlandstalige meerderheid en ondertussen gestrand zijn zonder Franstalige meerderheid.

Na uitspraken van Open VLD-voorzitter Frédéric De Gucht, die had verklaard dat de PS “verslaafd is aan geld uitgeven” en de link legde met alcoholisme, was in de ogen van Laaouej eerder die week het doodvonnis van de onderhandelingen met zes partijen al getekend.

Voor de bühne

Na de woelige ontmoeting tussen Bouchez en Laaouej maandag zag de MR-voorzitter geen rol meer weggelegd voor de Franstalige socialisten in de formatie. De PS heeft zich uit de onderhandelingen geplaatst, klonk het woensdagavond bij de Henegouwer. Dus kondigde Bouchez aan dat hij werk wil maken van een soort eenheidsregering, zonder de PS en uiteraard zonder PTB/PVDA, Team Fouad Ahidar en Vlaams Belang. Ook op de N-VA zou hij niet rekenen.

Zijn voorstel is nog geen vierentwintig uur later al voor de bühne. Groen en Vooruit lieten woensdagavond aan BRUZZ weten dat ze niet meer geloven in het initiatief van Bouchez. Door de uitsluiting van TFA en de extremen is er geen Nederlandstalige meerderheid voorhanden die met de MR in zee zou willen gaan.

Ook aan Franstalige kant krijgt de MR geen meerderheid meer achter zich geschaard. Ecolo en Défi stellen donderdag dat ze de uitnodiging van Bouchez naast zich neerleggen.

“Als ik de verklaringen van de onderhandelaars van Groen en Vooruit mag geloven, zit er langs Vlaamse kant zelfs geen meerderheid meer rond de tafel”, aldus Brussels Ecolo-kopvrouw Zakia Khattabi bij Belga. “Zij zaten op de eerste rij en geloven niet in de slaagkansen van dit nieuwe scenario. Wij gaan dan ook niet een fase voortzetten die al veel te lang heeft geduurd.”

Défi-voorzitter Sophie Rohonyi schiet het voorstel van Bouchez eveneens af. “Défi is bereid om haar verantwoordelijkheid te nemen om het Brussels Gewest te redden via een haalbaar budgettair herstelplan. Maar dat kan alleen in een respectvol onderhandelingskader, iets waartoe de zelfverklaarde formateur Bouchez zich weigert te engageren. Een formateur moet verbinden en luisteren, niet opleggen en beledigen.”

Les Engagés

Zo lijkt het game over voor de MR in de Brusselse formatie. Bouchez heeft geen pionnen meer over op het formatieschaakbord. Erg verrassend is dat niet: binnen de partij is het geloof in een liberale minister-president al lang uitgedoofd en zelf zei Bouchez vorige week nog dat hij niet gelooft in een formule met Ecolo en Défi in plaats van de PS. “De ene partij heeft geen voorzitter, de andere heeft dan wel een voorzitter, maar geen partij.”

Woensdagochtend tackelde hij de PS ook al in de radiostudio's van LN24.

Niemand gaf de MR-voorzitter bovendien een cent in zijn zoektocht naar een Nederlandstalige en een Franstalige meerderheid op een handvol dagen en intussen houdt hij nog nauwelijks potentiële coalitiepartners over. “Hij heeft een uitweg gevonden zonder te moeten opgeven”, fluistert een insider.

Alle ogen zijn daarom gericht op de PS en mogelijke initiatieven binnen en rond de regering in lopende zaken. Aan Nederlandstalige kant roept Elke Van den Brandt (Groen) de regering-Vervoort alvast op tot meer daadkracht. Ans Persoons (Vooruit) zit op dezelfde lijn.

Aan Franstalige zijde klitten de drie regeringspartijen ook samen, al is het maar omdat ze niet langer met de MR willen onderhandelen. De vraag is of PS, Ecolo en Défi het gezelschap zullen krijgen van Les Engagés in het kader van een begrotingsoefening.

Naar verluidt zien de centristen een vorm van gedoogsteun aan de regering-Vervoort wel zitten om in eerste instantie aan een noodbegroting te sleutelen. Nu de federale begrotingscrisis bezworen is, moet het voor Les Engagés alvast wat minder vervelend voelen om de MR te lossen.

Als ook CD&V in dat verhaal stapt, ontstaat een (krappe) meerderheid die een begroting kan stemmen vanuit de regering in lopende zaken, en die ook naar steun bij de drie onafhankelijke parlementsleden en de drie zetels van Team Fouad Ahidar kan gaan zoeken. De zetel van Benjamin Dalle (CD&V) is dus geen vereiste.

Relatieve meerderheid

De partijen die hun lot in zo’n scenario aan elkaar verbinden, zouden in principe vervolgens ook de stap kunnen zetten van een regering in lopende zaken met gedoogsteun richting een volwaardige bestuursploeg.

“Centrumlinks is de enige piste die nog niet getest is”, zegt een bron. “De vraag is hoe je zo’n regering op de been brengt.” De aanwezigheid van Les Engagés is sowieso een must om een regering met volheid van bevoegdheid in het zadel te hijsen.

Aan Nederlandstalige kant zal de houding van Open VLD doorslaggevend worden. Niet alleen omdat de partij met Dirk De Smedt de begrotingsminister levert, maar ook omdat het geen twijfel lijdt dat Frédéric De Gucht niet warm wordt van een centrumlinkse piste met socialisten en groenen, maar zonder de MR. De PS en Open VLD doen dezer dagen niets anders dan op elkaar botsen, maar ze zitten nog steeds wel samen aan dezelfde regeringstafel.

Bij een exit van Open VLD komt ook de piste van een Nederlandstalige minderheid met Groen, Vooruit en CD&V weer in beeld, met gedoogsteun van Team Fouad Ahidar.

Hoe dan ook heeft de krappe centrumlinkse piste, wat de configuratie ook juist zou kunnen worden, wel één voordeel: haar ‘relatieve meerderheid’. Met zowel de MR als de PTB/PVDA in de oppositie en mogelijke steun van onafhankelijken en Team Fouad Ahidar lijkt er voor de oppositiepartijen immers weinig marge te bestaan om initiatieven van die centrumlinkse regering te dwarsbomen. “Je kan je niet inbeelden dat er zich bij een tekst een alternatieve meerderheid zou aftekenen rond de MR en de PTB/PVDA”, zegt een insider.

Volgens onze informatie neemt de PS de komende uren en dagen contact op met verschillende partijen in het kader van de centrumlinkse piste. Het minister-presidentschap eisen de Franstalige socialisten naar verluidt niet op.