De Gucht in debat met Laaouej: ‘Maak ik deel uit van het probleem? Ja. Maar Ahmed ook’

Met Open VLD-voorzitter Frédéric De Gucht en Brussels PS-kopman Ahmed Laaouej gingen woensdag twee tenoren die de Brusselse formatie al 550 dagen domineren in debat. “Mijn Nederlandstalige reflex is het voorbije jaar aangewakkerd.”

Drie weken geleden legde Open VLD-voorzitter Frédéric De Gucht een bom onder de begrotingsonderhandelingen, toen die weliswaar al op sterven na dood waren.

In de VRT-studio's noemde De Gucht de PS verslaafd aan geld uitgeven en legde hij de link met alcoholisme. Het bleek de druppel voor Brussels PS-baas Ahmed Laaouej, die de uitspraken aangreep om de stekker te trekken uit de laatste formatiepoging die de MR en de PS verenigde.

Woensdag kruisten De Gucht en Laaouej de degens in de statige members’ club TheMerode, op een steenworp van het Justitiepaleis. Moderator en politicoloog Dave Sinardet kon het bij wijze van ijsbreker niet laten om het relletje tussen beide partijen kort op te rakelen.

“Hoffelijkheid is belangrijk”, verklaarde Laaouej. “Die uitspraken vielen slecht, zeker omdat ze van een onderhandelingspartner kwamen. Maar in de politiek moet je de bladzijde kunnen omslaan.”

De Gucht kwam niet terug op zijn woorden. “Je hebt in de politiek enerzijds informele contacten en anderzijds positionering in de media. Misschien moet ik nog leren om mijn botte kantjes er wat af te vijlen, maar mijn stijl is nu eenmaal direct.”

‘Democratisch deficit’

De toon was gezet voor wat een respectvol en sereen debat werd over de institutionele toekomst van Brussel en – in het slot – de formatie. Toen steeg de temperatuur voelbaar, vooral dankzij vragen uit het publiek. “Ik krijg het gevoel dat de opportuniteitskosten om geen regering te vormen lager liggen dan de opportuniteitskosten om wel een regering te maken”, merkte een aanwezige op.

“Er is dan ook geen druk vanuit de bevolking”, reageerde De Gucht. “Vijfhonderd mensen gaan betogen tegen de politieke stilstand, maar een petitie tegen een kerststal op de Grote Markt krijgt 45.000 handtekeningen. Dat krijg ik niet uitgelegd. Veel Brusselaars kennen minister-president Rudi Vervoort niet eens. We zitten met een democratisch deficit.”

“We doen toegevingen in de schoot van de regering in lopende zaken om het begrotingstekort terug te dringen”, antwoordde Laaouej. “We geven minder geld uit dan een volwaardige regering en we beheren de dagelijkse taken, maar Brussel staat niet stil. Het parlement en de gemeenten draaien, de instellingen doen hun werk, de metro’s rijden en het vuilnis wordt opgehaald.”

Water bij de wijn

Waar Laaouej en De Gucht elkaar vonden, is het uitgangspunt dat ze niet tegen elke prijs een regering willen vormen. Het is een troefkaart die beide protagonisten makkelijker kunnen trekken omdat de kolossale besparingsopdracht van 1 miljard euro de ideologische tegenstellingen nu eenmaal sneller in de verf zet.

“Een regering vormen is niet moeilijk, maar het is mijn ambitie om een regering te vormen die het gewest opnieuw op de rails zet”, aldus De Gucht. “Ik ben niet incontournable. Dan kan men mij ook niet verwijten dat ik bepaalde ideologische keuzes maak. Maak ik deel uit van het probleem? Ja. Ahmed ook. We hebben nu eenmaal bepaalde politieke overtuigingen.”

Is het niet tijd om water bij de wijn te doen, zoals bij een koppel, vroeg een aanwezige zich af. “Er zijn ons tijdens de begrotingsonderhandelingen bepaalde maatregelen opgedrongen, zoals 100 miljoen euro besparingen op de gemeenten”, reageerde Laaouej.

“Ik heb meteen gezegd dat de PS daar niet aan meedoet. Want dan vraag je aan de gemeenten om hun dienstverlening terug te schroeven of de belastingen te verhogen, wat ze vandaag al doen, terwijl ze binnenkort te kampen krijgen met de impact van de beperking van de werkloosheid in de tijd. Geloof mij: we zochten naar 1 miljard euro, dus ik heb enorme toegevingen moeten doen. Maar het is mijn rol om tegen maatregelen te strijden die onze bevolking pijn zullen doen.”

Daarbij had Laaouej ook kritiek op de methode van Georges-Louis Bouchez, al noemde hij de MR-voorzitter niet bij naam. “Ik zit al vijfentwintig jaar in het vak van onderhandelen en compromissen smeden. Je eigen wil opleggen aan andere partners die wel toegevingen doen: dat gaat niet.”

'Nederlandstalige reflex’

Tijdens het luik over de institutionele toekomst van Brussel passeerden onder meer de chaotische structuren en de rol van de gemeenten de revue. Laaouej brak op zijn beurt een lans voor tweetalige lijsten en één globaal kiescollege, met behoud van de bescherming voor de Nederlandstalige minderheid. “Daar is de PS erg gehecht aan.”

Dat bekende voorstel krijgt extra gewicht sinds de electorale schok van Team Fouad Ahidar in het Nederlandstalig kiescollege vorig jaar. “Ze waren niet de eerste, maar we weten dat die partij vooral naar de Franstalige kiezer gehengeld heeft.” TFA zou in het Franstalig kiescollege geen enkele zetel in de wacht gesleept hebben.

De Gucht is niet tegen. “Maar de Brusselse regeling is wel een onmisbaar deeltje van de Belgische puzzel. Helaas is de communautaire pacificatie het voorbije jaar wat verdwenen en is mijn Nederlandstalige reflex aangewakkerd. In het straatbeeld horen we meer en meer de mengeling van Nederlands en Frans, in het onderwijs ook. Maar in de politiek is de polarisatie tussen beide taalgroepen toegenomen”, luidde de impliciete sneer aan het adres van Laaouej, die een jaar geleden de Nederlandstalige meerderheid naast zich neerlegde.

Good Move

Over de gemeenten lagen de meningen, zoals te verwachten viel, sterker uiteen. “Een Brusselse regio met ook nog eens 19 gemeenten: dat is geschiedenis, dat is passé”, aldus De Gucht.

“Waarom hebben we negentien schepenen van Mobiliteit en dan nog eens een minister van Mobiliteit? Dan krijg je geen goed werkend circulatieplan op poten. Met twintig koks in de keuken krijg je ook geen sterrengerecht op tafel. In Brussel creëren we de uitdagingen omdat we met te veel bestuursniveaus zitten. We investeren te veel in structuren, te weinig in mensen.”

Laaouej is niet gekant tegen vereenvoudigingen op het vlak van openbare diensten, maar houdt wel vast aan de nabijheid en efficiëntie van het lokale niveau. “Het probleem van Good Move is net dat er te weinig rekening gehouden is met de mensen uit dichtbevolkte wijken.”