Na vertrek van Bart Dhondt: 'Trendbreuk is wat Groen nu misschien wel nodig heeft'

Na amper een jaar is het liedje van Bart Dhondt als Groen-voorzitter uitgezongen. Kopstukken klinken lovend over zijn werk in de interne keuken, maar geven tegelijkertijd toe dat de Brusselaar extern te weinig uit de verf kwam. “De volgende voorzitter moet assertiever zijn.”

“Soms is een stap opzijzetten het beste wat je voor je partij kan doen.” Een jaar na zijn aantreden als partijvoorzitter gooit Bart Dhondt de handdoek in de ring. Binnen de partij blijkt er veel begrip te leven voor de keuze van Dhondt, die de knoop afgelopen week doorgehakt zou hebben.

“Het typeert hem”, zegt een Groen-parlementslid. “Vorig jaar is hij op een belangrijk moment in de bres gesprongen uit verantwoordelijkheidszin tegenover de partij. Nu maakt hij een gelijkaardige analyse: iemand anders moet opstaan om uit te groeien tot het absolute gezicht van de partij. Voor Bart komt niet zijn ego, maar Groen op de eerste plaats.” Het was ook zijn eigen keuze, zegt een insider. “Hij is niet naar de uitgang geduwd.”

Zelf schuift Dhondt zijn onzichtbaarheid in de publieke arena naar voren als hoofdreden om er de brui aan te geven. “Dat verhaal leidt af van onze strijd. Ik besef dat het beter is voor de partij om met een fris gezicht ons echte verhaal uit te dragen. Ik kan daar zelf van alles over vinden, maar ik voel dat ik in een frame zat dat ik nog moeilijk kon doorbreken”, liet Dhondt optekenen in een gesprek met De Morgen.

Tijdsgeest

Aan dat nieuwe groene verhaal bouwde Dhondt het afgelopen jaar in de luwte terwijl de partij maar moeilijk kon aarden op de oppositiebanken. Door de verkiezingsnederlaag van 9 juni 2024 moest Groen heel wat personeel de laan uitsturen, bleef enkel het kabinet van Brussels minister Elke Van den Brandt over en duurde het even vooraleer de fracties onder stoom kwamen.

“Ondertussen maakte de Arizona-regering geen wittebroodsweken, maar wittebroodsmaanden mee”, luidt de analyse bij een parlementslid. “Bart heeft intern wel voor een reorganisatie gezorgd en in alle omzichtigheid en met fluwelen handschoenen de lijnen uitgezet”, vult een partijgenoot aan.

“Maar naar de buitenwereld toe kwam hij te weinig uit de verf, dat klopt. De tijdsgeest zit ook niet mee. Linkse groene partijen hebben bijna nergens in Europa de wind in de zeilen. Voor een onbekende voorzitter kan je dan niet verwachten om in het eerste jaar na verkiezingen meteen veel aandacht op te eisen.”

'Uit loyaliteit'

Vorige maand lanceerde de partij de slagzin ‘Een beter leven’, waarmee Groen zich op de kaart wil zetten als een partij die het klimaatthema overstijgt. Ideeën zoals zorg voor elkaar, rechtvaardigere belastingen, beter onderwijs en groene economie spelen de hoofdrol in die campagne. Net wanneer interne inspanningen extern vertaald worden, stopt Dhondt ermee.

“Bart is een goede communicator”, klinkt het binnen de partij. “Dat heeft hij als schepen van Mobiliteit in Brussel-Stad getoond bij de uitrol van het circulatieplan. Bij elke handelaar is hij gaan aankloppen. Maar als je een jaar lang te weinig kan communiceren en te weinig opvalt is het moeilijk om nog in die arena te springen en opgepikt te worden. Dat frame krijg je echt niet zomaar doorbroken.”

Een partijtopper omschrijft Dhondt bovendien meer als bestuurder dan als voorzitter.

“Wat niet wegneemt dat hij rechttoe-rechtaan is, ook al komt Bart misschien zacht over. Zijn profiel is weliswaar niet dat van iemand die een opinie-oorlog aangaat op het publieke toneel. Als dat na één jaar duidelijk wordt, zal dat in de komende maanden ook niet veranderen”, klinkt het.

“Vergeet niet dat Bart een jaar geleden alles op alles heeft gezet om opnieuw schepen te worden in Brussel-Stad. Dat is niet gelukt en toen is hij uit loyaliteit aan de partij kandidaat-voorzitter geworden. Het is heel snel gegaan, een uitgewerkt plan lag er niet. En cours de route is dan duidelijk geworden dat hij niet de juiste stijl onder de knie kreeg.”

Straatvechter-voorzitter?

Dat Dhondt in tegenstelling tot bijna alle collega-partijvoorzitters niet kon terugvallen op een zitje in het parlement wordt ook beschouwd als handicap. “Als je dat forum niet hebt, is het nog moeilijker om aandacht te krijgen.”

Daarom geven verschillende Groenen aan dat de volgende voorzitter best bij de parlementsleden gezocht moet worden. “Het is geen absolute eis, maar wel een grote troef. Een kandidaat-voorzitter die al in een parlement zit, zal deze keer met een voorsprong aan de voorzittersrace beginnen.”

Nog belangrijker is een figuur die opgewassen is tegen de golf van assertieve partijvoorzitters die geen blad voor de mond nemen. Een straatvechter-voorzitter zit niet in het DNA van de partij, maar een trendbreuk is misschien wat Groen nodig heeft. “Onze interne werking, met veel aandacht voor de leden, vraagt wel een verbindend figuur. Maar extern moet het wel iemand zijn die heel duidelijk overkomt”, klinkt het.

“De politieke communicatie en de mediawetten van vandaag zijn wat ze zijn. Die verander je niet, zeker niet in een wereld in crisis”, beseft een partijkopstuk. “Dus ja, meer assertiviteit en duidelijkheid zijn nodig.”

Van den Brandt

Voorlopig zoemen namen van de mogelijke opvolger van Dhondt nog niet echt rond. Zoals bij de vorige voorzittersverkiezingen wordt Filip Watteeuw weleens genoemd, net omdat hij een uitgesprokener stijl hanteert. Onder de parlementsleden springt er niet meteen een erg assertief profiel uit. Vlaams fractieleider Mieke Schauvliege past volgens onze informatie alvast.

Meerdere bronnen zien in Elke Van den Brandt de bekwaamste partijvoorzitter, maar het is uitgesloten dat zij in tijden van politieke crisis het Brusselse slagveld zou verlaten – uitgerekend als huidig en hoogstwaarschijnlijk als toekomstig minister. De kans dat de Groen-leden na Dhondt en Nadia Naji kiezen voor een voorzitter die van buiten Brussel komt, lijkt aanzienlijk.

De komende week steekt de partijtop de koppen bij elkaar om lessen te trekken uit het vertrek van Dhondt. De lancering van de volgende voorzittersverkiezingen wordt begin 2026 verwacht.