Guinness-partijen zitten met kater opgezadeld nu startnota lekt: ‘Niet bemoedigend'

Het optimisme rond de Guinness-coalitie krijgt een flinke knauw nu de startnota van formateur Yvan Verougstraete gelekt is. “De vergaderingen verliepen tot nu toe in vertrouwen, maar dat vertrouwen is aangetast.”

In Le Soir en L’Echo staan zaterdag de contouren van de startnota van formateur Yvan Verougstraete te lezen. Het document, waar ook een budgettair traject in vervat zit, moet als startschot dienen voor de Guinness-partijen om richting echte regeringsonderhandelingen te gaan na Nieuwjaar.

Die onderhandelingen staan nu al onder hoogspanning. Bronnen twijfelen er niet aan dat PS, Les Engagés, Ecolo, Défi, Groen, Vooruit en CD&V ondanks het lek elkaar evenzeer in de ogen zullen kijken aan de onderhandelingstafel, na een rist bilaterale gesprekken in de loop van de komende tien dagen.

“Maar dit lek helpt niet”, zegt een insider. “Als deze piste mislukt, zijn er geen alternatieven meer. Dan moeten we via de regering in lopende zaken en het parlement blijven functioneren en kunnen we de broodnodige hervormingen niet in gang zetten.”

Liberalen paaien

In zijn startnota lijkt Verougstraete enerzijds de zeven partijen niet te veel tegen de borst te willen stoten, maar anderzijds ook de deur op een kier te houden voor Open VLD om mee aan boord te komen.

Ter herinnering: de Guinness-coalitie strandt momenteel op 36 van de 72 Franstalige en 7 van de 17 Nederlandstalige zetels. Aan Franstalige zijde zou de steun van onafhankelijken soelaas moeten bieden. Met Open VLD in de coalitie is er een (nipte) meerderheid aan Nederlandstalige kant. Aangezien Team Fouad Ahidar geen gedoogsteun wil geven aan de Guinness-coalitie, worden die twee liberale zetels van cruciaal belang.

Dat beseft Verougstraete. In zijn nota paait hij de partij van Frédéric De Gucht door deze legislatuur nog het begrotingstekort terug te dringen tot 248 miljoen euro, een inspanning van 1 miljard euro – volgens sommige partijen zelfs meer, aangezien er discussie blijft over de exacte som van het begrotingstekort vandaag.

Een bron laat weten daar niet mee opgezet te zijn. “Brussel moet, gezien onze sociologie, niet de beste leerling van de Belgische klas zijn als het op begrotingsorthodoxie aankomt.” Dat 80 procent van die inspanningen gehaald zou worden bij besparingen en 20 procent bij inkomsten ligt in lijn met de doelstellingen van gewezen formateur David Leisterh (MR) tijdens de onderhandelingen met de liberalen.

Ook besparingen in het overheidsapparaat moeten als muziek in de oren klinken van Open VLD. De huidige aanwervingsstop zou overeind blijven. Verdere rationalisatie in de structuren en cuts bij “niet-operationeel personeel” moeten ruim 300 miljoen euro opleveren. Ook de verkoop van activa, zoals gronden van de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM) en de MIVB, behoort tot de voorstellen.

De Brusselse politieke klasse zou ook in eigen vel snijden als het van Verougstraete afhangt: de lonen van de ministers zouden niet meer geïndexeerd worden, de vergoeding van parlementsleden zou dalen.

Ook de geleidelijke vermindering van de dotaties voor het museumproject Kanal en de opening om de MIVB-tarieven te verhogen, druisen wat in tegen de eerder linkse samenstelling van de Guinness-coalitie.

Onverdoofd slachten

Verougstraete toont op die manier dat hij langs centrumrechtse zijde de vijf zitjes van Défi en CD&V niet wil kwijtspelen en tegelijkertijd Open VLD wil charmeren, maar cijfermatig zijn het wel de socialisten en groenen die de hoofdrol spelen in het Guinness-verhaal.

Zo zal het rode blok de mogelijke sociale reflex bij de regels voor de lage-emissiezone toejuichen, maar het valt wel op dat de socialisten ook wel wat zouden moeten slikken. De groenen kunnen daarentegen enthousiast worden van de voorstellen om de Renolution-renovatiepremies te behouden en Metro 3 on hold te zetten – zeker Ecolo is gekant tegen het kapseizende metroproject.

CD&V krijgt dan weer wat lekkers met de verhoogde aandacht voor tweetaligheid in de nota, Défi met het voorstel om straatreiniging over te dragen aan de gemeenten en om onverdoofd slachten volledig te bannen uit Brussel van zodra de slachtplaats in Anderlecht de deuren sluit.

Sneer aan pers

BRUZZ verneemt bij verschillende bronnen dat het document een “goede werkbasis” vormt om over te gaan tot de volgende fase van het initiatief. “Maar het is weinig bemoedigend dat de nota lekt”, klinkt het bij een bron.

“Het is ontzettend jammer”, vult een protagonist aan. “De vergaderingen verliepen heel constructief en in vertrouwen. Dat vertrouwen is nu aangetast. De druk is enorm verhoogd.”

Op sociale media deelt Ecolo-kopstuk Zakia Khattabi op haar beurt niet zozeer een sneer uit aan de partij die verantwoordelijk is voor het lek, maar eerder aan de pers. Ze schrijft in dezelfde adem ook dat zij geen boter op het hoofd heeft, hoewel journalisten wel aan haar mouw trokken om de nota door te sturen.

“Laten we dus duidelijk zijn. Ik zal geen lessen meer aanvaarden van editorialisten of commentatoren over de duur, de traagheid van de onderhandelingen en dus over de vermeende onverantwoordelijkheid van de onderhandelaars. Men kan niet tegelijk bijdragen aan een verslechtering van het klimaat, lekken aanmoedigen of uitbuiten, snel geschreven stukken publiceren, en vervolgens doen alsof men verbaasd is dat de gesprekken tijd vragen.”

“Uiteraard ligt de eerste verantwoordelijkheid bij wie ermee heeft ingestemd de informatie door te spelen en zo bewust het gemeenschappelijke werkkader heeft geschonden”, klinkt het.

Volgens Khattabi is de tekst die op tafel ligt nog onvoldoende voor de ecologisten. “Maar daar gaat het niet om. Het gaat om een basisnota, een vertrekpunt waarop iedereen vrij en ernstig moet kunnen reageren, niet om een dichtgetimmerd akkoord of een eindresultaat.”