In mei rolt Brussel zijn festivaloffensief uit

In mei leggen alle vogels een ei, maar Brussel broedt vooral zijn eerste (zomer)festivals uit. Van nachtelijke concertzalen tot industriële dansvloeren en van jazz op kasseien tot tegendraads theater en rauwe straatfotografie: met Les Nuits, Horst Arts and Music, Brussels Jazz Weekend, Kunstenfestivaldesarts en Brussels Street Photography Festival staat je agenda vol nog voor je eerste pint warm is.

Kunstenfestivaldesarts

Schietpartijen als theater

Het Kunstenfestivaldesarts, dat deze week begint, toont de wereld door de bril van de kunstenaar. Die bril fascineert, want het festival is grotendeels uitverkocht, al kunnen wachtlijsten en ticket alerts nog soelaas brengen. Onder de Brusselse artiesten op het festival verdient – gezien de actualiteit – zeker Can you make a hurricane? van Emmanuel Van der Auwera extra aandacht.

Van der Auwera (1982) is vooral een beeldend kunstenaar die graag filmt, videosculpturen maakt en footage van sociale media gebruikt, maar hij besteedt daarbij zoveel aandacht aan enscenering dat hij ook theater maakt. Hij woonde onder meer in Charleroi, Zwitserland en Frankrijk, en studeerde in Clermont-Ferrand, Tourcoing en aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK) in Gent. Sinds hij op de Young Belgian Art Prize 2015 de Langui Prize won, wordt zijn werk getoond en aangekocht door internationale huizen. In Brussel is hij thuis bij galerie Harlan Levey Projects. Ook Wiels en Botanique toonden de afgelopen jaren zijn werk, dat is opgenomen in de collectie van KANAL-Centre Pompidou.

In 2012 raakte Van der Auwera gefascineerd door sociale media, omdat beeld en emotie daar een verhevigde relatie aangaan. Wat voor invloed hebben de beelden van de massamedia op verschillende publieken? Hoe framen ze de werkelijkheid en ons collectieve geheugen? Hoe zorgen ze voor onze hang naar sensatie? Het zijn vragen die Van der Auwera al stelde in zijn diptiek van expo's in 2019, The sky is on fire en The death of K-9 Cigo. Die projecten brachten hem tot in de Verenigde Staten, want ze hadden als aanleiding de Stoneman Douglas High School Shooting in Parkland, Miami in 2018, tijdens de eerste termijn van de Amerikaanse president Donald Trump.

Dat onderwerp liet de kunstenaar duidelijk niet los, want voor zijn tweede theaterproject dat hij op het Kunstenfestivaldesarts in première presenteert, deed hij de afgelopen jaren onderzoek naar shooter drills (schietpartijtrainingen) in de VS.

Het valt op hoe complotdenkers naar de mislukte aanslagen op Trump verwijzen als 'staged', alsof het ingestudeerde toneelstukjes zijn. De overeenkomsten tussen theater en de Amerikaanse dramatiek rond wapendracht en schietincidenten had Van der Auwera al opgemerkt. Ordediensten en bedrijven bouwen er ter preventie volledige decors na, om trainingsprogramma's te organiseren die mensen leren hoe ze dergelijke rampscenario's kunnen overleven, te midden van geschminkte figuranten die de gewonden spelen.

Van der Auwera interviewde deelnemers en trainers, maar ook complotdenkers die geloven dat massaschietpartijen in scène worden gezet, bijvoorbeeld om een strengere wapenwetgeving af te dwingen. Dat documentair materiaal vermengt hij met livecinema en andere beelden tot een mix van fictie en werkelijkheid, dit dystopische post truth-tijdperk waardig.

Het Kunstenfestivaldesarts vindt plaats van 8 tot 30/5. Can you make a hurricane? van Emmanuel Van der Auwera is van 10 tot 14/5 te zien in de Hallen van Schaarbeek, kfda.be

Les Nuits

Angine de Poitrine predikt de microtonale polkadotrevolutie

De enige hartkramp die we de wereld vandaag toewensen is die uit de koker van het buitenaardse Angine de Poitrine, een van de hoofdvogels op de affiche van Les Nuits. Al zien ze eruit als een gimmick, achter die dadaïstische smoel gaat een superstrakke groove schuil waarop je niet kunt blijven stilzitten. “Kostuums, welke kostuums?” verscheen er als onderschrift bij het onverstaanbare ko(s)mische taaltje dat het duo onlangs uitkraamde op een Canadese tv-show. “Bij ons zijn alle wezens getooid in zwarte en witte stippen. Met Halloween verkleden we ons in mensen.” Met dit soort ongein, onder andere over hun maskers uit papier-maché, maakt Angine de Poitrine microtonale muziek behapbaar voor gevoelige westerse oortjes.

In dat tv-interview leggen drummer Klek en gitarist Khn uit door wie ze zich lieten inspireren. “We zijn beïnvloed door TNQ, een uniek vocaal ensemble dat werd opgericht op Borneo door een gerenommeerde primatoloog met een passie voor jazz fusion. Na jaren training kon de band een meesterlijke interpretatie brengen van het stuk '1-4-U' van Alain Caron (virtuoos Canadees bassist, red.), a capella en plechtstatig gezongen door een koor van vier slurfapen. The Nasal Quartet is het onbetwistbare hoogtepunt van ons sterrenstelsel.”

Volgens andere bronnen komen Klek en Khn niet van de planeet Terra, maar uit het Canadese stadje Saguenay. Hun manager blijft echter beweren dat ze elkaar al sinds hun dertiende kennen en intussen 333 jaar zijn. Die vriendschap hebben ze in de verf gezet met een nieuw album: Vol. II. Er bestaan tegenwoordig apps om te fact-checken wat waar en niet waar is, maar in het geval van Angine de Poitrine is dat verloren moeite. Wij hebben het originele '1-4-U' beluisterd en kunnen met de hand op ons, euh, hart beweren dat het duo hier wel degelijk de pit van zijn retrofuturistische mosterd heeft gehaald.

Hype, gimmick of marketingstunt nog aan toe, hun hyperaanstekelijke instrumentale muziek is net een statement tegen AI-vervuiling en scrollverveling. In de traditie van King Gizzard & The Lizard Wizard en een resem postrockbands schopt het duo mathrockers, dat hoorbaar een punkachtergrond heeft, zijn snelgroeiende fanleger een muzikaal geweten: leer een echt instrument spelen en beluister je favoriete muziek live. Bleef hun eerste album in 2024 nog grotendeels onder de radar, dan was de opvolger een inslaand succes, met hopeloos uitverkochte concerten tot gevolg. Ook debuut Vol. I verschijnt opnieuw. Mét een sticker met 'Join the hype' opgeplakt.

Stokpaardje op hun liveshows en van hun microtonale sound is de op maat gemaakte gitaar van Khn die een basgitaar en een gewone gitaar combineert. Het gelaagde resultaat laat ingewikkelde muziek makkelijk klinken, maar het vergt jaren oefening. Twee dagen voor zijn show op Les Nuits maakt het duo zijn Belgische podiumdebuut in Magasin 4.

Les Nuits vindt plaats van 14 tot 31/5. Angine de Poitrine showt zijn riffs en kostuums op 28/5 in de Kruidtuin, lesnuits.be
De band speelt op 26/5 ook al in Magasin 4, magasin4.be

Horst Arts & Music Festival

Horst wekt zijn energie lokaal op

En plots is energieveiligheid hip, terwijl ze er bij het Horst Arts and Music Festival natuurlijk al jaren een punt van maken. Gestuwd door de slagzin 'Come hear what's here' ligt de focus tijdens deze editie nog meer op lokale verankering, zowel qua programmatie als qua attitude. In de schaduw van de koeltorens van Vilvoorde worden bewust níét de artiesten en dj's geprogrammeerd die je allemaal moet gezien hebben. Talent uit de underground mag nog wat sudderen en borrelen op die wat onbestemd ogende industriële locatie die sowieso meer vrijheid uitademt dan een doorsnee festival.

“Bezoekers weten dat ze hier veel nieuwe muziek gaan ontdekken en op elk podium wel iets vinden naar hun gading dat later misschien op Dour of Pukkelpop zal staan”: we horen het organisator Jochem Daelman elk jaar wel ergens zeggen. Het is de rol die het festival het liefst opneemt en waarin hun publiek hen blindelings heeft leren vertrouwen, reden waarom veel van de 13.000 dagelijkse bezoekers hun ticket scoren vooraleer de eerste (van de dit jaar 120) namen bekend zijn.

Het beperkte budget, maar ook hun missie indachtig is Horst horizontaler beginnen te programmeren dan de concurrentie die een beroep blijft doen op dezelfde gevestigde waarden en headliners. Dat maakte vroeger al de baan vrij voor veel lokale artiesten. Dit jaar is ruim 40 procent van de line-up van eigen bodem en verschuiven die locals van de marge naar de kern van de programmatie, ook sleutel- en headlinespots.

“De logica hierachter is simpel”, klonk het bij programmatoren Alix Goris en Simon Nowak. “Lokale artiesten navigeren elk weekend door de Belgische dansvloeren. Zij voelen als geen ander wat er leeft. Vertrouwde namen als AliA, Mika Oki, Lefto Early Bird, DTM Funk en Mankiyan vormen de ruggengraat van Horst, maar dit jaar programmeren we ook een recordaantal first-timers zoals ONEY, Elisethere & STDJ, Ako en Nefeli.”

De lokale verankering zit in Horst – altijd eerder al een idee dan een concrete plek – niet alleen in de programmatie. Iedereen is weken op voorhand welkom om samen met artiesten en architecten in ateliers mee te bouwen aan de site. Op dat collectieve proces blijven de organisatoren hameren, zeker nu fysieke ervaringen steeds meer onder druk komen te staan. Ze wijzen er graag op dat er in verhouding met andere festivals veel minder smartphones te zien zijn tijdens hun live- en dj-sets.

Wat ooit begon als een dj-feestje aan het kasteel van Horst in Holsbeek is zo uitgegroeid tot een multidisciplinair evenement dat niet alleen focust op muziek, maar ook op architectuur, performance en beeldende kunst. Ook door tijdens het jaar clubavonden te organiseren in Asiat Park is Horst geëvolueerd naar een community driven platform dat proactief de humuslaag legt en onderhoudt van het Belgische clubleven. Tom Peeters

Het Horst Arts and Music Festival vindt plaats van 14 tot 16/5, horstartsandmusic.com

Brussels Street Photography Festival

Straatfotografie viert het publieke leven

In tien jaar tijd is het Brussels Street Photography Festival (BSPF) uitgegroeid tot een van Europa's meest gerenommeerde festivals voor straatfotografie. Iedereen houdt dan ook van deze kunstvorm die het publieke leven documenteert en viert in al zijn banaliteit en opzienbarendheid. Bovendien krijgt in Brussel zowel het werk van opkomende als van gevestigde fotografen aandacht.

Centraal staat de internationale fotowedstrijd, waarvoor deelnemers hun beste werk kunnen inzenden in de categorieën 'Singles' en 'Series'. Die wedstrijd krijgt jaarlijks duizenden inzendingen. De foto's van de finalisten worden tijdens deze jubileumeditie tentoongesteld in het Beursgebouw en in de Sint-Gorikshallen. Op 30 mei volgt dan de prijsuitreiking op het Stadhuis.

Voor de liefhebbers brengt het BSPF behalve de grote dubbeltentoonstelling ook een breed scala aan activiteiten in stelling, waaronder workshops, begeleide fotowandelingen, paneldiscussies, filmvertoningen en portfoliobeoordelingen. Brussel moet dan inspireren om straatfotografie niet alleen te zien als een middel om het moment vast te leggen, maar ook om culturele en sociale fenomenen te documenteren. Fotografen en het publiek komen tijdens die activiteiten rechtstreeks in contact met een aantal internationale topfotografen, zoals van het agentschap Magnum.

Zo is dit jaar niemand minder dan de Tsjechisch-Franse Magnum-fotograaf Josef Koudelka te gast, die tijdens de ceremonie op 30 mei een Lifetime Achievement Award krijgt. De bijna negentigjarige Koudelka werd wereldberoemd door zijn fotoverslaggeving van de Sovjetinvasie in Praag in 1968, waarna hij migreerde naar het Westen en zijn werk voortzette met tal van geëngageerde series.

Het Brussels Street Photography Festival vindt plaats van 28 tot 31/5. De werken van de finalisten voor Singles en Series worden tentoongesteld in de Beurs en de Sint-Gorikshallen, bspfestival.org

Lotto Brussels Jazz Weekend

Woolvs verkondigt de power van het collectief

Elk jaar toont het Lotto Brussels Jazz Weekend drie dagen lang waarom Brussel de jazzhoofdstad van het land is. Een van de blikvangers is ongetwijfeld Woolvs. Tien jaar geleden bestond de band enkel uit singer-songwriter Willem Malfliet, die rare demootjes opnam met maffe synths. Vervolgens kwam Casper Van De Velde in beeld als natuurkracht op drums. Samen maakten ze muziek voor een theatervoorstelling. Met ook gitarist Vitja Pauwels en bassist Ruben De Maesschalck werden hun composities naar een podium vertaald. Soet Kempeneer bleek de missing link die de intussen tot kwintet uitgegroeide band zijn eerste langspelers Evening planet (2021) en Soft & slow (2023) hielp opnemen. “We zouden later graag nog met veel meer muzikanten willen samenwerken”, wist Malfliet toen al.

Eind vorig jaar was het met Large Ensemble zover: maar liefst 23 instrumentalisten en vocalisten werden uit alle hoeken en kieren van de stad opgetrommeld, onder wie fris talent als Adia Vanheerentals (op saxen), Elisabeth Klinck (op viool en altviool) en Jacob Hus (elektronica) en we kunnen dus nog wel even doorgaan. Tijdens de albumvoorstelling in de AB Club stonden er van hen goed vijftien op het podium. Met als motto 'Everyone you meet knows something you don't' – of nog: 'Every musician hears something you can't' – verkondigen ze de kracht van het collectief. Samen met een boodschap van hoop en een verlangen uit te breken uit de algoritmes worden ergens tussen (free) jazz en art pop heel wat funky U-turns en psychedelische buitenbochten genomen.

Check de nieuwe videoclip van 'Earth' die het gezelschap opnam tijdens We Are Open in Trix voor een voorsmaakje van wat u straks op de Grote Markt te wachten staat. Daar zullen de teksten die wortel schoten tijdens Malfliets wandelingen door de stad nog beter tot zijn recht komen, en is er meer plaats om wie weet nog wat extra slagkracht aan te rukken voor dit 21e-eeuwse polyfone avontuur.

Het Lotto Brussels Jazz Weekend vindt plaats van 22 tot 24/5. Het Woolvs Large Ensemble is live te zien op 22/5 op de Grote Markt, lottobrusselsjazzweekend.be