Cowboy zonder horizon: Vincen Beeckman & Kasper Demeulemeester herdenken de American dream

Voor zijn vijfde verjaardag reist L’Enfant Sauvage naar het mythische Amerika. Niet het land van beloften, maar van verloren dromen. In Invisible cowboy verkennen Vincen Beeckman en Kasper Demeulemeester het spookbeeld van de Amerikaanse mythe: tussen feit en fictie, tussen beeld en tekst, tussen verdwalen en begrijpen.

“America is another name for opportunity,” schreef de grote Ralph Waldo Emerson ooit. Van die mogelijkheden lijkt vandaag nog weinig over. De Verenigde Staten zijn een verdeeld lappendeken waarvan de naden loskomen, een land dat tegelijk mythe en werkelijkheid is, een decor dat zijn betekenis verloren lijkt te hebben. Met aan het hoofd een machtsgeile narcist die enkel gelooft in zijn eigen droom.

Voor zijn vijfde verjaardag richt L’Enfant Sauvage zijn vizier precies op dat verbrokkelde land, niet als plek van oneindige mogelijkheden, maar als ruimte van vervlogen dromen. Met twee expo’s nodigt de fotografieruimte uit om met een andere blik naar Amerika te kijken ­­- naar de iconische landschappen die we kennen uit films, documentaires en videoclips, maar ook naar hun donkere schaduwzijde.

In één daarvan, Invisible cowboy, volgen we de Brusselse kunstenaars Vincen Beeckman en Kasper Demeulemeester door het mythische Wilde Westen. Tijdens een van zijn soloreizen door de VS vond Beeckman in een motel aan Lake Mead, een stuwmeer op een steenworp van Las Vegas, een reeks notitieboekjes die er meer dan tien jaar geleden door een onbekende schrijver waren achtergelaten. Geïntrigeerd vroeg hij aan Demeulemeester om de teksten te lezen en te herwerken, als tegenstem bij de foto’s die de tentoonstelling dragen.

Beeckman, die ooit stageliep bij Magnum in Parijs en bij Associated Press in Brussel, kan als geen ander door de façade van de waan van de dag kijken. Zijn beelden zijn rauw maar nooit cynisch. Ze registreren wat doorgaans over het hoofd wordt gezien: de rafelranden van het bestaan. Demeulemeester, die in zijn praktijk het grensgebied onderzoekt tussen documentaire en fictie, verankert die beelden in een gelaagde tekstuele ruimte waar twijfel, herinnering en verdwalen door elkaar lopen.

Tussen feit en fictie

Met Invisible cowboy verkent Beeckman de contouren van een territorium dat zowel werkelijk als denkbeeldig is. In dialoog met Demeulemeester vermengt hij foto’s, verhalen en persoonlijke fragmenten tot een gevoelige kaart van een Amerikaans verbeeldingslandschap. De cowboy, ooit symbool van vrijheid en zelfbeschikking, wordt hier een onzichtbare figuur - een echo van een droom die is uitgehold.

In tegenstelling tot Beeckmans eerdere werk, is de mens hier opvallend afwezig. De foto’s tonen verlaten dorpen, stoffige snelwegen, bleke motelkamers, vergeelde billboards en verlaten tankstations: plekken waar de Amerikaanse droom lijkt te zijn stilgevallen. De kleuren zijn door de zon gebleekt, de glans is weggespoeld.

Demeulemeesters herwerking van de gevonden notities vult dat landschap met stemmen van twijfel en verlies, alsof de schrijver zelf langzaam oplost in het land dat hij probeert te begrijpen. Zo ontstaat een hybride vorm van documentaire: tussen feit en fictie, tussen gevonden en gecreëerd materiaal.

Invisible cowboy stelt vragen over de betrouwbaarheid van beelden en verhalen, over wie eigenlijk spreekt in de representatie van een land dat voortdurend zichzelf uitvindt. De onzichtbare cowboy is tegelijk de vergeten reiziger, de fotograaf achter de lens en misschien ook de toeschouwer zelf, iemand die in de spiegel van Amerika vooral zijn eigen verlangens herkent.

Waar Beeckman de werkelijkheid registreert in haar rafelranden, probeert Demeulemeester haar te ontleden als een tekst die voortdurend herschreven wordt. Hun samenwerking maakt van Invisible cowboy geen nostalgische trip, maar een onderzoek naar wat er overblijft van een collectieve verbeelding wanneer het geloof in een toekomst vervaagt.

Invisible cowboy van Vincen Beeckman en Kasper Demeulemeester is van 7/11 tot 21/12 te zien bij L’Enfant Sauvage, enfantsauvagebxl.com