Koloniaal verleden onder de loep in in het Huis van de Europese Geschiedenis

Het Huis van de Europese Geschiedenis opent met Postkoloniaal? een nieuwe tijdelijke tentoonstelling over de koloniale erfenis van Europa. Met historische objecten, getuigenisssen en hedendaagse kunst wil het museum een beladen verleden tastbaar maken.

“Zwijgen over kolonialisme zou problematischer zijn dan het onderwerp rechtstreeks aan te kaarten,” aldus hoofdconservator Keiran Burns.

Postkoloniaal? spreidt zich uit over twee verdiepingen van het Huis van de Europese Geschiedenis en brengt meer dan honderd objecten en documenten samen, van de zevende eeuw tot vandaag. Daarnaast zijn er een twintigtal hedendaagse kunstwerken van kunstenaars die zich bezighouden met het thema dekolonisatie. Persoonlijke verhalen lopen als een rode draad door de tentoonstelling en moeten tonen hoe het kolonialisme individuele levens heeft gevormd en vandaag nog doorwerkt.

De thematische opbouw volgt de grote lijnen uit de geschiedenis: van de structurele fundamenten van het Europese kolonialisme, de onafhankelijkheidsbewegingen, het instorten van de koloniale imperia en de blijvende impact vandaag.

Black Lives Matter

Ook het hedendaags Europa en de tentakels van het koloniaal verleden krijgen een plek in het verhaal van het Huis van de Europese Geschiedenis. Openbare ruimte speelt daar vandaag een belangrijke rol in, met koloniale standbeelden die de voorbije jaren steeds vaker onderwerp zijn van debat.

De tentoonstelling verwijst onder meer naar de protesten van Black Lives Matter in 2020, toen in het Britse Bristol het standbeeld van slavenhandelaar Edward Colston van zijn sokkel werd gehaald en in het water belandde. In de expo wordt die actie gedocumenteerd, onder meer met een door Banksy ontworpen hoodie.

“De moord op George Floyd in 2020 en de wereldwijde opmars van de Black Lives Matter-beweging veroorzaakten schokgolven, ook in musea”, zegt Kieran Burns daarover.

Wegnemen, verplaatsen of contextualiseren. De vraag rijst bij veel beelden in het straatbeeld met een koloniale stempel, ook in Brussel. Een van de meest gecontesteerde beelden in het Brussels of zelfs Europees straatbeeld kan in dit gesprek niet ontbreken, het ruiterstandbeeld van Leopold II op het Troonplein. Postkoloniaal? toont een reeks foto’s van bekladde kolonialisten door heel Europa en een Leopold II-buste die verwijderd werd uit een Gents stadspark na anti-koloniale protesten.

Huiswerk

Met de nieuwe tentoonstelling wil het museum een inhaalbeweging maken. Toen het Huis van de Europese Geschiedenis - een initatief van van het Europees Parlement - in 2017 de deuren opende in het Leopoldpark in Ettterbeek, kreeg het kritiek omdat het Europees kolonialisme onderbelicht bleef. “Zwijgen over kolonialisme, gezien de centrale rol ervan in de recente Europese geschiedenis, zou problematischer zijn dan het onderwerp rechtstreeks aan te kaarten,” aldus Burns. Postkoloniaal? is het antwoord van het museum een eerste stap uit het dekolonisatie-traject dat het doorloopt.

Drie jaar geleden startte het museum daarom een onderzoekstraject met externe adviesgroepen, om verschillende perspectieven te integreren in hun reflectie over het in Europees kolonialisme. De huidige tentoonstelling is daar het eerste resultaat van. “Hoewel we zelf geen collecties bezitten die rechtstreeks via het imperiale project zijn verworven, ontslaat dit ons niet van de bredere structurele en representatieve kwesties in hedendaagse debatten over musea en kolonialisme”, zegt hoofdconservator van het museum Kieran Burns.