Kunstexpo in Keulen zet Brussel in de kijker als kunstatelier: 'Liefdesbrief aan de stad'

In Keulen opent donderdag de tentoonstelling Eine Stadt als Atelier waarin Brussels de hoofdrol speelt. Meer dan dertig Brusselse kunstenaars tonen er hun blik op de stad, een van de rode draden is daarbij bricolage en provisoire oplossingen. “Brusselse kunst volgt geen trends”, zegt co-curator Fabian Flückiger.

Van half opgelapte historische gevels, tot vreemde vitrines, aan elkaar geplakte bumpers en een ondoorgrondelijk politiek kluwen: de kleurrijke chaos en fragmentatie die Brussel typeren zijn het vertrekpunt van de tentoonstelling Eine Stadt als Atelier.

Vanaf donderdag geven tachtig kunstwerken van kunstenaars uit (of met een sterke link met) Brussel een blik op de Belgische hoofdstad. Onder meer Sammy Baloji, Walter Swennen, Kasper Bosmans, Hana Miletić en Michael Van den Abeele presenteren nieuw en oud werk in Keulen. Ook werk van filmmaker Chantal Akerman en kunstenaar Stéphane Mandelbaum wordt getoond.

De groepstentoonstelling spreidt zich uit over de vier verdiepingen van het Duits centrum voor hedendaagse kunst en onderzoekt hoe Brussel kunstenaars beïnvloedt, niet ondanks maar dankzij haar rommeligheid.

Frictie en vrijheid

De curatoren Fabian Flückiger en Valérie Knoll geven in Eine Stadt als Atelier een dertigtal kunstenaars de ruimte om hun visie op het stedelijk landschap te delen. Zowel persoonlijke en historische dimensies komen aan bod, evenals de disfunctionaliteit van de stad, die een vruchtbare voedingsbodem blijkt voor de kunstscene.

“Juist door haar onvolkomenheden ontvouwt de stad haar unieke, bijna waanzinnige energie”, aldus curatoren Fabian Flückiger en Valérie Knoll. “Brussel functioneert vaak via improvisatie en tijdelijke oplossingen”, zegt Flückiger, die zelf deeltijds Vorstenaar is. “Die onafheid en complexiteit sijpelen ook door in de kunst die hier ontstaat. Deze tentoonstelling is een liefdesbrief aan de Brusselse kunstscene en de stad zelf."

Een van de kunstenaars die de rafelige stedelijkheid van Brussel vastlegt in haar werk is Hana Miletić. De in Brussel gevestigde Kroatische kunstenaar fotografeert geïmproviseerde herstellingen of opgelapte oplossingen uit het straatbeeld, waarna ze die stadstaferelen verweeft in textiel. “Haar werk capteert de littekens van de stad.” In Keulen toont Miletić een reeks van 23 textielfragmenten die ze maakte voor haar solotentoonstelling in La Loge in 2021.

De reden voor de sterke verwevenheid tussen de maakplek en wat de kunstenaars hier produceren, zoekt de curator zowel bij de identiteit, structuur en ligging van de Europese hoofdstad. “In Brussel lopen veel bestuursniveaus disfunctioneel door elkaar, wat voor frictie maar ook voor vrijheid zorgt. En dat komt de creativiteit ten goede”, vertelt Fabian Flückiger. “Brusselse kunst volgt geen trends, de stad heeft een eigen identiteit, maar is sterk verbonden met andere cultuursteden in Europa. En tot voor de pandemie konden kunstenaars hier ook goedkoop wonen, wat bijvoorbeeld in Berlijn al lang niet meer mogelijk is.”

Sint-Michielssaus

Ook beeldend kunstenaar Kasper Bosmans vindt zich daarin. “Brussel is rommelig en dat vraagt om improvisatie”, zegt hij. “Het maakt dat Brusselaars misschien wel weerbaarder zijn en dat Brussel een heel realistische hoofdstad van Europa is. Je moet je eigen manier vinden om door de stad te navigeren en er plezier en verdriet te vinden. Noem het gerust een vorm van improvisatieballet.”

Voor de tentoonstelling herwerkte Bosmans een bestaand werk met verwijzingen naar het Atomium en de groene halsbandparkieten die intussen deel uitmaken van het straatbeeld. De kunstenaar maakte voor de Duitse tentoonstelling een nieuwe versie van het werk in het groen en rood, de kleuren van de Stad Brussel. “We gieten een Sint-Michielssaus over de muren van de tentoonstelling in het Kölnischer Kunstverein”, zegt Bosmans.

Ook Zinneke, de iconische Brusselse straathond, duikt op in zijn werk. Een ronde terrazzosculptuur verwijst naar een eeuwenoude molensteen die in 2019 onder Parking 58 werd opgegraven en oorspronkelijk uit Keulen afkomstig bleek. “Het kon dus niet toepasselijker dan om deze sculptuur in Keulen te tonen.”

Eine Stadt als Atelier loopt van 21 mei tot 19 juli in het Kölnischer Kunstverein. Na Keulen reist de tentoonstelling in het voorjaar van 2027 door naar Établissement d'en face in Brussel. Daarna trekt de tentoonstelling nog naar Peking.