De beelden van fotografen uit Japan in de expo Lost and found tonen hoe het land telkens weer geconfronteerd wordt met heftige rampen, maar tegelijk kan putten uit een bodemloos vat van creativiteit.
Ook deze zomer werd Japan weer door een catastrofe getroffen: eind juli stierf een veertigtal mensen door een aardbeving in de zuidelijke regio Kumamoto. Maar de grootste ramp uit de recente geschiedenis van het land is de aardbeving (en tsunami) van 2011, die aan bijna twintigduizend mensen het leven kostte. Na die immense tragedie zette de Japanse fotograaf Munemasa Takahashi het project Lost and found op, nu ook de titel van een tentoonstelling in de A Stichting. “Hij maakte een installatie met familiefoto's gevonden tussen het puin van de stad Yamamoto”, vertelt Julien Frydman, curator van de Brusselse expo. “De afbeeldingen zijn nog nauwelijks te herkennen, maar houden zo wel de herinnering aan de ramp levend.”
Lieko Shiga documenteerde de gevolgen dan weer met bevreemdende, surrealistische foto's. “Je weet niet goed of je naar een droom of een nachtmerrie kijkt”, knikt Frydman. De zwart-witfoto's van Kenji Ishiguro lijken daarentegen – op het eerste gezicht – alledaagse stadstaferelen vast te leggen. “Maar als je inzoomt, merk je onrust in de blikken en gedragingen van de mensen.” De stad in kwestie is Hiroshima en het jaar is 1965, twintig jaar na de atoombom. “Je voelt in de beelden nog die verwoestende kracht, hoe die er het leven heeft veranderd.
De expo focust ook op de vernieuwingskracht van Japanse fotografen, die zeker in de jaren 1970 tot opmerkelijke experimenten leidde, onder meer door veel vrouwelijke kunstenaars. “Die in die tijd minder aandacht kregen, maar de laatste jaren in ere worden hersteld”, zegt Frydman. “Een positieve evolutie waar we aan wilden bijdragen.”
Een van die pioniers, Noriko Shibuya, dompelde zich toen onder in de flashy wereld van de Takenoko-zoku – hippe jongeren die op zondagen in kleurrijke outfits dansten in de straten van Tokio's trendy wijken. Satomi Nihongi maakte dan weer portretten van langharige mannen, van voren en van achteren, die ze samenbracht in het werk Long hair inverted. “Het zijn voorbeelden van de bijzondere energie uit die periode, van een undergroundstroming met een punkhouding.”
De expo bevat ook een enigma: Mutsuko Yoshida. “Ze maakte enkele geweldige boeken over de tv-cultuur, maar verdween van de radar. Niemand weet of ze nog leeft. Mocht je haar vinden, geef een seintje.”
De expo Lost and found is van 3/9 tot 20/12 te zien in Fondation A Stichting
