Miet Warlop wil met levende installatie 'de ruis in Venetië even doen vertragen'

Voor het eerst in de geschiedenis van het Belgische paviljoen op de Biënnale van Venetië staat er een zogeheten performancetentoonstelling centraal. Met IT NEVER SSST brengt kunstenaar Miet Warlop zes maanden lang een levende installatie, in maart 2027 volgt de Belgische première in KANAL. BRUZZ was in februari in haar Brusselse atelier, waar het project vorm kreeg.

De hoogmis van de beeldende kunst gaat woensdag van start in Venetië. In het Belgische Paviljoen staat dit jaar geen klassieke tentoonstelling, maar een performance annex tentoonstelling die kunstenaar Miet Warlop zelf een moving sculpture' noemt. Dansers, objecten en taal bewegen simultaan door de ruimte, gedragen door een ritmische structuur die nooit volledig stilvalt.

“Het werk is geen oproep tot stilte, het gaat erom de constante ruis waarin we leven even te vertragen,” zegt Warlop. “Ik denk dat we vandaag allemaal een beetje overstelpt zijn. Soms heb ik het gevoel dat we in een soort collectieve psychose zitten. We doen steeds maar verder en blijven doorgaan.”

De strijd tegen de ruis vertaalt zich in een choreografie van woorden, lichamen en materiaal. Zes performers dragen, slepen en breken de gipsen tabletten. Via een reeks absurde en fysieke rituelen doen ze er alles aan om te blijven doorgaan en niet tot stilstand te komen. De energieke performance wordt gedragen door een ritmische soundtrack.

4200 kilo gips

In haar atelier in Sint-Agatha-Berchem, ondergebracht in de creatieve hub Bodies In Space, werd het werk maandenlang voorbereid. “Alles wat je hier ziet zijn prototypes van prototypes”, aldus Warlop.

In de hoek van het atelier vullen twee kunstenaars een voor een de mallen die meegaan naar Venetië. In totaal zullen dat zo’n duizend stuks zijn, gemaakt uit 4.200 kilo gips. Tijdens de Biënnale worden er dagelijks bijgeproduceerd. Elk tablet bevat woorden die bewust breekbaar zijn gemaakt. “Door canvas aan de achterkant toe te voegen, barsten ze gecontroleerd,” legt Warlop uit. “Letters vallen weg, waardoor nieuwe woorden ontstaan. ‘Hello’ wordt bijvoorbeeld ‘Hell’.

Op de metershoge houten constructie, een kleine versie van de tribune die in Venetië staat, vormen een vijftigtal vers gegoten kalktabletten cryptische slogans in zeven verschillende talen, van het Italiaans tot Engels en Bengaals. “Het werk gaat niet over taal, maar via die korte woorden en tekens verwijzen we naar onderwerpen die ons bezighouden in deze luide wereld.”

Biënnale-publiek

De Biënnalecontext dwingt Warlop tot een andere manier van denken. “Je maakt geen performance waarvoor mensen een ticket kopen en een uur blijven zitten. Bezoekers stoten op je werk, blijven soms maar even binnen en zijn dan weer weg,” zegt ze. “Je wordt overgeleverd aan de va-et-vien van het Biënnale-publiek en daarom moet het werk ook op elk moment kunnen spreken.”

IT NEVER SSST hoort dus nooit stil te zijn, met een flow van dansers en performers die het Belgisch Paviljoen animeren. “Maar om zes maanden lang, iedere dag zeven uur aan een stuk performance op te voeren, is best uitdagend en quasi onmogelijk.” Daarom wisselen performers elkaar af en worden ze aangevuld met beeldhouwers die dagelijks aanwezig zijn om de continuïteit te garanderen.

De beeldhouwstudenten van de Venetiaanse Academie nemen zelf plaats in de zaal, registreren wat er gebeurt en vertalen dat geleidelijk in een reliëf dat ook in de tentoonstellingsruimte te zien is. “De rust van de beeldhouwers staat in schril contrast met de hedendaagse performance.”

Internationale cast

Miet Warlop trekt naar Venetië met een deel van haar vaste entourage van performers en muzikanten die meewerkten aan eerdere producties zoals het internationaal gelauwerde One Song. Die vaste équipe wordt versterkt met Italiaanse performers. “Ik vind het belangrijk om mijn werk, dat grotendeels in België gecreëerd is, niet zomaar in te planten in het Venetiaans kader.”

Enkele maanden voor het startschot van de Biënnale trok Warlop al naar Venetië waar ze audities hield voor een Italiaanse cast. “We kozen uiteindelijk vijf Italiaanse dansers, die de Belgische dansers zullen afwisselen.”

Een inhoudelijke maar ook productionele en financieel gemotiveerde keuze. “De Biënnale loopt zes maanden en is elke dag geopend. Je hebt de wissels in de cast ook nodig om dit ritme vol te houden”, aldus Warlop. “En daarbij komt ook dat accommodatie ter plaatse heel duur is, dus werken met een lokale cast drukt de productiekost ook wat.”

Performance primeur

Dat het Belgisch paviljoen voor het eerst volledig inzet op performance is opmerkelijk. Sinds de opening van het paviljoen in 1907 lag de focus er vooral op beeldende kunst in tentoonstellingsformat.

Warlop, die al twintig jaar een carrière uitbouwt op het kruispunt tussen beeldende kunst en performance, ziet de primeur als een viering van haar werk en bij uitbreiding de Belgische performance scene. “Ik vind het straf dat de commissie voor performance koos”, zegt ze. “Oorspronkelijk had ik het dossier ingediend om een punt te maken. België heeft zo’n vruchtbare podiumkunst-bodem en hier wordt veel performance gemaakt van hoge kwaliteit. De erkenning is dus belangrijk.”

Tussen de internationale druk en de schaal van het project probeert Warlop ook afstand te houden. “Ik wil niet dat de stress van de Biënnale het overneemt,” zegt ze. “Op dit punt in mijn carrière wil ik vooral kunnen genieten van het feit dat ik daar sta.”

Van Venetië naar KANAL

Na de Biënnale van Venetië keert IT NEVER SSST terug naar Brussel. In maart 2027 haalt KANAL, productionele partner van het project, de integrale performance in huis. “Dit soort werk past perfect binnen hoe wij disciplines willen laten overlappen,” zegt artistiek directeur van KANAL Kasia Redzisz. “Als Belgische kunstinstelling willen we ook artiesten ondersteunen op sleutelmomenten in hun carrière.”

KANAL ziet in het project een toonvoorbeeld van hoe ze in het museum dat nog in de stellingen staat over disciplines heen willen programmeren. “We vatten IT NEVER SSST ook echt op als een performatieve tentoonstelling. We tonen het daarom niet op een podium of in het auditorium maar in een van de galerieën”, zegt ze. “Miet Warlops project belichaamt de experimentele geest en het gedurfde denken die vandaag essentieel zijn voor hedendaagse kunst.”

“Het was niet evident een project van deze internationale omvang te organiseren terwijl we volop naar onze eigen opening in november toewerken”, zegt Redzisz. “Maar we kijken er ontzettend hard naar uit het te kunnen tonen.”

De precieze data liggen nog niet vast maar IT NEVER SSST zal wellicht drie tot vier weken te zien zijn in KANAL, klinkt het.

IT NEVER SSST is tot eind november te zien op de Biënnale van Venetië en in maart 2027 in KANAL. Curator van het project is Caroline Dumalin, artistiek directeur van MORPHO in Antwerpen.