Caroline Strubbe stelt unieke filmtrilogie voor op het BRIFF: 'Schuw risico's niet'

Het blijft veel te stil rond The silent treatment. Met die film voltooit de Brusselse regisseur Caroline Strubbe een unieke filmtrilogie die nu integraal te zien is op het Brussels International Film Festival. “Het is een hele tocht geweest, maar we hebben het gehaald.”

Geen verkeerd woord over The silent treatment van Caroline Strubbe. In haar intieme psychologische drama stalkt Tess, een eigenaardige achttienjarige met stockholmsyndroom, de introverte veertiger Szabolcs. Zijn vriendin wil hen helpen, maar valt hun doodgezwegen verleden wel te helen?

De film ging vorig jaar in première op het Filmfestival van Gent, neemt de komende dagen deel aan de nationale competitie van het Brussels International Film Festival en duikt vervolgens in bioscoop Galeries op. Klassieke gang van zaken. Allesbehalve klassiek is dat The silent treatment één merkwaardig geheel vormt met Strubbes twee vorige films: Lost persons area (2009) en I'm the same, I'm an other (2013).

De trilogie, die cirkelt rond trauma, schuldgevoel en vervreemding, heet Trying to forget to remember. Met twintig jaar verschil zie je drie keer dezelfde twee hoofdrolspelers: Kimke Desart en de Hongaarse acrobaat Zoltán Miklós Hajdu. De trilogie komt het best tot zijn recht als je de films in omgekeerde volgorde bekijkt.

“We onderzoeken hoe men iemand beoordeelt als men zijn of haar verleden niet kent”, licht Caroline Strubbe toe. “Je zou kunnen denken dat die man slecht is, een pedofiel of zo. Maar de films leren dat je zo snel niet mag oordelen. De ervaring is anders als je begint bij het gevolg. In de derde film probeer ik iets totaal anders uit dan in de eerste twee: dialogen. De montage bouwt meer op naar een spannend narratief. Maar het einde laat ik open. Het is niet omdat iemand de waarheid vertelt, dat het ook waar is. Wat is dat ook, waarheid? Je hebt nooit al de antwoorden op je vragen, je vult altijd een stukje in.”

Twintig jaar bloed, zweet en tranen

De trilogie heeft een lange voorgeschiedenis. Enerzijds was er een obsessieve voorbereiding. “Ik heb niet beslist om regisseur te worden. Ik ben regisseur geworden om dat verhaal te kunnen vertellen”, zei Strubbe destijds aan BRUZZ. Anderzijds laat het leven zich niet voorspellen. Voor de eerste film had ze met camaravirtuoos Nicolas Karakatsanis afgesproken om 'à la John Cassavetes' te draaien, op pellicule en zonder de scènes op voorhand te timen. Na drie draaidagen meldde de producent dat ze binnen de week financieel aan de grond zouden zitten.

“Ik heb toen beslist om énkel de flashback te filmen. Daardoor moesten we acteurs op het laatste moment afzeggen. Dat was pijnlijk. Het zag er ook slecht uit toen we de film aan onze geldschieters lieten zien. Want het was niet wat beloofd was. Arte (de Frans-Duitse cultuurzender, red.) wilde een deel van het geld terug. Maar toen werd Lost persons area in Cannes voor de Semaine de la Critique geselecteerd. Arte had dat jaar geen enkele andere film in Cannes. We mochten de hele tijd hun jacht gebruiken voor feestjes. De beste grap is nog dat ik de prijs voor beste scenario won. Comme quoi. Sindsdien raad ik filmstudenten aan om vast te houden aan wat zij willen en het risico niet te schuwen.”

Strubbe volgde haar eigen raad op en is erin geslaagd om de vervolgen te verfilmen en haar verhaal rond te krijgen. Alleen kostte het haar twintig jaar bloed, zweet en tranen. “Zonder die gedrevenheid, zonder die urgentie hou je nooit vol. Het is een hele tocht geweest maar we hebben het gehaald.”

Ze werkte drie keer met dezelfde acteurs. Kimke Desart was zeven toen Strubbe met haar in zee ging. Vandaag is ze 26 en werkt in een zeehotel dat zwaar inzet op inclusie. “We zijn als familie. Maar het is niet omdat je als kind goed speelt, dat je later ook goed bent. De uitdaging was enorm. Haar personage heeft een obsessief-compulsieve stoornis en tics. Maar Kimke is ongelofelijk. Ze heeft een vriendin met gillesdelatourette-syndroom. Ook de scène met de poging tot verkrachting is goed verlopen. Ze zei dat ze het speciaal voor mij wilde doen, maar slechts één keer. Ze is diep gegaan. Ze lacht en speelt graag maar ze heeft ook een donkere kant. Als kind begreep ze al zeer complexe gevoelens.”

Komedie met bekende acteurs

In mei vloog Strubbe naar New York om er haar trilogie te presenteren in het Museum of Modern Art. “Zulke vormen van erkenning zijn belangrijk”, vertelt Strubbe. “Zonder zou ik het niet volhouden. Mensen denken vaak dat je een arthousefilm voor jezelf maakt. Uiteraard is dat niet zo. Je wilt gezien worden. Ik maak ook nooit bewust een kunstfilm, ik maak wat mij diep raakt.”

In 2013 vertelde Strubbe aan BRUZZ dat ze benieuwd was of ze na de voltooiing van de trilogie verder zou doen met film. Het dertien jaar uitgebleven antwoord blijkt “ja”. “Ik weet niet wat nog mogelijk is, ik heb een zekere leeftijd. Maar ik doe voort. Het liefst maak ik het omgekeerde van wie ik ben en wat ik maak: een komedie met bekende acteurs.”

Strubbe lacht graag. “Meestal ben ik opgewekt.” Maar haar films zijn donker. “Het lijkt bizar, maar ik kan diep in melancholie of darkness verzeilen. Mijn films zijn donker maar hebben wel altijd een poëtische touch, een verlangen naar een soort schoonheid.”

Een journalist omschreef haar werk ooit als “cinéma de la tristesse”. “Dat begrijp ik wel. Ik zal nooit vergeten hoe ik als kind diep geraakt werd toen Cría cuervos van Carlos Saura op tv kwam. Dat een film zo gevoelig kan zijn en daardoor een vorm van troost kan bieden, opende mijn ogen. Dat dreef me om ook films te maken en ook de kindertijd te onderzoeken. Mijn vader was militair. Mijn moeder leed onder zijn alfagedrag. Als kind observeer je je ouders. Maar dat zijn eigenlijk ook maar gewoon twee rare mensen die volwassenen spelen. Eigenlijk zijn het gewoon kinderen in een oud lichaam. Ik observeerde vooral mijn moeder in relatie tot mijn vader. Dat is nu achter de rug. Ik heb het verteld.”

Het Brussels International Film Festival vindt plaats van 4 tot 12/9, briff.be