Soundtrack van Brusselse film 'Radioman' wordt de ruimte ingestuurd

In de nieuwe film Radioman wil een jonge klanktechnicus zijn geluid onsterfelijk maken door het de ether in te sturen. Op 2 januari wordt dat idee werkelijkheid: ingenieursstudenten van de KU Leuven sturen de volledige geluidsopname van de film als digitaal radiosignaal de ruimte in, naar zo’n 7.500 lichtjaren van de aarde.

Het idee voor dit experiment komt rechtstreeks uit de film: in Radioman probeert hoofdpersonage Berre (Jef Hellemans) een geluidscompositie via radiogolven door de ether te sturen, in de overtuiging dat geluid zijn maker kan overleven. Wat in de film een poëtisch gebaar is, wordt binnenkort werkelijkheid dankzij de ingenieursstudenten van de KU Leuven. “Mocht iemand of iets dit signaal over 7.500 jaar opvangen, dan hoort hij een auditief portret van onze wereld in de 21ste eeuw”, zegt regisseur Frank Van Passel.

De geluidsgolven worden symbolisch gericht op de Hart- en Zielnevel in het sterrenbeeld Cassiopeia. “We verzenden de geluidsband van de film naar die plek waar sterren geboren worden. ‘Hart’ en ‘Ziel’ verwijzen ook naar de relatie tussen onze twee hoofdpersonages, Berre en Elza", aldus de regisseur.

Digitaal de ruimte in

Frank Van Passel noemde zijn film eerder een ode aan de radio, zijn favoriete medium. Met de ruimteactie wil de regisseur ook de wetenschap achter het medium eren. “We dachten dat het idee van onze film de ruimte in te sturen heel ingewikkeld zou zijn, met grote zendmasten en apparaten. Maar het blijkt vooral wiskunde te zijn.”

Regisseur Frank Van Passel zocht een partner voor zijn ruimteproject en vond die bij de faculteit ingenieurswetenschappen aan de KU Leuven. 400 tweedejaars kregen als afsluitende oefening van hun opleiding de opdracht de invloed van de transmissieparameters te berekenen. Professor Sofie Pollin, expert in draadloze communicatie, leidt het project in goede banen.

De filmgeluiden worden digitaal verzonden, via een software-defined radio met OFDM-modulatie (dezelfde techniek die vandaag ook wordt gebruikt in wifi en 4G/5G). Alles verloopt binnen de toegelaten frequentiebanden, met beperkt zendvermogen. Laatstejaarsstudente Catherine Mertens maakte de implementatie en voert de transmissie uit.

In een eerdere testronde werden de laatste zeven minuten van de filmsoundtrack al succesvol in de ruimte gezonden. Op 2 januari is het D-day voor de radiomannen en -vrouwen in spe.

12.460 geluiden als tijdscapsule

Het uitzenden van culturele boodschappen naar de ruimte is niet nieuw. In 1977 nam de Voyager Golden Record geluiden, muziek en stemmen van de aarde mee aan boord van de Voyager-ruimtesondes, als een fysieke tijdscapsule voor mogelijke buitenaardse ontvangers. Later volgden nog symbolische radio-uitzendingen van afzonderlijke muziekstukken of korte fragmenten, zoals NASA’s uitzending van Across the Universe van The Beatles in 2008.

Maar volgens productiehuis Caviar is het de eerste keer dat een compleet audiospoor van een langspeelfilm als één samenhangend radiosignaal de ruimte in gestuurd wordt.

De geluidsband van Radioman werd gedurende tien maanden opgebouwd en bestaat uit meer dan 1.620 afzonderlijke geluidsporen die 12.460 speciaal voor de film geregistreerde geluiden bevatten.