Zomerfestival PleinOPENair palmt Verdonckstadion in: 'Die leegte choqueert'

Terwijl de wijk Scheut in Anderlecht kreunt onder de hitte, blijft een van de grootste open ruimtes, het voormalige Verdonckstadion, al twintig jaar achter slot en grendel voor de buurtbewoners. “Die leegte choqueert.”

Onder de bomen die de Norbert Gillelaan in Scheut in twee rijrichtingen verdeelt, hebben de bewoners van de volkswijk in Anderlecht zelf stoelen geplaatst. De resten van een watermeloen liggen er tussen lege blikjes en de kartonnen verpakking van een toestel dat zich voordoet als airco. Twee kleuters sleuren een bal, een plastic step en een jonge moeder achter zich aan.

Was hier maar een park in de buurt om te spelen, te voetballen, te picknicken of elkaar in de schaduw van wat groen op te beuren met tips en grapjes over de hete ellende. Eigenlijk is dat er: tussen de Léopold De Swaefstraat, de Generaal Ruquoystraat en de Denis Verdonckstraat ligt een groene oase van bijna twee hectare. Alleen houden overgroeide groene hekken iedereen buiten, op de vossen en de vogels na. Niet omdat er grootse plannen zijn met wat ooit het Verdonckstadion was. Het overwoekerde voetbalveld, omringd door een atletiekpiste en een groene zone, ligt al twintig jaar braak.

Buurtbewoonster Naïma Ben Ali begrijpt er niets van. “We creperen in slecht geïsoleerde huizen en het groen voor onze deur is al twintig jaar afgesloten. Mocht het stadion in gebruik zijn, je zou ons niet horen klagen. Maar die leegte choqueert. De buurt kan deze ruimte zeer goed gebruiken. Nu moeten we al naar het Westpark of het Karreveld. Als je koetsen, fietsjes, speelgoed, kinderen en een picknick moet meesleuren, is dat behoorlijk ver. Het zou deugd doen om nu ’s avonds in de koelte van wat groen snel even uit te blazen met de vriendinnen – we nemen zelf wat kampeerstoeltjes en eten mee – terwijl de kinderen vrij kunnen rondlopen zonder dat we bang moeten zijn voor auto’s.”

Gesloten toegangspoort

Ben Ali is een van de drijvende krachten van het Front de mères. “We zijn een collectief van moeders, opgericht na de dood van Mawda (de tweejarige die in 2018 stierf toen de politie op een bestelwagen met transmigranten schoot, red.). Onze grootste strijd is die tegen het politiegeweld, maar we zetten ons voor veel in: voor vluchtelingen, tegen uitzettingen, tegen seksueel en familiaal geweld op kinderen, tegen extreemrechts en fascisme, tegen de genocide in Gaza.”

Een kleine drie jaar geleden trok het Front de mères naar het front om het Verdonckstadion na twee decennia leegstand open te stellen voor de buurt. Even leek dat te lukken. In de zomer van 2024 genoot groot en klein van wat een stadspark zou kunnen zijn, maar in september ging de enige toegangspoort weer onverbiddelijk op slot.

Het terrein is eigendom van de Société publique d’administration des bâtiments scolaires (SPABS), verbonden aan de Franse Gemeenschap. Van de plannen om er een sportcomplex van te maken, kwam niets terecht. Vorig jaar lanceerde het, onder druk gezet, een oproep naar kandidaten om het voorlopige beheer op zich te nemen. Zo goed als niemand bleek bereid. “Het is volstrekt onrealistisch om dat aan ons te vragen,” zegt Ben Ali. “Je moet verzekeringen afsluiten, bomen snoeien, grasvelden onderhouden, toezicht houden, openen en afsluiten.” Ze vindt dat de gemeente Anderlecht in samenwerking met Leefmilieu Brussel die taak op zich moet nemen.

“Als ze het gras in het Astridpark kunnen maaien, kan dat hier toch ook? Of moet dat alleen in de chiquere buurten? Gebrek aan middelen is geen argument. Ook wij hebben rechten. Altijd maar weer vinden ze een excuus om het stadion dicht te laten. Het dossier is te ingewikkeld. Ze vrezen voor drugsdealers. Alsof er niet gedeald wordt als het stadion dicht blijft.”

Over de omheining kieperen mensen autobanden, blikjes, lachgasflessen en andere troep. “Samen met andere verenigingen hebben we de site een paar keer opgekuist. Nu niemand ze gebruikt, is het weer een vuilnisbelt.” Diep verscholen in het ongemaaide gras liggen twee grote en twee kleine voetbalgoals te wachten op betere tijden. Aangesleurd toen de gemeente heel even in het project geloofde.

Naïma Ben Ali’s ferme interpellaties konden de gemeente niet vermurwen, maar nu laait de hoop op een deblokkering weer een beetje op. Op 10 en 11 juli palmt Plein­OPEN­air het verloederde stadion in. Die met Cinema Nova vergroeide vrijwilligersorganisatie organiseert al een dertigtal jaar gratis filmvertoningen in de openlucht, concerten en andere activiteiten op stadslocaties met een enorm maar onbenut potentieel.

“Het Verdonckstadion stond al lang op onze radar. Het staat al twintig jaar leeg. Leegte leidt tot afval, maar ook tot goede ideeën. Grote belangen botsen er: je kunt voor een sociale, ecologische of louter economische invulling gaan en dat verplicht iedereen tot stellingname en debat,” zegt Thomas Vanweynsberghe van PleinOPEN­air. “Wij stellen ons kritisch op. Tegelijk valt het op: telkens als we naar een locatie gaan om iets aan de kaak te stellen, verandert die locatie achteraf. Zijn wij zelf een katalysator of een versnellende factor voor die projecten, doordat we mensen aantrekken die niet per se uit de buurt komen en daardoor de aandacht vestigen op een plek die inderdaad prachtig is? Of zorgen we juist voor een beetje democratisering? Dat is onze wens.”

Uitvissen wie eigenaar van het terrein was, vergde volharding, netwerken en “zelfs fysiek speurwerk”. De gemeentelijke vergunning voor het evenement bleef lang uit. Het armworstelen over wie het gras maait, is nog niet beslecht.

Ben Ali herkent het geploeter. “Als wij de aanvraag hadden ingediend, zou het ons nooit zijn toegestaan. Het is triest dat wij als collectief van moeders uit een volkswijk in 2026 nog een grote, witte man van boven de vijftig als jij nodig hebben om hier iets gedaan te krijgen”, lacht ze. “Begrijp dat niet verkeerd. Dat Cinema Nova zijn festival hier organiseert, vinden wij geniaal. Het stadion komt in de schijnwerpers. Wij organiseren zelf een voetbaltoernooi voor de tieners, een springkasteel voor de kinderen, een buffet waarbij iedereen iets meeneemt. De buurt zal eindelijk kunnen zien hoe groot en prachtig het hier is.”

De ingang van het Verdonckstadion bevindt zich aan de Léopold De Swaefstraat in Anderlecht.
PleinOPENair strijkt er neer op 10 en 11 juli.