Camille Yembe maakt openhartige debuutplaat: ‘Ik anticipeer op ongeluk’

Druk voelde ze niet, na de prestigieuze Music Moves Europe-award. Camille Yembe levert een fris en vooral openhartig debuutalbum af, waarin ze voor het eerst naar binnen kijkt. De geblutste jeugd ligt achter haar, de weg naar de top ligt open. “Ik voel me nog steeds een demo die niet af is.

Muziekkenners en collega's noteerden haar naam al in het groot nog voor ze haar eerste album uitbracht. Het publiek leerde haar kennen met haar debuut-ep Plastique, een show op Couleur Café of misschien wel de prestigieuze Music Moves Europe-­award die de 29-jarige popzangeres begin dit jaar mocht opstrijken. De prijs moet Europees opkomend talent een duwtje in de rug geven en deed dat al met verve bij Rosalía, Dua Lipa, Hozier en Stromae. Onder haar fans van het eerste uur zit ook de top van de Brusselse muziek­export: Angèle, Stromae en Damso.

De singer-songwriter uit Molenbeek geeft haar bejubelde ep Plastique nu een open­hartig vervolg met Jeune & laide. Waar ze voordien de wereld om zich heen bestudeerde, ontleedt Camille Yembe op haar debuutalbum haar binnenste zelf en haar tiener­jaren die haar vormden, zoals het gebrek aan ouderlijk accompagnement. Ze brengt een plaat uit die soms poppy en uptempo dan wel ingetogen of somber klinkt. Rapper Ino Casablanca tekent voor een samenwerking en ook met Lous and the Yakuza harmonieert haar stem bijzonder wel.

De weg naar de plek die voor haar lijkt weggelegd aan de poptop was er geen zonder hindernissen. De zangeres, dochter van een Congolese vader en een Belgische moeder, kende een jeugd waarin niet het warme nest, maar een hobbelig parcours op eigen benen de hoeksteen vormde. Als de muziekschool of andere hobby’s haar ontnomen werden, legde ze zich toe op YouTube-tutorials en programma’s als X Factor als muzikale leerschool.

Voordat ze haar eigen woorden op papier pende, schreef ze teksten voor Tiakola, Stéfi Celma en Eva Queen en sprong ze als student-af van jobs in bars in de Sint-­Gorikswijk tot het callcenter van Vivaqua. Het is uiteindelijk onder de vleugels van de Brusselse rapper Gandhi dat haar carrière in de muziekwereld uit de startblokken schoot. Negen jaar nadat ze als zestienjarige haar ouderlijk huis had verlaten, verscheen haar eerste ep. Nog een klein jaar later ligt er een kraakvers album klaar, waarmee Camille Yembe over hooggespannen verwachtingen heen springt.

Je kreeg de voorbije twee jaar lof van artiesten als Angèle, Stromae en Damso. Is dat een vloek of net een zegen voor iemand die haar eerste album nog op de wereld moet lossen?
CAMILLE YEMBE: Ik ervaar de complimenten zeker als iets positiefs, ze geven een enorme boost. Ik beschouw mezelf vandaag nog altijd als een beginnende artiest. Ik sta dan wel aan de start van een nieuw hoofdstuk, maar ik ben nog niet helemaal uit die groentjesfase gegroeid. Ik vind het ook belangrijk dat gevestigde artiesten af en toe de brug slaan naar nieuwe talenten en hen een duwtje in de rug geven.

Ook de gerenommeerde Music Moves Europe Award kwam op jouw naam te staan.
YEMBE: Eerlijk gezegd voel ik niet per se extra druk door de prijs, het heeft me juist aangemoedigd hard te blijven werken. Het is mooi om dezelfde prijs als Rosalía of Stromae te winnen, want het betekent dat er misschien een mooie muziektoekomst voor me ligt. Die toekomst zal sowieso anders zijn dan die van hen, iedere artiest volgt zijn eigen pad. De druk die ik voel, komt vooral van binnenuit. Ik ben erg veeleisend voor mezelf: de clips, de nummers, de concerten ... alles moet perfect zijn.

Je muziek beschrijf je als ‘nieuwe pop’, waarin je met verschillende stijlen aan de slag gaat. Die lijn wordt voortgezet met zowel electro- als rapinvloeden op de plaat.
YEMBE: Dat klopt, ik stel mezelf geen grenzen qua genre. Het kan alle kanten op, maar blijft wel één geheel omdat ik zelf de vocals verzorg, met dezelfde componisten werk en mijn eigen verhalen de rode draad vormen.

In ‘Les euros’ klinkt het dan weer alsof we naar een soundtrack uit de jaren 1980 gekatapulteerd worden.
YEMBE: Aan het begin van het creatieve proces achter dit album heb ik ontzettend veel naar Michael Jackson geluisterd. Ik heb urenlang concerten van hem bekeken en me helemaal verdiept in zijn muziekwereld. Ik vond dat de specifieke sound uit die periode een mooi venster opende in het album,
een geluid dat de luisteraar even wakker schudt.
Wat ik zo mooi vind aan die jarentachtigmuziek is de hoopvolle sound. En in ‘Les euros’ vormt het krachtige geluid een sterk contrast met de tekst, waarin ik herhaaldelijk zing: “Je n’ai pas les euros”, oftewel: ik heb geen geld. Ik hoor het bijna scanderen als een soort hymne over armoede, maar dan in een positieve, strijdbare energie.

Je zingt over een gevoel van niet ‘af’ te zijn: “Je ressemble à une chanson pas mixée.” Is dat je reflectie op opgroeien zonder ouders als houvast?
YEMBE: Die zin is eigenlijk atypisch voor de rest van het album. Alle andere nummers gaan over vroeger, maar wat ik hier benoem, voel ik nog steeds. Een ‘ongemixt’ nummer is er een dat nog niet helemaal af is. Als je op je zestiende het ouderlijk huis verlaat en het contact verbreekt, mis je een stuk van je opvoeding. Je hebt de steun van je ouders nodig om zelfvertrouwen te kweken en te weten waar je heen wilt in het leven. Dat kreeg ik toen niet, ik heb mijn opvoeding in mijn eentje voortgezet.
Door dat gemis voel ik me vandaag nog altijd een soort van ‘demo’, een ruwe versie waarbij nog niet alles op zijn plek gevallen is, maar daar zit ook schoonheid in. Soms zijn demo’s mooier dan de uiteindelijke afgewerkte versie, juist omdat je nog niet weet waar het heen zal gaan. Dat is de realiteit: ik heb het gevoel dat ik mijn jeugd nooit helemaal heb kunnen voltooien.

‘Tes traits’, waar je je ouders op het toneel brengt, klinkt somberder. Horen we vandaag een confrontatie met of eerder een acceptatie van je geblutste jeugd?
YEMBE: Ik denk dat het album vooral een acceptatie van mijn verleden is. Hoe ouder ik word, hoe meer ik met mildheid en empathie naar mijn ouders kijk. Voordat zij moeder en vader werden, waren ze tenslotte zelf ook kind. Ze hebben hun eigen rugzak met trauma’s en ik probeer te begrijpen waarom ze gaandeweg bepaalde fouten hebben gemaakt.
Ik ben benieuwd wat ze ervan denken wanneer ze het horen. Met mijn vader, die in Congo woont, heb ik opnieuw contact en hij volgt wat ik doe, maar ik stuur hem zelf nooit iets van mijn muziek op. We hebben het contact hersteld toen ik achttien was en hij probeert nu de verloren tijd een beetje in te halen door me te steunen. Hij zal de muziek uiteindelijk wel horen, maar ik ben er nog niet klaar voor om hem vlakaf te vragen wat het met hem deed. Voorlopig laat ik mijn muziek spreken. Dat is mijn manier: eerst de muziek, de rest komt misschien later.

“Quand c’est beau, c’est bizarre.” Op ‘Auto­défense’ lijk je jezelf nog in de weg te staan. Je zweeft tussen euforie en de angst voor een crash.
YEMBE: Die zelfsabotage heb ik nog maar onlangs losgelaten. In mijn vroege jaren als twintiger was die heel sterk aanwezig. Zodra er iets goed ging, had ik het gevoel dat er iets móést mislopen. Dat heb ik soms nog steeds een beetje. Als er geen vuiltje aan de lucht is, denk ik: “Bizar, waar blijft de storm?” Ik anticipeer op ongeluk. Als mensen me vroeger veel liefde gaven in vriendschappen of relaties, verpestte ik het, omdat ik niet wist hoe ik ermee om moest gaan. Dat is gelukkig voorbij, ik probeer te genieten van de momenten dat het goed gaat, zonder op problemen te wachten.

Is dat het resultaat van persoonlijke groei, het parcours van een tiener tot een bijna-­dertiger?
YEMBE: Zeker, maar ook muziek heeft een enorme rol gespeeld. Dankzij muziek kon ik de baan opzeggen die ik haatte en vandaag geeft ze me het leven waar ik nooit van had durven te dromen. Ik kan van mijn passie leven. Dat is echt het mooiste wat me ooit overkomen is.

Je eigen verleden in de kijker zetten, daarvoor was het op vorige nummers te vroeg. Waarom was de tijd nu wel rijp om erover te spreken?
YEMBE: De reacties op mijn eerste ep deden me inzien wat het betekent om muziek, die lang alleen van jezelf is, te delen. Ik heb mezelf toen beloofd dat ik op dit album mijn verhaal op een heel intieme manier zou delen. Zodra je je verhaal deelt, kunnen mensen zich daarin herkennen. En ik voel intussen zelf ook de nood om te laten zien wie ik ben, ik was er nu wel klaar voor.

Vul je daarmee een plek in die je zelf mist in het poplandschap?
YEMBE: Ja toch wel, je hoort dit soort narratieven misschien veel in rapmuziek, maar in het popgenre blijft men vaak vager of toch meer aan de oppervlakte. Voor de ruwe kant van het leven is er minder plaats. Het was een uitdaging om mijn interpretatie daarvan en de codes van waar ik vandaan kom te verwerken in een popalbum.

Op ‘Plastique’, de titeltrack van je debuut-ep, heb je het over een soort plastic tweede huid om te kunnen overleven in een harde wereld. Slaat Jeune & laide ook op zo’n beschermende buitenlaag?
YEMBE: Nee, ‘lelijk’ gaat hier niet over het fysieke. Van vrouwen wordt verwacht dat ze eeuwig jong en mooi zijn, maar net daarom heb ik mijn album ‘jong en lelijk’ genoemd. ‘Jong’ omdat ik het over mijn jeugd heb, en ‘lelijk’ omdat ik die jeugd eerder hard heb ervaren, niet mooi, sexy of zorgeloos. Er waren dingen waar ik me voor schaamde, zoals de armoede. Met die titel wil ik dat bespreekbaar maken en er een zekere waardigheid aan geven. Ik ben trots op mijn verhaal, met de mooie én de lelijke kanten. Jeune & laide is mijn manier om eerlijk te zijn over het deel van mij dat ik vroeger verborgen hield.

“Je viens du 1080”, horen we in het openingsnummer. Voel je je vandaag een uithangbord van de Brusselse buurt waar je opgroeide?
YEMBE: Er zijn zoveel verschillende verhalen in die Brusselse volksbuurten, ik weet niet of ik mezelf daarvan een woordvoerder kan noemen. Ik ben in ieder geval wel een van die stemmen. Ik wil vertellen hoe ík die wijken zie en beleefd heb.

Op een gezamenlijk nummer met Lous and the Yakuza vergelijken jullie elkaars tienerjaren. Smeden de gedeelde kwetsuren een muzikaal bondgenootschap?
YEMBE: Lous en ik kennen elkaar al een tijdje. We komen allebei uit Brussel en deelden een appreciatie voor elkaars werk nog voor onze eerste ontmoeting, na mijn eerste concert in de Botanique. Ze nodigde me uit voor een etentje bij haar thuis en we hebben de hele nacht gepraat over onze levens en de raakvlakken in een soms grillig parcours.
Voor Jeune & laide wilde ik echt samenwerken met iemand die begrijpt waarover ik het heb, Lous was een evidente keuze. Oorspronkelijk was ‘Sangs dans les veines’ een interlude, maar toen ze het nummer hoorde, was ze vastberaden haar stem daaraan te willen lenen. Samen herwerkten we de track.

Hoe moeilijk is het om als Franstalige zangeres je hoofd boven het maaiveld uit te steken? Elke week lijkt er wel een nieuwe chouchou naar voren geschoven te worden.
YEMBE: Ik denk dat het op oprechtheid neerkomt. Ik maak muziek omdat ik van muziek hou, niet omdat ik per se beroemd wil worden. Ik wil dat mijn muziek gekend is, maar ik doe dit omdat ik niks anders kan. Ik probeer over mezelf te praten zonder dingen te romantiseren. Je verdrinkt pas in de massa als je naar anderen kijkt en hen probeert te kopiëren. Je moet je concentreren op je eigen pad, ook als het niet van de eerste of tweede keer lukt. Ooit zullen mensen het begrijpen, daar ben ik van overtuigd.

Hoe ziet de toekomst eruit van een artieste die zich van binnenuit al blootgaf?
YEMBE: Ik denk niet dat ik ooit nog een tweede album zal kunnen maken met dezelfde urgentie als Jeune & laide. Ik had veel om eruit te gooien en dat ligt nu op tafel. Mijn instinct zegt me dat er een Camille ‘voor’ en een Camille ‘na’ Jeune & laide zal zijn, zowel in hoe ik mijn muziek beleef als in mijn leven zelf. Ik weet nog niet precies wat er zal veranderen, maar ik voel dat het iets in mijn leven zal doen omslaan.
Schrijven is een manier om te genezen van wonden die ik al dertien jaar dicht liet. Het is mijn therapie geweest. Ik ben nu 29, ik heb die wonden onderzocht op deze plaat en nu kan ik tevreden naar de toekomst kijken.

Jeune & laide van Camille Yembe verschijnt op 22/5 bij Tie Break Music/Pafff Music. Op 24/5 speelt ze op Les Nuits