Grca. en Brownsugvr brengen batida naar Couleur Café: 'Dit wordt een sleutelmoment'

Grca. en Brownsugvr delen hun Angolese roots en een passie voor batida, de opzwepende muziekstijl die in Lissabon ontstond en die ze nu ook bij het Brusselse publiek willen introduceren. Zeker op Couleur Café, waar hun gezamenlijke dj-set de feestelijkheden mag openen. “Dit wordt een sleutelmoment voor het genre.”

Gerson da Graça Ntiti alias Grca. (26) en Cristiano ‘Brownsugvr’ Tiago (24) zitten in een koffiebar in hartje Brussel. Geen cappuccino of latte voor de lokale vaandeldragers van de batida, een energiek genre dat hier de voorbije maanden aan een kleine opmars is begonnen. Terwijl ze genieten van een beker versgeperst sinaasappelsap vertellen ze wat er zo speciaal is aan de stijl, waar ze allebei hun thuis in vonden.

“Je zou het een variant van kuduro kunnen noemen, maar dan met invloeden uit zowel Afrika als Europa”, zegt Grca. Kuduro is het energieke genre dat in de jaren 1980 ontstond in de straten van de Angolese hoofdstad Luanda, meer bepaald in de wijk waar Brownsugvr opgroeide. “Toen Angolezen uit de diaspora kuduro naar Europa brachten, werd het genre niet geaccepteerd”, vervolgt Graça. “Maar ook in Angola was het te niche om door te breken, waardoor de weg openlag voor iets nieuws, en dat werd batida. Het genre ontstond in Lissabon bij de Angolese diaspora, die lokale elektronische invloeden vermengde met percussie-invloeden uit hun moederland, en verspreidde zich vervolgens over Europa. Had kuduro zich opengesteld voor batida-producers uit Luanda, dan was het waarschijnlijk een substroming binnen kuduro gebleven. Hadden house- en technoproducers het genre hier opgeëist, zou het nu misschien een soort van Afro-house of -technostijl geweest zijn. In feite heeft de afwijzing langs beide kanten een nieuwe stijl gecreëerd.”

Hoe zijn jullie hier terechtgekomen, en hoe speelde muziek een rol in jullie leven?
BROWNSUGVR: Ik groeide net als mijn moeder op bij mijn grootouders in Luanda, waar mijn oom dj was en mijn buur producer. Als kind bracht ik veel tijd door in de muziekstudio’s van mijn wijk Sambizanga, waar de meeste kuduro-artiesten vandaan komen. Ik herinner me dat men mij toen soms om feedback vroeg, ook al was ik nog maar acht of negen. Ik heb nooit muziek gestudeerd, maar als ik een dj of producer bezig zag, dacht ik vaak: dit zou ik anders aanpakken. (Lacht)
Toen mijn moeder op mijn veertiende onverwacht overleed, verhuisde ik naar België, waar mijn vader woonde. In Ninove. Toen ik er was, verhuisden we naar Asse. Intussen woon ik vijf jaar in Watermaal-­Bosvoorde. In het begin verliep de overgang vlot, maar na twee, drie jaar begon ik me disconnected te voelen. Ik luisterde al een tijd niet meer naar de muziek die ik als kind altijd hoorde. Pas tijdens corona ben ik weer in mijn roots beginnen te graven op zoek naar mijn eigen verhaal en is dat verbeterd.
GRCA.: Ik was drie toen mijn ouders naar België verhuisden. Ik voetbalde en ging in Torhout naar de muziekacademie, waar ik gitaarles volgde, maar ook muziekproductie. In eerste instantie maakte ik soundscapes met samples, maar mijn leraar moedigde me aan om mijn eigen stijl te vinden. Op mijn 18e ging ik in Antwerpen fotografie studeren. Ik wou mijn ouders niet teleurstellen en een diploma halen. Maar vanuit de fotografie belandde ik op concerten en festivals. Toen wilde ik zelf weer muziek gaan maken.

Hoe kregen jullie de batida-smaak te pakken?
BROWNSUGVR: Eerst had ik niet veel zelfvertrouwen. Ik experimenteerde met muziekstijlen die iedereen kende en dacht dat mijn cultuur anderen niet boeide. Maar het tegenovergestelde bleek waar: toen ik mijn wortels begon te verwerken in mijn dj-sets genoten mijn publiek én ik er net meer van.
GRCA.: Op mijn eerste dj-sets speelde ik nog songs van mijn Spotify-playlist. Dat viel in de smaak, maar ik voelde me toch comfortabeler bij muziek van mijn eigen cultuur. Mensen daarop zien dansen gaf extra voldoening. Een batida-set van Cristiano in Café Belga overtuigde me dat het beter is om muziek te spelen die je persoonlijk raakt. Hij gaf me het laatste duwtje dat ik nodig had om mijn cultuur en mezelf op het voorplan te zetten en mensen uit hun comfortzone te lokken om deze muziek te ontdekken.

Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?
GRCA.: Online tijdens corona. We spraken elkaar geregeld in een WhatsApp-groepschat met een twintigtal andere Belgen met Angolese roots. Er was toen niets anders te doen. Die gesprekken gingen niet alleen over muziek, maar ook over het leven als nieuwkomer en hoe we hier beland waren. Die gevoelens delen gaf ons een gevoel van thuiskomen. Toen het gewone leven hernam, verwaterde het contact met de meesten, maar Cristiano en ik zijn vrienden geworden. Hij is open-minded en erg volwassen voor zijn leeftijd. Iedereen voelt zich op zijn gemak bij hem omdat hij zoveel rust uitstraalt. Met hem voer ik gesprekken die met anderen niet lukken. Hij begrijpt me zonder veel woorden.
BROWNSUGVR: Eén woord is inderdaad vaak genoeg. Onze persoonlijkheden matchen gewoon heel erg goed. Ik ben erg gereserveerd. Alleen als ik speel, ben ik extravert. We verwerken, denk ik, allebei onze emoties via onze muziek. Ook droeve dingen, zoals het verlies van mijn moeder, probeer ik zo te transformeren naar vreugde. Batida is ook een positief, op clubs gericht genre.

Vertel ons misschien wat meer over ER808 (spreek uit: Error), het platform dat je oprichtte om te voorkomen dat batida hetzelfde lot zou beschoren zijn als kuduro.
BROWNSUGVR: Batida creëerde een safespace voor ons, Angolezen uit de diaspora. Met ER808 wilde ik een ruimte installeren waarin liefhebbers van het genre zich gerepresenteerd voelen. Couleur Café biedt ons nu de kans om te tonen wat we in onze mars hebben. Als vaandeldrager wil ik het genre zien groeien, ook in Brussel.
GRCA.: Ik kijk altijd uit naar zijn events, want de batida is ondervertegenwoordigd, zeker in de clubs. Daardoor voelen we ons activisten. Cristiano is een man met een missie, en ik steun hem voor de volle 100 procent. Als ik in de buurt ben, teken ik altijd present op een batida-feestje, omdat ik wil dat jonge mensen buitenkomen en zich openstellen voor nieuwe muziek. We moeten hen duidelijk maken dat ze op een veilige manier kunnen feesten, iets dat ze sinds corona minder zijn gaan doen.

Met Lissabon als lichtend voorbeeld proberen jullie Brussel te overtuigen?
GRCA.: Ja, de Portugese hoofdstad voelt voor ons als een tweede thuis, omdat batida er ontstaan is en onze dj-sets er in de smaak vallen. We halen er ook de meeste streams en hoeven het genre er natuurlijk niet te lanceren. Onze b2b-set op Couleur Café, waarop we onze stijlen voor het eerst live zullen blenden, zal voor de meeste oren wel een ontdekking zijn.
BROWNSUGVR: Ik heb er vertrouwen in dat onze set een sleutelmoment wordt voor de Brusselse batida-scene. Het speelt alvast in ons voordeel dat er op Couleur Café veel open-minded mensen rondlopen, die nieuwe muziek willen ontdekken.

Behalve batida speel je af en toe ook tarraxo. Wat is het verschil?
GRCA.: Tarraxo is de tragere, meer sensuele, experimentele vorm van kizomba. Het is een ondergewaardeerde, erg expressieve stijl.
BROWNSUGVR: Het genre is bij toeval ontstaan. Een producer die aan een snelle kuduro-track werkte, had een bug op zijn laptop, die het tempo deed zakken van 130 naar 100 bpm, en toch klonk het resultaat goed.

Klinkt bekend. Weet je hoe de new beat hier ooit ontstaan is?
GRCA.: Exact. Als je sommige batida-tracks vertraagt, zou er tarraxo kunnen uitkomen. Het genre brengt in ieder geval extra dynamiek. Het is een kwestie van tijd, denk ik, voor we het hier zullen introduceren.

Cristiano, van jou verwacht ik tijdens jullie b2b-set alvast de saxofoon te horen die een centrale rol inneemt op je nieuwe ep.
BROWNSUGVR: Ja, Nanutu Therapy is een hommage aan de Angolese saxofonist Nanutu. Helaas is hij een dikke maand geleden overleden. Ik heb een zwak voor de saxofoon. Weet je, voor het eerst lijkt alles in mijn leven volkomen logisch: ik verhuisde naar de stad van mijn favoriete artiest, Stromae, om er daarna achter te komen dat jullie ook de saxofoon uitgevonden hebben.

Gerson, welke track uit jouw recentste release Sim Senhor ga je zeker draaien?
GRCA.: ‘3AM’, omdat het mijn stijl typeert en een vliegende start inluidt voor een energieke nacht. In Lissabon is men er dol op. Ik hoor mezelf ook muzikale stappen zetten. Emoties die ik niet in woorden gevat krijg, zet ik om in geluiden en samples. Dit soort storytelling is een drijfveer om nieuwe muziek te maken.

Hoort daar ook een bezoek aan jullie moederland Angola bij?
BROWNSUGVR: Ik ben van plan om eind dit jaar terug te keren. Het is nu bijna elf jaar geleden dat ik er vertrok, maar mijn hele lichaam smacht erom, al was het maar voor één of twee weken.
GRCA.: Ook ik keer in november voor het eerst sinds mijn derde terug. Ik heb het lang uitgesteld omdat ik mijn leven hier eerst op de rails wou hebben. Ik zie te veel mensen teruggaan om ginder dan een beeld op te zetten van zichzelf dat niet overeenstemt met de realiteit. Pas nu ik trots ben op alles wat ik hier bereikt heb, ben ik in staat iets terug te geven. Terwijl meer inzicht in mijn wortels me zal inspireren voor toekomstige projecten. Het voordeel is dat we hier zelf niet meer op zoek moeten naar safespaces. We creëren ze zelf. In plaats van ons ergens in te passen nemen we nu zelf het heft in handen. Als deel van een nieuwe generatie van een stijl die intussen twintig jaar bestaat, maken we ons eigen verhaal.

Grca. b2b Brownsugvr @ Couleur Café: 26/6, 17.00, Black Stage