Johannes Is Zijn Naam treedt in contact: 'Ik laat je even toe in mijn droomwereld'

Drie jaar geleden vervelde Van Jets-frontman Johannes Verschaeve tot de zonevreemde kleinkunstenaar Johannes Is Zijn Naam. In de Ancienne Belgique nodigt de lonesome crooner je uit in zijn cocon, gedragen door de caleidoscopische klankencarrousel van zijn album Contact.

“Toestand waarbij twee voorwerpen elkaar raken”, leest een computerstem voor aan het begin van Contact, het tweede album vol onconventionele Nederlandstalige (synth)popsongs dat Johannes Verschaeve bij elkaar schreef onder zijn alter ego Johannes Is Zijn Naam. “Een jongen raakt de vingertoppen van E.T.”, gaat de definiëring verder. “In de regen raakt de hemel de aarde.”

“Dat is de stem van Apple Notes”, grijnst de Oostends-Gentse singer-songwriter die zes jaar geleden afscheid nam van zijn rockvehikel The Van Jets. Een bekentenis die hij doet in de biechtstoel van de Onze-Lieve-­Vrouw van Goede Bijstandkerk aan de Kolenmarkt, een plek die hij zelf uitkoos om 'contact' te maken. “Ik ben in mijn jeugd wel in wat kerken geweest”, vertelt hij. Zijn vader is een uitgetreden priester. “Ik heb hem al een keer als grap gezegd dat ik nu zijn rol overneem, maar dan in een concertzaal.”

Hij heeft geen god nodig, zegt Verschaeve, maar hij houdt wel van het idee om als individu op te gaan in een grotere groep. Zoals in een kerk, of in een concertzaal, wanneer iedereen hetzelfde lied meezingt en deel wordt van een moment. “Dat is voor mij ook een religieuze ervaring, omdat je even uit jezelf treedt en alle verantwoordelijkheden loslaat die voortkomen uit de meritocratie waarin we leven.”

Verschaeve zat op een katholieke school, en daar moest hij weleens verplicht te biecht. “Dan ging je graven in je brein naar wat je had mispeuterd. Maar niemand wist eigenlijk hoe dat moest, dus gaven we elkaar tips. Ik heb nog altijd geen grote geheimen. En als ik ze heb, ga ik ze niet vertellen. Ik ben een dromer, een stuk van mijn leven speelt zich af in mijn fantasie. En die is altijd geheim. Dat heimelijke zit ook wel in Johannes Is Zijn Naam.”

Imperfectie

Ondertussen is Verschaeve een stuk dieper in zijn hoofd gedoken. “Ik doe redelijk wat graafwerken. (Glimlacht) Ik ben een denker. In slechte periodes slaat dat over naar piekeren.” Na zijn debuut verzeilde Verschaeve in een diepe put. Een coronabesmetting duwde hem kopje-onder. “Een van de symptomen was een soort constante 'geladenheid' van mijn zenuwen, waardoor ik niet meer kon slapen. Die insomnia gaf mij een duw onder water, en dat veroorzaakte een sneeuwbaleffect. Ik raakte niet meer rechtgekrabbeld. Zo diep had ik nog nooit gezeten.”

Hij verdween even van de radar. “Voor het eerst in mijn artistieke carrière heb ik dingen moeten annuleren. Mijn functioneren thuis stond ook op een laag pitje. Ik kon nog patatten schellen, maar geen beslissingen meer nemen. Tijdens de zomervakantie gingen we op reis naar een prachtige biocamping in de bergen van Italië, maar voor mij was het de hel. Ik kon geen schoonheid meer absorberen.”

Je ziet jezelf in een ravijn schuiven en je kunt er niks tegen doen, zegt Verschaeve. “Dan is het wachten tot je op de bodem zit, waarna je opnieuw kunt beginnen te kruipen.” Medicatie en therapie trokken hem langzaam weer naar het licht. Werken in de boekhandel Paard van Troje in Gent ook.

Na die donkere periode wilde hij “contact maken”. “Met anderen, met mezelf, met de grond. Ik kan er niet goed tegen om voort­durend geprikkeld te worden, om altijd bezig te zijn. Dus moet ik die grens bewaken en af en toe landen in het hier en nu. Wat helpt is een keer de afwas doen of gewoon televisiekijken in de zetel. Dat lijkt oppervlakkig, maar dat is zalig.”

In het dromerige 'Wildernis', kleinkunst met een hoek af waarin Verschaeve zich steeds beter thuis voelt, zingt hij over de drukte van vandaag, en hoe we elke minuut van onze tijd volproppen. “Is het de duivel uit zijn doos, waar ik stiekem mee voos?” vraagt hij zich af in de song. “Die rush die je daarvan krijgt, is verslavend”, knikt hij. “Maar het maakt je ook wel kierewiet.”

Het titelnummer van zijn album houdt Verschaeve dan weer instrumentaal. “Ik wil niet per se alles invullen. Ik zie muziek als een soort van rorschachtest: iedereen kan er de betekenis in leggen die hij wil. Vandaag moet ieder ding uitgelegd worden. Ik vind dat heel vermoeiend. Het is een onderschatting van ons als mens. Ik hou van artiesten die verwarring scheppen. Net zo goed verkies ik vriendschappen waarbij je niet moet zeggen 'Het is leuk, hé, vanavond?'”

Imperfectie is net de schoonheid van het leven, zegt hij. “Niet alles benoemen geeft je meer ruimte voor intuïviteit. Dat zit ook in Johannes Is Zijn Naam, dat rommelen en prutsen. Ik doe veel dingen onbesuisd, een schets heeft soms meer karakter dan een perfect afgewerkt eindproduct.”

Zonderling

'Imaginatie' is zo'n ruwe schets die het zonderlinge universum van Johannes Is Zijn Naam vormgeeft. Een voorgedragen gedicht, slechts vergezeld van wat ruis, alsof het een oude cassettetape is. “Het idee voor die song ontstond toen ik een keer aan het schilderen was met mijn vrouw thuis. Ik gooide de plasticfolie die de vloer beschermde omhoog als een laken, en ik ging daaronder op de grond liggen. Die bubbel voelde als een cocon. Toen kwam dat zinnetje in mijn hoofd: 'Liggend op de bodem van mijn imaginatie.'”

Die verbeelding is een bevreemdende plek waar Maradonna en Nietzsche elkaar de hand drukken, waar belpoptrots De Kreuners en onehitwonder Amerie elkaar een tong draaien. Ze maakt Johannes Is Zijn Naam ongrijpbaar, soms zelfs onpeilbaar, maar precies daarin schuilt ook zijn aantrekkingskracht.

“Ik zit altijd met één oog in de realiteit en met één oog in mijn geestes­wereld”, zegt hij over zijn contact met de werkelijkheid. “Omdat ik zo kan ontsnappen aan de wereld. Maar het is ook gewoon een fijne plek om te zijn. En via Johannes Is Zijn Naam kan ik die droomwereld delen, zodat anderen er ook even in terechtkunnen.”

Johannes Is Zijn Naam treedt op 7/2 op in de Ancienne Belgique, in de namiddag speelt hij er ook een KetClub, abconcerts.be