Waarom iedereen van Robyn houdt: ‘Ze doet ons dansen en huilen tegelijk’

Niemand die de voorbije twee decennia liefdesverdriet zo overtuigend in euforische dansvloeranthems wist te vertalen als de Zweedse popkoningin Robyn. Dinsdag staat de moeder aller sad bangers na vijftien jaar opnieuw op een Brussels podium.

Na tien concerten in Amsterdam in het voorprogramma van Harry Styles is het belangrijkste Zweedse exportproduct sinds ABBA aan haar Europese tournee begonnen. Het is geleden van 2019 dat Robyn (47) nog eens op een Belgisch podium stond, en van 2011 dat ze in Brussel concerteerde. Toen waren met ‘With Every Heartbeat’ (2007) en ‘Dancing On My Own’ (2010) haar populairste tracks al uit, al waren dat lang geen nummer één-hits. Pas later zou blijken hoe belangrijk ze geweest waren voor de ontwikkeling van een nieuwe generatie zangeressen die net als hun Zweedse boegbeeld op hun onafhankelijkheid stonden.

In 2005 stampte ze na onoverkomelijke meningsverschillen met haar platenlabel – men vroeg haar onder andere een nummer, waarin ze openhartig is over de abortus die ze op 19-jarige leeftijd liet uitvoeren, aan te passen voor de Amerikaanse markt en dat wou ze niet – het eigen Konichiwa Records uit de grond. Het was haar onafhankelijkheidsstatement: vanaf nu zou alles onder haar voorwaarden en op haar tempo gebeuren. Het verklaart de lange periodes tussen releases en tournees. Tussen haar huidige album Sexistential en voorganger Honey zat acht jaar, waarin ze onder meer de tijd nam om moeder te worden.

Bal van emoties

Haast alle hedendaagse popartiesten loven Robyn als wegbereider. Voor velen is ze het bewijs dat je volledig onafhankelijk kunt zijn en alsnog de invloedrijkste popmuziek ter wereld kunt uitbrengen. Romy van de Engelse indieband The xx, die door haar gestimuleerd werd om solomuziek te maken, noemde haar de ultieme gids. De Nieuw-Zeelandse popster Lorde vertelde het Britse muziekblad NME dan weer hoe dankbaar ze het vond dat er “in de wereld van Robyn zoveel ruimte is om een hete puinhoop te zijn, of een bal van emoties
die alle kanten uitschiet”. In een video-­interview voor iHeartRadio klonk het dat Robyn haar niet zozeer klankmatig had beïnvloed. “Maar ze kan iets ongelooflijks: enerzijds schrijft ze superstrakke, klassieke popsongs, anderzijds maakt ze iets waar je op wilt dansen, maar ook op wilt huilen. Haar grootse feestnummers bevatten een complexe mix van emoties.”

Het Amerikaanse popidool Katy Perry tweette voor miljoenen volgers dat haar muziek de perfecte soundtrack is voor als je wilt dansen en huilen tegelijkertijd. Producer Jack Antonoff, die ‘Dancing On My Own’ een van de beste popnummers ooit noemt, zei dat de productie je dwingt om te bewegen, terwijl het emotionele verhaal je hart breekt. In een gezamenlijk interview in V Magazine vertelde de Britse popartieste Charli XCX haar idool dat ze in muziekstudio’s wel vaker dit hoorde: “Laat ons een nummer maken waar je op de dansvloer van moet huilen – net als Robyn!”

Voor een van de opvallendste covers van haar klassieker deelde ze vorig jaar het podium met David Byrne. In een overmaats pak danste ze naast de Talking Heads-­zanger, die later aan The New Yorker vertelde: “Wat zo interessant is aan haar muziek, is die dwingende puls die zegt: ‘Het komt wel goed, de muziek tilt je op, blijf doorgaan.’ Het is triomf over tegenspoed. Liedjes kunnen dat doen: je tegelijk onderdompelen in het probleem én in de oplossing ervan.” Ze doet het trouwens niet alleen met eigen nummers. Toen Björk in 2010 de prestigieuze Zweedse Polar Music Prize won en Robyn tijdens de ceremonie met groot orkest een versie van ‘Hyperballad’ bracht, was het IJslandse indie-icoon diep ontroerd. Achteraf vertelde ze dat het moeilijk was haar tranen te bedwingen, maar ze moest wel, anders zou haar mascara uitlopen.

Baken voor buitenbeentjes

Robyns invloed beperkt zich niet tot de muzieksector. Toen Lena Dunham van de HBO-reeks Girls haar in 2018 mocht spreken voor het Amerikaanse magazine Interview, schreef ze dat het, toen ze voor een iconische scene in de serie moest dansen op ‘Dancing On My Own’, voelde alsof ze naakt poseerde. “Ik voelde me ontzettend kwetsbaar, één en al lijf, ademhaling en instinct. En ik wilde haar trots maken, omdat haar muziek me zoveel vreugde en vrijheid had geschonken in tijden waarin beide moeilijk te vinden waren.” De scène weerspiegelde Robyns filosofie helemaal – ben je emotioneel geïsoleerd of een wrak, dan nog kun je via muziek troost en verbinding bij elkaar vinden – en zou het nummer ook in de Verenigde Staten definitief lanceren als anthem voor buitenbeentjes tout court.

“Als jij over romantiek schrijft, gebruik je dat als een metafoor voor iets universelers,” zei ze aan haar idool. “‘Dancing On My Own’ gaat voor mij niet over iemand aanstaren van aan de andere kant van de kamer en willen weten of die gevoelens voor je koestert. Het gaat over grotere vragen, over hoe het voelt om mens te zijn en plezier te hebben.”

Perfume Genius, de Amerikaanse indiezanger, prees op Pitchfork haar compromisloze aanpak: “Wat ik zo leuk aan haar vind, is dat ze er altijd voor me zal zijn, terwijl ik haar niet eens ken. Ik vertrouw haar gewoon. Wat ze doet voelt oprecht aan.” Toen hij nog niet aan de bak kwam met zijn liedjes, een rotbaantje in een supermarkt had en het even niet zag zitten was ze voor hem, als fan, een baken. “Net dan heb je een voorvechtster het hardst nodig. In mijn appartement dansen op haar muziek gaf een extatisch gevoel. Zo’n band had ik nooit gehad met dansmuziek.”

Ook op haar nieuwe album Sexistential, waarop ze zingt over ouder worden, single moederschap en haar libido, laat ze horen dat je geen gepolijst poppetje hoeft te zijn om de wereld te veroveren en dat het dus oké is om af en toe de controle te verliezen. Haar Zweedse collega Zara Larsson verwoordde het zo in The Guardian: “Ik denk dat het oké wordt bevonden om op je 40e geil te zijn, tenzij je eruitziet alsof je echt 40 bent. Als je tekenen van veroudering durft te laten zien, word je afgedankt en krijg je te horen dat je niet over seks mag praten. Ik vind het verfrissend dat Madonna er nog altijd is en Robyn zegt: ‘Dit ben ik, zo zie ik eruit, en ik ben nog steeds sexy.’”

Dat dat haar nooit gelukt was zonder haar fans benadrukte ze zelf toen ze in 2020 op de NME Awards uitgeroepen werd tot Songwriter van het Decennium: “Toen ik als kind de liedjes ontdekte die me zouden vormen, was dat omdat iemand precies verwoord had wat ik voelde, maar zelf niet kon uitleggen. Dat is wat goede songs doen. Het is een samenwerking tussen diegene die ze schrijft en jullie, het publiek. Zonder jullie zouden mijn liedjes niet zoveel betekenen. En ik ben heel dankbaar dat ik een publiek heb dat op dezelfde manier naar muziek luistert als ik.”

Robyn: The Sexistential Tour, op dinsdag 30 juni in de ING Arena.