UM! en GAIKO in AB Club: Broers omarmden hun roots trippend tussen nostalgie en euforie

De kroost van de Brusselse componist en pianist Kris Defoort deelde gisteren de affiche van de AB Club. De oudste — artiestennaam: UM! — stelde zijn tweede album PULSE voor, met een hoofdrol voor saxofonist Jeroen Van Herzeele. De jongste —artiestennaam: GAIKO — gaf een fantasierijke audiovisuele show. Beide sets waren innig vervlochten met hun Brussels-Japanse familiewortels, met veel ruimte voor melancholie tussen de eclectische soundscapes en de jazzy clubbeats.

I feel the love / I feel the day / I feel alone tonight: Umi Defoort alias UM! joeg de even aanstekelijke als melancholische catchphrase uit ‘Feel / Fear’ door zijn stemvervormer nadat de track de aandacht al had getrokken met zijn op Oosterse leest geschoeide intro. Ze zou de hele rit naar huis blijven plakken, en we waren vast niet de enige in een gezellig gevulde AB Club op wie de introspectieve lijnen hetzelfde effect hadden, gezien het applaus achteraf.

De producer, die doorbrak als beatmaker van Zwangere Guy, en zes jaar geleden solo debuteerde met het titelloze UM!, dat nog grotendeels gestut werd door features van vrienden-rappers, onderging op PULSE een kleine muzikale metamorfose. De hiphop was verdwenen, (vervormde) zangpartijen deden hun intrede en met Jeroen Van Herzeele — die smaakvol assorti met Umi gekleed was — stond er voorwaar een jazzsaxofonist op het podium, nota bene een generatiegenoot van zijn vader. Hij mocht meespelen op alle nummers en haalde daarvoor zijn hele gereedschapskist boven: van zoete lyrische melodielijnen, zoals op ‘Feel / Fear’, over meer spirituele, naar John Coltrane lonkende passages tot heftiger getoeter en vrije noten.

Switchen tussen jazzcafé en nachtclub

In de ban van zijn recente verzameling Blue Note-platen en op zoek naar toplines voor zijn elektronische composities was Umi voor saxofoon gevallen — trompet vond hij wat te schel — om zijn dansbare elektropop een jazzy feel te geven, en dan was Van Herzeele een logische keuze. De familievriend had hem vroeger al geadviseerd als producer, en bewees, met zijn digitale sax en sporadisch zelfs met sticks op een digitaal drumpad, dat hij de innovatie nooit geschuwd heeft, iets waar Defoort zijn voordeel mee deed.

Van Herzeele — hippe look met koptelefoon en in kleurrijk Japans gewaad — is dubbel zo oud als Umi, maar dat was er amper aan te merken. Al snel na hun mystieke bewerking van een eightieshit van The Korgis, die ook de nieuwe plaat opent, stond Umi als een sjamaan rond te hossen op eigen werk. Op de kinderlijk naïeve tonen van ‘Na-Na-Na’ perste Van Herzeele een ijler geluid uit zijn Aerophone, maar het hield Umi niet in om voortdurend tussen jazzcafé en nachtclub te switchen. De tenorsax bracht intussen zowel melancholie als suspense, of beiden zoals op ‘Pink Rose/Rework’, dat ingeleid werd op piano. Afsluiten deed UM! met een nog niet gereleasede meer rockgetinte track, die nog één keer alle registers opentrok en een smeekbede bleek voor verbinding of touch.

Herinneringen aan Japan

Voor Umi’s set had zijn jongere broer Kaito, die optreedt onder het pseudoniem GAIKO, met een fantasierijke AV-show zijn vorig jaar verschenen titelloze langspeler in de verf gezet. Zijn muziek neigt naar ambient, niet à la Tim Hecker of Aphex Twin, zoals Umi ons vooraf had meegegeven. Het was eerder een hoogstpersoonlijke, eclectische variant van eigentijdse klanklandschappen aangevuld met pianowerk en veldopnames, vaak opgebouwd rond (jeugd)herinneringen.

Waar Umi hier en daar oosterse tinten in zijn composities en voorkomen verwerkte, namen ze bij Kaito vaker de bovenhand. Waar Umi de jazzroots van zijn vader opzocht, speelde Kaito een gesprek af met zijn Japanse grootmoeder. De nostalgische visuals sloten daar nauw bij aan.

Een in aluminiumfolie gewikkeld miniatuurhuis, dat er met zijn twee cirkelvormige ramen en rechthoekige deur een beetje uitzag als het gezicht van een retrofuturistische robot, werd door videokunstenaar Alexander Wolfgang Sadja geprojecteerd op het scherm achter het podium en gaf de set een huiselijk cachet.

Ondertussen mixte Kaito abstracte westerse beats met oosterse klanken en verweefde hij Brussel met Japan. In het midden zat weliswaar een meer dansbare passage, maar de melancholie overheerste, nog geaccentueerd door aandoenlijke 3D-animatiefiguren.

Na afloop bedankte Kaito de schaalbouwers voor hun ‘open filmset’ en Umi om het voorprogramma in de familie te houden, en met een knipoog blikte hij vooruit naar de Defoort-dag die er ergens zit aan te komen. Als vader Defoort tegen volgend jaar zijn jazztrio met Lander Gyselinck en Nick Thys (dat aangevuld met saxofonist Sam Comerford zal herrijzen als kwartet) van stal heeft gehaald, volgt die misschien zelfs sneller dan verwacht. Waar wachten al die jazzfestivals die smachten naar verjonging eigenlijk op?