Unesco erkent Brussels poppentheater als cultureel erfgoed

De traditie van de Brusselse stangpoppen – in leven gehouden door Theater Toone – staat voortaan op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de Unesco. Die beslissing werd dinsdag genomen op een internationale conferentie in het Indiase New Delhi.

De kandidatuur voor de Unesco-erkenning van de traditie werd vier jaar geleden al opgestart door Urban.brussels. Vandaag volgde de officiële erkenning. “Dit is de ultieme bekroning voor het laatste traditionele poppentheater in Brussel”, zegt Ans Persoons, Brussels staatssecretaris voor Stedenbouw en Erfgoed (Vooruit). “De marionetten van Toone trekken ieder jaar duizenden bezoekers uit de hele wereld aan, zodat dit authentieke stukje Brusselse cultuur ook internationaal schittert.”

De traditie van de stangpop deed in België haar intrede via de rondreizende theaters uit Italië en Midden-Europa in de zestiende-zeventiende eeuw. Door het gebruik van marionetten konden de vaak ongeletterde volwassenen via theater- en operastukken populaire romans ontdekken, die voor hen anders onbereikbaar bleven.

Theater Toone

Het marionettenspel bleef nog lange tijd populair, maar werd naarmate de jaren vorderden met uitsterven bedreigd. In Brussel werd de traditie in ere gehouden dankzij het Theater Toone, dat werd opgericht in 1969 in het hart van het Îlot Sacré aan de Grote Markt.

Het theater biedt vandaag vier voorstellingen per week aan. Het repertoire, dat vaak parodiërend en geïmproviseerd is, bestaat uit een mengelmoes van theaterklassiekers, volkse verhalen en sociale satire, in een typisch Brusselse geest van “zwans” en zelfspot, en gebracht in het Brusselse dialect. In totaal bestaat het theater uit zes poppenspelers die de poppen bewegen, verscholen achter een verhoogd scherm. Ze volgen daarbij de stem van de spelleider, die de stemmen van alle personages inspreekt.

Op de Unesco-lijst van immaterieel cultureel erfgoed staan wereldwijde rituelen, tradities, kennis en vaardigheden, die de identiteit van gemeenschappen versterken en worden doorgegeven aan volgende generaties. In Brussel prijken de biercultuur en de jaarlijkse Ommegangstoet al langer op de lijst.

De erkenning door Unesco is "de erkenning van een stukje Brusselse ziel, belichaamd door het Koninklijk Toneel van Toone", duidt ook Brussels burgemeester Philippe Close (PS). "Sinds 1830 laat deze unieke plek onze geschiedenis verder leven. (..) Het stangpoppentheater verbindt generaties met elkaar."

'Grote stap'

Theaterdirecteur Nicolas Géal is eveneens blij met de erkenning van zijn theater als Unesco-erfgoed. "Dit is een grote stap voor het marionettentheater", gelooft hij. "We zijn de laatste vertegenwoordigers van deze traditie en hopen dat de erkenning anderen kan inspireren voor de toekomst."

Het volkse poppentheater was niet alleen vertier, maar ook een "populaire methode van educatie en onderwijs indertijd", aldus nog de directeur, die erbij zegt bereid te zijn om mensen die zelf marionettentheater willen spelen te ontvangen en vooruit te helpen.