N’Faly Kouyaté: ‘De wereld snakt naar verandering’

De zanger/koraspeler N’Faly Kouyaté is een van de opmerkelijkste Afrikaanse artiesten van Brussel. Hij weet zijn West-Afrikaanse roots te vermengen met popmuziek, zowel aan de zijde van Peter Gabriels Afro-Celt Sound System als aan die van zijn eigen groep Dunyakan. Op zijn nieuwe album Change doet hij er een stevige dosis elektronica bovenop. “Ik was voorbestemd om elektronische muziek te maken.”

W e ontmoeten N’Faly Kouyaté in zijn huis vlakbij metro Sint-Guido in Anderlecht. Omgeven door traditionele instrumenten en Afrikaanse kunst toetsen we eerst naar de culturele bagage van deze immer glimlachende reus.

“Mijn geboorteland, Guinee-Conakry, maakte deel uit van het Mandinkarijk dat zich in de twaalfde eeuw uitstrekte over gans West-Afrika: Mali, Senegal, Burkina Faso, Gambia, Ivoorkust, Guinee-Bissau en Guinee-Conakry. Ik kom uit een familie van griots, de bibliotheken van het volk. Al mijn voorouders waren muzikant, vergelijkbaar met de Keltische barden. Via muziek en zang gaven ze raad aan de koning, informeerden ze het volk en bemiddelden ze bij conflicten. De muziek diende uiteraard ook om het volk gelukkig te maken,” vertelt Kouyaté, een meester van de kora, de 21-snarige harp-luit, een prachtig instrument zowel qua klank als qua vorm.

Als kleine knaap leerde hij de knepen van het vak bij zijn vader, zijn broers en nonkels. “Nadien kreeg ik de kans om me in de hoofdstad bij te scholen, mijn schoonbroer was er directeur van het instrumentaal ensemble dat met Sory Kandia Kouyaté gewerkt heeft, de Afrikaanse Harry Belafonte (een van de populairste Caribische popsterren, koning van de calypso, bt). Dat was een fantastische leerschool en ik werd er geïntroduceerd in polyfonische zang,” vertelt Kouyaté.

Een beurs om digitale muziek te studeren bracht hem in 1994 naar België. Maar toen die afspraak alsnog in het water viel, kreeg hij van de toenmalige Vlaamse minister van Cultuur de kans om naar het conservatorium te gaan. “Door een regeringswissel is het plan om als eerste koralessen te geven op de conservatoria ook niet kunnen doorgaan, maar intussen kan ik wel muziek lezen. Zo heb ik kunnen deelnemen aan een symfonisch orkest op de Olympische Spelen van Athene.” Uit zijn interesse in klassieke muziek is ook Kora Strings ontstaan, een project met de Gentse violist Wouter Vandenabeele, een kora en een strijkerskwartet. “Zonder de Belgische en vooral Vlaamse steun, zou ik nooit zo ver zijn geraakt.”

Afrotronix
Na Afropop en klassiek komt Kouyaté op de proppen met wat hij zelf tot ‘Afrotronix’ gedoopt heeft, een mix van Afropop met elektronica en polyfonische zang. Een onverwachte wending in zijn carrière, twintig jaar na zijn aankomst in België? Niet zo zeker van. “Ik was voorbestemd om elektronische muziek te maken, daarvoor ben ik oorspronkelijk ook naar België gekomen. Nu ben ik eindelijk zo ver!” zegt Kouyaté. Afrotronix is een knipoog naar de Congotronics, de verzamelterm die het Brusselse label Crammed Discs gevonden heeft om de tradi-moderne Congolese muziek aan de man te brengen.

“Ik ben al jaren met de mix van Afropop en elektro bezig, maar telkens belandde het project op een zijspoor. Ik was er nog niet klaar voor, het idee moet nog rijpen in mijn hoofd. Ik heb al mijn ervaringen gekoppeld om te komen tot het beste van mezelf. Mijn stem en traditionele instrumenten als kora, krin (percussie) en djembé zijn omgeven door een gospelkoor en versterkt door elektronica. Daarnaast is er een mix van hiphopdans en moderne Afrikaanse dans. Alles waarvan ik hou in muziek,” legt Kouyaté uit, die naast een geboren verteller en entertainer ook niet vies is van een paar danspassen op het podium.

De titel Change slaat niet enkel op de muziek. “Deze muziek is ontstaan in een wereld die nood heeft aan verandering. Sinds een jaar of vier zien we in verschillende landen dat de bevolking wakker schudt, er zijn dingen die ze niet langer pikken. De Arabische lente die in Tunesië opkomt tegen een minderheid die al jaren aan de macht is. De huidige escalatie van geweld in Palestina, maar ook in Europa waar mensen een veel makkelijker leden leiden, komt men op tegen de machthebbers, tegen misbruik op het werk. Mensen die na twintig jaar trouwe dienst plots aan de deur gezet worden.”
Op het nummer Change zingt Kouyaté dat we eerst en vooral aan onszelf moeten werken. “Verandering begint bij jezelf. Of zoals we in Afrika zeggen: veeg eerst voor je voordeur alvorens je buur te zeggen dat zijn trottoir vuil is.” Op Dominimba richt Kouyaté zijn pijlen op de politieke leiders. “Machtsmisbruik is overal ter wereld een plaag. Als de regeringsleider in Frankrijk de macht verlaat, komt plots boven hoe hij zijn macht misbruikte om een fortuin bijeen te rapen. Maar in Afrika is dat echt flagrant. Presidenten denken dat de centrale bank hen toebehoort, ze zien de media als hun persoonlijke communicatiekanaal. Als je het publieke geld als het jouwe beschouwt, wees dan maar op de hoede voor de dag waarop het volk dat zal inzien.”

Wapenen voor vooruitgang
Als Afrika vooruit wil, dan moet het ook gedaan zijn met de oorlogen, en dus met de wapenverkoop. Op Vente d’armes noemt Kouyaté zowel gebruikers als verkopers van wapens moordenaars. Zijn de arbeiders van FN Herstal dan moordenaars? “Ik plaats al wie zijn handen vuil maakt aan wapenhandel in het rijtje van de moordenaars, van zij die profiteren van de verkoop tot het gebruik, dus ook zij die wapens fabriceren. Hoe zouden de arbeiders van FN Herstal zich voelen als de wapens die ze vervaardigen naar hun eigen kinderen gericht worden?”

Kouyaté heeft een paar alternatieven in petto: “We zouden die wapenfabrieken moeten omvormen tot laboratoria zodat de wetenschap kan vooruitgaan, om te vechten tegen ziektes als ebola en malaria die ware ravages aanrichten. Maar aangezien het ‘Afrikaanse ziektes’ zijn, is het niet de moeite erin te investeren aangezien de Afrikanen het vaccin niet kunnen betalen... De wapenfabrieken kunnen ook omgevormd worden om elektronische apparaten te maken, computers, auto’s, tractoren, dingen die de mensen vooruit helpen. Zo kunnen de arbeiders van wapenfabrieken hun families voeden zonder bloed aan de handen te hebben.”

Het gras is groener aan de andere kant, een bekend gezegde dat sterk leeft bij Afrikanen die denken dat het in het westen zoveel beter is, maar op Paradise waarschuwt Kouyaté dat het net allemaal rozengeur en maneschijn is. “We zoeken het geluk altijd elders, ver weg, waardoor we de rijkdom die ons omringt niet zien. In Afrika is dat geen financiële noch materiële rijkdom, wel de familie en vrienden waarop we kunnen terugvallen. Het sociale netwerk dat ons omringt als de nood hoog is. Dat valt helemaal weg in Europa, hier sta je er alleen voor,” vertelt Kouyaté. “De zonen van Afrika moeten de kans krijgen om in een veilige omgeving op te groeien, te studeren, toegang te hebben tot gezondheidszorg om in Afrika hun eigen paradijs te creëren. Want ons paradijs bevindt zich waar we ons geluk vinden.”

Muziek zonder grenzen
N’Faly Kouyaté heeft voor de opname van dit album een nieuwe groep opgericht, de Urban Contemporary Gospel Singers. “Het is een volledig nieuw project waarvoor ik me omringd heb met Afrikaanse gospelzangers die in Brussel wonen, maar het is helemaal geen religieuze gospel, het heeft niets te maken met de negrospirituals. In ons polyfonisch koor zitten zowel atheïsten als gelovigen en animisten.” Twee muzikanten van zijn voormalige groep Dunyakan en Kouyaté zelf zorgen voor de muzikale omlijsting, naast de elektronische beats uiteraard.

Als speciale gasten heeft Kouyaté niemand minder dan Marie Daulne (Zap Mama) en Ialma uitgenodigd. Zij zullen er ook bij zijn tijdens de cd-voorstelling in de AB. “Het zijn artiesten die ik erg apprecieer omwille van hun talent, hun inzet en hun menselijke warmte. Marie Daulne is een diva van de stem, ze heeft een ongelooflijke podiumprésence en een groot hart,” vertelt Kouyaté, die al door Daulne uitgenodigd werd en nu de gunst terugkeert. “De dames van Ialma hebben alle vijf prachtige stemmen. Hun traditionele Galicische zang, hun timbre en de manier waarop ze hun stem gebruiken, herinnert me aan de griottes van bij ons. Het is ook een manier om te tonen dat muziek geen grenzen heeft.”




Cd-voorstelling Change op zaterdag 13 september om 20u in de AB, Anspachlaan 110 te Brussel. Tickets kosten 18 euro. Meer info op www.nfalykouyate.com en www.abconcerts.be

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.
Lees meer over
Lees ook
BRUZZ Magazine
deze week
  • Als één man achter Union, hoe de oude club weer hip wordt
  • Juicer Kylian: 'Deelsteps betalen mijn huur'
  • Bert Anciaux trekt lijst SP.A+: 'Nog één keer knallen'
  • Hier vind je BRUZZ in de stad
  • Archief
deze week
  • Serge Aimé Coulibaly: épopéé d'une autre Afrique
  • De verzamelwoede van Benjamin Verdonck
  • Mike Yung: the sound of the underground
  • BRUZZ in the city
  • Archief
Neem een abonnement