Het klinken der beschavingen

Na de krantenbijlagen en televisieprogramma's is er nu het theaterstuk waarin christenen en moslims het gesprek met elkaar aangaan. Hierin zijn het echter jongeren die hun zegje doen, en hun wens om een kunstwerkje te maken is net iets groter dan hun missioneringsdrang.

"Er staat duidelijk 'Opera vóór moslims en christenen', niet 'dóór moslims en christenen'," zegt Anke van Os, een van de debuterende jonge actrices in het stuk. "Misschien wordt het wel door joden gespeeld." Het grapje illustreert de ontspannen en relativerende manier waarop het gelegenheidscollectief jonge acteurs en actrices dat door jeugdtheater Bronks bij elkaar werd gebracht aan dit project werkt. Toch zijn het wel degelijk een christen en een moslima waarmee we afspraak hebben voor een gesprek. En een Nederlander, want het is Ton Heijligers die het concept bedacht en de regie doet. Hij woont nu in Amsterdam, maar is afkomstig uit het "katholieke zuiden" van het land. Eerder maakte hij bij Bronks al Moppen op muziek. Voor Hetveem Theater in Amsterdam realiseerde hij met jongeren de producties Homo's in Helmond en Adam en Eva, zo zijn wij geschapen. De ene ging over homoseksualiteit binnen de katholieke kerk en de andere over het ontstaan van de moderne mens. Ton Heijligers: "Ik vind het leuk om jongeren op een podium bezig te zien. Volwassen acteurs hebben goed geleerd hoe ze zichzelf moeten vormgeven. Jongeren worstelen daar soms mee, maar kunnen beter zichzelf zijn. Wat niet uitsluit dat ze ook dingen kunnen zeggen die niet waar zijn. En religie is een thema dat me blijft bezighouden. Of ik zelf gelovig ben, vind ik een moeilijke vraag, maar ik stel ze me wel. Als je dat gelovig noemt, dan ben ik het. Ik ben wel niet kerkelijk, en ik voel me als homo ook niet tot de katholieke kerk uitgenodigd op de manier waarop ik wel zou willen. Ik stel me nog altijd de vraag of ik nu een slecht mens ben in de ogen van de kerk of niet. Maar ik zie de waarde van religie zeker in. En nu christendom en islam lijken te botsen - of echt botsen - wilde ik van jongeren weten hoe dat zou kunnen komen en wat ze in het algemeen over religie te zeggen hebben. In onze groep zitten uiteindelijk drie moslims en vier christenen, waarvan niet iedereen even gelovig is."

Niet te geloven
Twee van die acteurs die in de voorstelling (hoofdzakelijk) zichzelf zullen spelen zijn Wafaa Essahib en Anke van Os. Wafaa is achttien, woont in Tervuren en gaat daar ook naar het Heilig Hart College. Anke is zeventien, woont in Grimbergen en gaat in Brussel naar de kunsthumaniora. Ze hoorden allebei op school dat er kandidaten werden gezocht voor deze productie, en ze pasten in het profiel. Wafaa: "Ik ben een gelovige moslima en ik vond het interessant om hieraan mee te doen omdat Ton werkt vanuit onze eigen meningen. We hebben lang gepraat en gediscussieerd over allerlei onderwerpen en ik vond het positief dat ik kon zeggen wat ik wilde zeggen. Als ik mijn religie moet komen verdedigen dan wil ik dat komen doen. Want de cliché's en de vooroordelen over de islam vormen nog altijd een probleem. De hoofddoek is daar een goed voorbeeld van. Meisjes zouden verplicht worden ze te dragen door hun vader of hun broer, en vrouwen zouden erdoor onderworpen worden aan hun man. Het is spijtig dat mensen die dingen nog altijd geloven. Al gebeurt het dat vrienden aan mij komen vragen hoe het nu juist zit."

Anke: "Ik bots ook wel eens op misverstanden. Mijn vader komt uit Nederland en thuis zijn we protestants. Maar lang niet iedereen weet dat de paus van Rome bijvoorbeeld niets met onze kerk te maken heeft. Ik denk wel dat ik meer godsdienstig ben dan de christenen die hun communie hebben gedaan en daarna alleen nog met Pasen en Kerstmis naar de kerk gaan. Als sommigen merken dat ik protestants ben omdat ik geen zedenleer volg en ook niet katholiek ben, dan vragen ze wel eens verwonderd of ik dan misschien echt gelovig ben en naar de kerk ga. Voor hen is het blijkbaar een shock dat een redelijk normaal iemand met normale kleren dat doet. Erg vinden ze het niet, maar voor velen staan godsdienst en religie toch ver van hun bed."

Wafaa: "Ik denk dat veel niet-gelovigen geloof zien als een fase in de evolutie van de mens. Zij vinden dan dat je verder staat in je evolutie als je niet meer gelovig bent. Maar het is niet omdat je gelooft dat je niet meer kunt evolueren. Je geloof geeft je een andere visie op het leven."

God is groot
De spelers hebben elkaar niet meer gezien sinds de krokusvakantie maar repeteren nu de hele paasvakantie - behalve op Pasen zelf natuurlijk. Heijligers: "Wat mij is opgevallen tijdens de voorbereidingen? Dat de gesprekken heel snel over politieke en ethische kwesties gingen. En ik verbaasde me er ook over dat de discussies altijd op zo'n hoog niveau werden gevoerd. Ze zijn allemaal heel slim. Slimmer dan ik op hun leeftijd was als het over dit soort dingen ging. Op een bepaald moment zijn we nagegaan wie het met welke stelling eens was en wie niet. Iedereen moest antwoorden door op een bepaalde plaats in de zaal te gaan staan. Het was helemaal niet zo dat de moslims altijd tegenover de christenen stonden. Daar was heel moeilijk een lijn in te trekken."

Wafaa: "Ruzie hebben we niet gemaakt, maar iedereen verdedigt zijn opinies met zijn eigen karakter. En die opinies worden ook bepaald door je familiale en je culturele achtergrond. Die ervaringen geven je geloof mee vorm, want dat heeft sowieso niet zomaar een antwoord op alle vragen. In de voorstelling zitten twee discussies die niet uitgeschreven zijn maar die we live overdoen. Eén daarvan gaat over hoofddoeken, het andere onderwerp ligt nog niet vast. Maar er zitten ook meer abstracte passages in die het publiek kunnen doen nadenken over geloof en religies. Met het dragen van de hoofddoek spelen we in de voorstelling ook een dubbelzinnig spelletje dat het publiek kan doen twijfelen."

Anke: "Het heeft een vreemd effect dat we allemaal zeggen dat we onszelf spelen, maar toch ook dingen zeggen die niet meteen van onszelf afkomstig zijn. Ik denk dat de toeschouwers zich vaak zullen afvragen wat echt is en wat niet, en welke conclusies ze dan kunnen trekken."

Heijligers: "Het was inderdaad niet de bedoeling om een productie te maken waarin we uitleg geven bij de verschillende godsdiensten. Het ging me toch meer om de ontmoeting, wat daaruit naar boven zou komen en hoe we dat uiteindelijk zouden vormgeven. Hoe we er een kunstwerk van zouden kunnen maken. Het moest een theatervoorstelling worden en geen pamflet van mij of van iemand anders. Op een gegeven moment zegt iemand op de scène: 'Wat zou ik nu eens doen in deze voorstelling? Moet ik van alles vertellen over de islam zodat iedereen er wat meer van weet en er wat minder bang van wordt? Maar eigenlijk is dit een kunstwerk, en dat mag ook nutteloos zijn. Dus doe ik het maar niet.'"

Opera zonder zang
Een opera wordt deze Opera voor moslims en christenen ook niet. Heijligers: "Ik hou van het monumentale van opera, en het paste wel om dat woord in de titel te gebruiken bij een thema dat ook monumentaal is, om dan vervolgens een aantal gewone gesprekken te voeren op de scène. Er wordt niet gezongen, maar het gaat wel over muziek. Muziek is een heel manipulatief onderdeel van het theater. Als je een zielig muziekje laat horen bij een meisje met een hoofddoek, dan heeft dat een bepaald effect. Als een drieklank tot oplossing komt terwijl tegelijk 'God is groot' weerklinkt, dan ben je sneller bereid daar geloof aan te hechten. Daarover praten we niet alleen, we proberen het ook te tonen."

:: Opera voor christenen en moslims. (+10)
locatie: GC De Kriekelaar, Gallaitstraat 86, 1030 Schaarbeek - 02-219.99.21 - info@bronks.be
datum: 15 april 2007 om 15.00 uur
tickets: 8 euro (korting: 6 euro)

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.
Lees meer over
BRUZZ Magazine
deze week
  • Als één man achter Union, hoe de oude club weer hip wordt
  • Juicer Kylian: 'Deelsteps betalen mijn huur'
  • Bert Anciaux trekt lijst SP.A+: 'Nog één keer knallen'
  • Hier vind je BRUZZ in de stad
  • Archief
deze week
  • Serge Aimé Coulibaly: épopéé d'une autre Afrique
  • De verzamelwoede van Benjamin Verdonck
  • Mike Yung: the sound of the underground
  • BRUZZ in the city
  • Archief
Neem een abonnement