N-VA over het Brussel van de twee taalgemeenschappen

Volgens de Brusselse N-VA-afdeling is Brussel de enige grootstad in België enigszins die naam waardig. Toch kampt de stad volgens Lieven De Rouck en Paul De Ridder met heel wat uitdagingen. De aanpak daarvan moet volgens hen gebaseerd zijn op duidelijke uitgangspunten. Een week na 11 juli maken ze de balans op.

Van een grootstad verwachten we dat zij bruist. Met de 'vrijmakende stadslucht' die daarbij hoort, de onder- en bovengrondse vibraties van culturele en andere impulsen, van mensen die elkaar ontmoeten. Grootsteden zijn ook centra waar mensen opgeleid worden en waar de economische bedrijvigheid arbeidsplaatsen schept. In grootsteden bloeit de cultuur en wordt geïnnoveerd. Zij zijn zowel op Europees als op wereldniveau de drijvende krachten van de maatschappelijke ontwikkeling. De stad is uiteraard niet beter dan het platteland, ook niet minder, wel anders. Het hele gebied tussen Brussel, Gent en Leuven en Antwerpen is overigens één grote verstedelijkte ruimte.

Volgens Harvard-econoom Edward Glaeser maken steden ons "rijker, slimmer, groener, gezonder en gelukkiger." Toch gebeurt dit niet automatisch. Glaeser haalt immers vele voorbeelden van steden aan die het niet goed doen wegens slecht beleid. Bovendien tekenen bepaalde evoluties zich het eerst af in de steden. Hier stellen de problemen zich niet alleen op grotere schaal, maar ook het duidelijkst en het scherpst. De Brusselse cijfers inzake werkloosheid, armoede, verkeersopstoppingen en stadsvlucht zeggen genoeg. De aanpak van die uitdagingen vergt niet zelden ingrijpende hervormingen. Die moeten evenwel gebaseerd zijn op duidelijke uitgangspunten. Geen principes zonder (uitvoering) pragmatiek, maar ook geen beleid zonder na te denken over onderliggende principes. Het formuleren daarvan is meer dan 'woordkramerij'. Politiek is meer dan wetten stemmen. In de lijn van bepaalde filosofische theorieën stellen we dat politieke communicatie ook een politieke daad is.

1 Brussel heeft net als elke stad problemen, maar ook troeven. Onderzoekers stelden zich de vraag Waarom het centrum van Parijs rijk is en het centrum van Detroit arm. Volgens de theorie van Brueckner, Thisse en Zenou (geciteerd in een recente publicatie van het Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse (BISA)) is één en ander het gevolg van het al of niet voorhanden zijn van voorzieningen. Zo trekken welgestelde gezinnen weg omdat zij in het centrum onvoldoende woonruimte vinden. Bovendien zijn de grondprijzen buiten Brussel gewoonlijk goedkoper.

Mensen blijven enkel in de stad wonen wanneer zij daar kunnen beschikken over kwaliteitsvolle voorzieningen. Dat kan gaan over natuurlijke voorzieningen (een rivier, de kust), historische voorzieningen (erfgoed, architectuur) en endogene voorzieningen, hetzij voorzien door private actoren (horeca,…) hetzij door de overheid (openbaar vervoer,…). Een buurt waar het aanbod van de privésector niet divers en kwaliteitsvol is, zal niet divers en kwaliteitsvol blijven. Buurten raken verloederd (Maria-Christinastraat, Anspachlaan, Zuidstraat …), of worden integendeel interessant omdat het aanbod verandert (Sint-Goriksbuurt). Brussel kan enkel aantrekkelijk zijn wanneer de overheden kwaliteit bieden op het vlak van mobiliteit, huisvesting, kinderopvang en onderwijs. Dit alles vergt uiteraard een aangepast beleid van de overheid en efficiënt bestuur.

2 In Brussel is dit bijzonder moeilijk wegens de enorme versplintering van de negentien gemeenten. Natuurlijk moet het beleid centraal aangestuurd worden, zoals in buitenlandse grootsteden. Dat lijkt zo evident, zeker aan Nederlandstalige zijde, dat het nauwelijks nog vermeldenswaardig is. We zien heus wel dat Brussel niet homogeen is, noch cultureel, noch ruimtelijk. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is polycentrisch en kent meerdere centra - Brussel-Stad met haar Grote Markt is heus niet het enige centrum. Het centrum heeft zich uitgebreid (in de richting van het Kanaal) en er zijn andere stadskernen, bijvoorbeeld de Europese wijk (rondom Schuman).

Net zoals in elke stad bestaat er in Brussel niet enkel een centrale stedelijke overheid, maar is er ook de dynamiek van verschillende buurten en wijken. Het BISA onderscheidt ca. 145 wijken. Bovendien spelen ook de huidige gemeenten nog steeds een rol naar de burger. Zo identificeert 36% van de Brusselaars zich vooral met zijn gemeente. De overheid moet daar rekening mee houden en op inspelen. Zo moeten de diensten van het gewest gemakkelijk bereikbaar zijn voor de inwoners van de verschillende wijken. En uiteraard moet zij zorgen voor kwalitatief openbaar vervoer en voor een samenhangend en doeltreffend veiligheidsbeleid in het hele gewest. Het lijkt evident maar is het niet in Brussel.

3 Een stad is pas aantrekkelijk wanneer zij ook leefbaar is. De overheden moeten een leefomgeving creëren op mensenmaat. Dit vergt naast veiligheid en netheid ook betaalbare woningen en voldoende open ruimte.

4 De bevolkingsdichtheid van een grootstad (in Brussel: 7.057 inwoners per vierkante kilometer) brengt het beste, maar ook het slechtste van de mens naar boven. Zeker waar zoveel verschillende talen en culturen met maar ook even vaak naast elkaar leven. Onverschilligheid is dan nooit veraf en kan zelfs omslaan in vijandigheid. De vrijheid en de anonimiteit van de stad mogen volgens ons niet verkeerd begrepen worden. Immers, ook het 'sociaal contract' van de stad berust op rechten en plichten en op consensus over de basisregels. Een maatschappelijk vacuüm laat te veel ruimte voor etnisch-religieuze sociale druk of obscurantisme. Voorlopig is er geen nood aan het bezetten van een Brussels Taksimplein. Maar enige moed van Brusselse politici en intellectuelen zou niet misstaan in een stad waar religieus radicalisme (bijvoorbeeld het salafisme) aan een opmars bezig is. Brussel heeft net méér 'stadslucht' nodig - in sommige wijken is niet echt sprake meer van de vrijheid die ooit zo karakteristiek was voor Brussel. Dus ja, ook onze Brusselse, stedelijke maatschappij heeft nood aan een minimum aan burgerzin, aan samenhorigheid, ja zelfs aan stedelijke fierheid en identiteit.

5 Een rechtsstaat functioneert slechts indien de burger 'zijn' overheid en haar diensten vertrouwt en als 'zijn' overheid beschouwt. De Brusselaar zal het gezag van de overheid pas aanvaarden wanneer die overheid er effectief is voor alle burgers. Daarom moet die overheid niet alleen ideologisch en religieus neutraal zijn maar ook de institutionele realiteit eerbiedigen. Dit vereist onder meer zeer concreet dat in alle diensten al het personeel perfect tweetalig is. Enkel op die manier is een goed bestuur mogelijk.

6 In Brussel leven ongeveer 180 verschillende nationaliteiten. Sommige inwoners verblijven hier slechts tijdelijk, anderen willen hier een toekomst uitbouwen. Voor allen is Brussel immers een venster op België en op Vlaanderen. Brussel is, als hoofdstad van Europa, dan ook niet enkel Vlaanderens venster op de wereld, maar ook het venster van de wereld op Vlaanderen. Een toonbeeld van goed bestuur, een open onthaal en een zichtbaar aanwezige Vlaamse Gemeenschap in Brussel, voor minder doen we het niet. Omgekeerd zal 'de' Vlaming Brussel echter pas zien als zijn venster op de wereld indien Brussel effectief ook als zijn hoofdstad wordt aangevoeld. Een deel van de Brusselse identiteit bestaat er net in dat zij - uiteraard - de hoofdstad is. Van Vlaanderen en van Europa. Samen met de Vlaamse Rand is Brussel het laatste gebied in België waar het communautaire conflict een territoriale component heeft. Brussel is nu eenmaal een buitenbeentje. Het gewest heeft een symboolfunctie als hoofdstad en als derde gewest, en is het enige gebied met een tweetalig statuut. De eindeloos verschillende interpretaties in beide publieke opinies over bijvoorbeeld de taalwetgeving én een - bewuste of onbewuste - houding van taalkundige dominantie blijkt niet enkel uit ronkende verklaringen en politieke spelletjes, maar laat zich ook voelen in een concrete realiteit. Net omwille van Brussel zelf pleiten we daarom voor een hoofdstad met een doorleefde tweetaligheid: niet enkel op vlak van de taalwetgeving maar ook in elke vorm van beleid moet Brussel de hoofdstad zijn van en voor de twee taalgemeenschappen, moeten beide taalgemeenschappen er zich thuis voelen.

Paul De Ridder,
Brussels parlementslid N-VA

Lieven De Rouck,
voorzitter N-VA Brussel

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.
Lees meer over
Lees ook

Nieuws uit Brussel in je mailbox?