ACOD stelt Gevangeniswe­zen in gebreke voor grondslapers en structurele overbevolking

De overheidsvakbond ACOD heeft de directie-generaal van het gevangeniswezen formeel in gebreke gesteld voor de aanhoudende overbevolking en de gebrekkige infrastructuur in de Belgische penitentiaire instellingen.

In een door personeelsleden van de gevangenissen ondertekende brief wijst de bond erop dat een reeks bepalingen uit de Basiswet Gevangeniswezen niet langer kan worden nageleefd.

Ook artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens - het verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling - zou door de huidige detentieomstandigheden onder druk staan. De ingebrekestelling komt er op een moment dat het aantal mensen dat op een matras op de grond moet slapen hoog oploopt.

Op 552 grondslapers in totaal gaat het om een aanhoudend kritieke situatie, al lijkt de sterke stijging van de voorbije weken inmiddels licht te vertragen. Het is volgens deskundigen nog te vroeg om te spreken van een trendbreuk en het record is de voorbije weken enkele keren gesneuveld.

13 in Haren

Het probleem is het grootst in de regio Noord, daar gaat het momenteel om 313 grondslapers, verspreid over tien gevangenissen: 62 in Antwerpen, 55 in Dendermonde, 33 in Hasselt, 33 in Gent, 30 in Ieper, 29 in Oudenaarde, 26 in Brugge, 22 in Turnhout, 14 in Mechelen en 9 in Leuven-Hulp.

In de regio Zuid liggen 226 gedetineerden op de grond, eveneens verspreid over tien instellingen: 36 in Bergen (Mons) (waarvan 7 vrouwen), 35 in Leuze, 34 in Marche-en-Famenne (waarvan 5 vrouwen), 32 in Nijvel, 31 in Doornik, 17 in Namen, 17 in Aarlen, 11 in Jamioulx, 11 in Lantin en 2 in Hoei.

In Brussel zijn er momenteel 13 grondslapers in Haren. Het gevangeniswezen wijst erop dat in die gevangenis recent 43 extra bedden werden bijgeplaatst om een deel van de druk op te vangen. De administratie bevestigt tegelijk dat de overbevolking bijzonder hoog blijft.

Onveilig

Volgens de vakbond ACOD tast de situatie niet alleen de rechten van gedetineerden aan, maar ook de veiligheid en de mentale en fysieke integriteit van het personeel. De ondertekenaars benadrukken dat ze hun taken blijven uitvoeren "in opdracht", maar dat de omstandigheden het onmogelijk maken om de wetgeving correct na te leven. Ze spreken van structurele problemen die al jaren aanslepen en waarvoor de overheid verantwoordelijkheid moet opnemen.

De vakbond laat dinsdagavond weten dat het overleg met de directeur-generaal van het gevangeniswezen dinsdag geen nieuwe afspraken opgeleverd. Wel werd bevestigd dat beide partijen op dezelfde basis verder praten. Een volgend gesprek over de werkomstandigheden en mogelijke verbeteringen vindt vrijdag plaats.

De bond meldt dat het debat over toegevingen complex blijft en dat zorgvuldigheid belangrijker is dan snelle beslissingen. Dat de gesprekken worden verdergezet, beschouwt ACOD als een teken dat de werkgever bereid blijft tot dialoog. De gesprekken volgen op een periode van toenemende spanningen.

De bond riep eerder op tot acties. De ingebrekestelling van dinsdag werd door personeel in verschillende instellingen ondertekend en kadert in een bredere escalatie waarbij ACOD aandringt op structurele maatregelen en naleving van de Basiswet gevangeniswezen.