column

Beeldspraak: flashback, vroeger was alles slechter

© PhotoNews
| Stripfiguren Bollie en Billie met hun geestelijke vader, Jean Roba, in 1991.

Elke week verzint Michaël Bellon een nieuw onderschrift bij een oude persfoto. Deze week: Jean Roba met Bollie en Billie in 1991.

In interviews naar aanleiding van zijn nieuwe plaat Santeboutique, heeft Arno het in verband met het nummer Flashback Blues over nostalgie. De zeventigjarige kijkt niet graag terug, en dat is te begrijpen. Met het ouder worden vergroot immers de kans dat je al eens definitief hebt moeten vaststellen dat het verleden echt niet terugkeert.

Maar er speelt in onze moeilijke verhouding met het verleden nog iets anders. Waar je soms geneigd bent om leuke momenten van vroeger achteraf nog iets rooskleuriger voor te stellen dan ze al waren, kan het omgekeerde ook het geval zijn: mindere momenten herbeleven we in onze herinnering soms juist nog negatiever dan we ze op het moment zelf ervoeren. Alsof je pas achteraf echt kan doorvoelen hoe vervelend bepaalde periodes in het verleden wel zijn geweest.

Van situaties waar je destijds nog mee kon leven, of die je toen nog wist goed te praten, zegt je buikgevoel nu duidelijk dat je er onder geen beding naar terug wil. Alsof goede moed, optimisme, adrenaline en andere middelen om je te distantiëren en dissociëren, je met een subtiele kater achterlaten zodra ze uitgewerkt zijn. De backlash van de flashback.

michael bellon

Op zoek naar voorbeelden hoeven we het niet eens over de ernstige trauma’s te hebben. Hoewel … Neem nu Kerstmis, of de winter in het algemeen. De kerst is een goed voorbeeld van een periode die door allerlei kunstgrepen en pepmiddelen wordt opgeleukt. Maar je moet in de zomer eens de oefening doen, en je voorstellen dat het alweer Kerstmis is, en je in een donkere straat in natte sneeuwpap staat. Langer dan vijf seconden hou je dat niet vol. Niemand verruilt uit vrije wil zijn gin voor een warme chocomelk.

Of neem de donkere jaren tachtig. Velen hebben die overleefd door te zwelgen in muziek die de zwartgalligheid exploiteerde. Luister je nu naar het vrolijkste van Joy Division, dan schaam je je toch een beetje voor die dansjes op de rand van de afgrond.

Ik weet ook nog hoe ik ooit met voldoening om geleverde arbeid en verdiende centen vakantiejobs afhaspelde in de GB Resto. Wanneer ik daarna nog eens terugdacht aan dat baantje in de geurkeukens werd het me altijd droef te moede.

Met de sentimenten die de foto bij dit stukje oproept, is iets gelijkaardigs aan de hand. Ik vermoed dat het beeld in 1991 nog bedoeld was als een kleurrijk kiekje met enige wervende kracht. Terwijl er nu vooral een ontstellende tristesse van uitgaat.

De boekenbeurs, of wat het ook was waarop de slapgewassen luizenpakken van Bollie & Billie je naartoe wilden lokken, was vast ook een evenement om naar uit te kijken. Terwijl je vandaag de blauwe wilgengriep krijgt van de amateuristische beursstand met loeihete spotjes die hun schamel licht weerkaatsen op onderbenutte whiteboards, beplakt met zwart-witfoto’s op te kleine formaten.

De snelle pose waarmee tekenaar Jean Roba en zijn doodgeflashte geestelijke kinderen in het rommelige decor hebben plaatsgenomen, illustreert niet alleen een ferme dip in de prestatiecurve van de persfotografie, maar ook de ontwapenende overmoed waar de ontluikende marketingtechnieken in de jaren negentig last van hadden.

De levensgrote poppen waren revolutionair om de manier waarop ze striphelden tot leven wekten die voorheen alleen in vakjes en verbeelding voorkwamen. Terugblikkend op de vormloos aaneengenaaide lompen waarin de jobinterimarissen op de foto zijn gestoken, moet je concluderen dat de helden beter in hun strip waren gebleven. Zéker Bollie en Billie, want de sproetige roskop en de hyperspaniël met zijn heen en weer slingerende oren zijn in hun getekende verschijning bij uitstek de incarnatie van jeugdige joligheid in een onverbeterlijk heden.

Column: Beeldspraak

Elke week voorziet Michaël Bellon een oude persfoto van een nieuw onderschrift in zijn column Beeldspraak.
Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.
Lees ook

Nieuws uit Brussel in je mailbox?