analyse

Hommeles bij vluchtelingenproject: Cinemaximiliaan zet voorzitter aan de deur

Cinemaximiliaan in het Maximiliaanpark (archiefbeeld): films worden getoond in de vluchtelingencentra, vluchtelingen met cinematalent krijgen coaching.© Cinemaximiliaan

Cinemaxiliaan, het platform voor cinema door en voor vluchtelingen, zet een nieuwe stap in een poging om een einde te maken aan een diepe crisis die al meer dan een jaar duurt. Voorzitter Ayham Saif Eddin, die zich kritisch uitliet over het management, wordt aan de deur gezet.

Cinemaximiliaan ontstond in de nasleep van de vluchtelingengolf van 2015 in het Maximiliaanpark. Het is een project, intussen een vzw, waarbij cinema wordt gemaakt voor en door vluchtelingen. De organisatie kan in binnen- en buitenland op veel belangstelling rekenen omwille van het baanbrekend project. Films worden getoond in de vluchtelingencentra, vluchtelingen met cinematalent krijgen coaching.

Maar de organisatie zit al meer dan een jaar in zwaar weer. Een teambuilding in de herfst van 2019 waarbij de organisatie zichzelf kritisch tegen het licht wou houden ontaardde. Vier sleutelfiguren verlieten sindsdien de organisatie. In een poging om de plooien te proberen glad te strijken werd in juni door de Algemene Vergadering een traject goedgekeurd om de organisatie terug op het goede spoor te krijgen.

Er moest transparantie komen over de financiën, over de huisvesting en er moest een vertrouwenspersoon worden aangesteld binnen de organisatie. Ook de managementstijl moest anders. Er zou ook een nieuwe missie en visie worden opgesteld en de Raad van Bestuur moest vernieuwd worden.

Cinemaximiliaan  @ Béla Tarr
© Peter Detailleur
| Vluchtelingen als filmmakers (archiefbeeld.)

Volgens voorzitter Ayham Saif Eddin werd in plaats daarvan, achter de rug van de Raad van Bestuur, een nieuwe aanwerving gedaan. Saif Eddin protesteerde tegen die aanwerving en probeert sindsdien tevergeefs inzage te krijgen in de financiën, arbeidscontracten en andere contractuele verbintenissen. Iets waar hij als voorzitter en lid van de raad van bestuur naar eigen zeggen het recht op heeft.

Getuigenissen over wantoestanden

In de achtergrond van de crisis speelt een lijvig rapport van getuigenissen van medewerkers en ex-medewerkers die verslag doen van de wantoestanden in het management door de stichters en coördinatoren van het project, Gawan Fagard en Gwendolyn Looten, tevens een koppel.

De lijst aan verwijten is lang. Hen wordt machtsconcentratie verweten, een gebrek aan empathie voor de medewerkers en manipulatief gedrag. Wie zich kritisch opstelt wordt meteen op zijn plaats gezet of de deur gewezen. Ze zouden heel veeleisend zijn tegenover de medewerkers, maar zelf heel chaotisch in hun beleid.

Uit de getuigenissen blijkt dat medewerkers via vrijwilligerscontracten werden betaald. Ze moesten daarbij hard werken, maar kregen daar slechts een karige vergoeding voor. Met de filmmakers werden, volgens onze gesprekken, ook geen afspraken gemaakt over de auteursrechten.

De verschillende betrokkenen waarmee BRUZZ sprak wijzen erop dat dergelijke managementsstijl des te problematischer is gezien de kwetsbare situatie van de vluchtelingen.

Er zijn ook vragen over de huisvesting. Het pand met voor- en achterhuis waarin Cinemaximiliaan is gevestigd is volgens onze informatie goedkoop ter beschikking gesteld door enkele mecenassen maar wordt door het koppel zowat als hun privédomein beschouwd. Ze wonen er, en werken er ook. Dat zorgt volgens een van de getuigen geregeld voor problemen omdat privé en werk te veel door elkaar lopen.

Recyclart, Vaartkapoen en Decoratelier huizen er naast elkaar, waardoor de Manchesterstraat in Sint-Jans-Molenbeek een cultuurstraat is geworden
© Peter Dhondt-BRUZZ
| De crisis binnen Cinemaximiliaan komt ongelegen. De organisatie heeft net grootse verbouwingsplannen die passen in de culturele pool die het Brussels Gewest van de Manchesterstraat in Sint-Jans-Molenbeek wil maken.

Het algemene beeld dat overheerst in de gesprekken die BRUZZ voerde is dat tal van vluchtelingen zich bij Cinemaximiliaan geïnstrumentaliseerd voelen zonder dat ze echt naar waarde werden geschat. “We moesten de stempel van ‘vluchteling’ dragen en dat was belangrijker dan wat we artistiek presteerden.”

“Het was als een mooi hoopvol project begonnen voor vluchtelingen, maar het is vandaag toch vooral de broodwinning geworden van enkele Belgen,” zo vat een waarnemer het samen.

Voor een ander bevoorrecht waarnemer toont het vooral dat werken met vluchtelingen en nieuwkomers niet licht mag opgenomen worden, omdat ze vaak met oorlogs- of vluchttrauma’s te maken hebben. En er zijn vaak ook de grote culturele verschillen. “Dat hebben Fagard en Lootens niet altijd voldoende ingezien. Er was veel naïviteit,” klink het.

Vlucht vooruit

BRUZZ probeerde om een reactie te vragen aan het koppel Lootens-Fagard maar nog voor maar één vraag gesteld werd, werd al met een advocaat gedreigd. Ook de schriftelijke vraag op weerwoord bleef onbeantwoord.

In plaats daarvan nam Cinemaximiliaan de vlucht vooruit en stuurde de organisatie een communiqué naar de partnerorganisaties waar gesteld wordt dat de organisatie achter het koppel Lootens-Fagard blijft staan en dat Ayham Saif Eddin afgezet zal worden als voorzitter.

Wouter Hillaert, lid van de Algemene Vergadering van Cinemaximiliaan. Hij speelt al sinds september 2020 een rol om het transitieproject te begeleiden

Dat moet nog bekrachtigd worden op een Algemene Vergadering. Daarbij wordt Wouter Hillaert, bekend van Hart Boven Hard, als nieuwe voorzitter naar voor geschoven. Hij is lid van de Algemene Vergadering en speelt al sinds september een rol om het transitieproject te begeleiden.

Hij erkent dat er problemen zijn met het management. “We kennen de getuigenissen. We hebben verschillende medewerkers hier ook over gehoord. We proberen nu de vzw terug op de rails te krijgen. Cinemaximiliaan kampt duidelijk met groeipijnen, zoals vaker met kleine organisaties. De problemen die er zijn worden wel degelijk aangepakt. Er komt een ombudsman en Lootens en Fagard zullen een managementscoaching krijgen.”

Over de controversiële aanwerving en de huisvesting geeft hij geen commentaar. Over het gebrek aan transparantie in de financiën zegt hij dat het management binnenkort de rekeningen van 2020 zal voorleggen aan de Algemene Vergadering.

Cinemaximiliaan draaide in 2019 een omzet van om en bij de 200.000 euro en krijgt subsidies van de VGC (35.000 euro), Vlaanderen (85.000 euro), de Koning Boudewijnstichting en nog enkele andere partnerorganisaties en private sponsors.

Verbouwingen

De crisis binnen Cinemaximiliaan komt ongelegen. De organisatie heeft net grootse verbouwingsplannen die passen in de culturele pool die het Brussels Gewest van de straat wil maken.

Cinemaximiliaan kon in april 2017 een groot herenhuis betrekken in de Manchesterstraat met achterhuis, niet ver van het kanaal in Molenbeek. Het koppel ging er toen ook wonen. Maar een jaar later gaf de eigenaar te kennen dat hij het herenhuis en achterhuis wou verkopen.

De vzw bleef niet bij de pakken zitten en kwam voor de zomer van 2018 met een openbare oproep naar buiten op zoek naar investeerders. Met succes. In de eerste helft van 2019 werd het smaakvol ingerichte herenhuis gekocht door twee investeerders uit de haute finance. Zij verhuurden het voorhuis op hun beurt aan de vzw om er socioculturele activiteiten te kunnen laten plaatsvinden: filmvertoningen, ontmoetingsplaats voor vluchtelingen, vergaderzalen, maar ook de uitbating van gastenkamers en een sociaal restaurant.

Niet veel later kwam dan het Brussels Gewest over de brug met geld. Het kocht het achterhuis, waar Cinemaximiliaan al langer zijn activiteiten organiseert. In december werd een overeenkomst getekend met de vzw.

De vzw diende snel daarna een bouwvergunning in om het voorhuis helemaal te renoveren en van de drie woningen, die er nu zijn, een mix te maken van collectieve ruimtes, productieruimtes, kantoorruimte, gastenkamers en een artiestenresidentie. Die vergunning werd in de zomer van 2020 afgeleverd.

De verbouwing sluit aan bij de plannen die minister-president Rudi Vervoort (PS) heeft in het kader van het wijkcontract Heyvaert. In de vrij korte straat zitten al Recyclart en Charleroi Danse. Het Brussels Gewest wil met investeringen de culturele uitstraling van de straat vlak aan het kanaal een flinke duw in de rug geven.

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.

 

 

Nieuws en cultuur uit Brussel in je mailbox?