reportage

'Het volk pikt dit niet langer': hoe de Zuid-Amerikanen de protesten in hun land ervaren

Straatprotest in Santiago de Chile begin november 2019.© PhotoNews

Zuid-Amerika brandt, letterlijk zelfs. De protesten groeien er met de dag. En dat protest krijgt tot in Brussel, waar de Latijns-­Amerikaanse gemeenschap al jaren onophoudelijk groter wordt, weerklank. BRUZZ zocht uit wat de Brusselse latino's bindt, waarin ze verschillen en hoe ze de protesten in hun thuisland volgen.

Een doordeweekse avond in het park van Vorst. Ter hoogte van zomerbar La Guinguette, midden in de groene long die de gemeente siert, verzamelen een twintigtal Ecuadoraanse mannen. Ze vormen ploegjes van twee, en nemen plaats op en rond het volleybalveld, waar ze de komende uren zullen zweten, vloeken en juichen.

“Het is een echte Ecuadoraanse traditie. We zijn hier elke dag,” vertelt een van hen. “Nu de dagen korter worden en de temperaturen zakken, is de opkomst wat minder, maar je zou het in de zomer moeten zien, dan is het hier feest. We spelen Ecuavoley, een Ecuadoraanse variant op het klassieke volleybal.”

Aandeel Zuid-Amerikanen in Brusselse wijken
© BISA/Wijkmonitoring
| Het aandeel Zuid-Amerikanen in de Brusselse wijken.

Dat zij net hier in Vorst samenkomen, hoeft niet te verbazen. Na Sint-Gillis en Elsene herbergt die gemeente de hoogste concentratie Latijns-Amerikanen. “Dat heeft een historische verklaring,” zegt Patrick Deboosere, demograaf aan de VUB.

“Nog voor de Tweede Wereldoorlog, ten tijde van de Spaanse burgeroorlog, trokken Spanjaarden massaal naar het buitenland, ook richting Brussel. Ze vestigden zich nabij de toegangspoorten van de stad, voornamelijk stations dus. In Brussel was dat het Zuidstation.”

“Sinds de jaren zestig van vorige eeuw vonden behalve de Spanjaarden ook meer Zuid-Amerikanen hun weg naar Brussel. Het is logisch dat ze zich vestigden op plekken waar taal en cultuur geen al te grote barrière vormden: rond het Zuidstation en de aanpalende buurten,” aldus Deboosere.

Twintig jaar geleden telde het Brussels gewest officieel 3.200 Latijns-Amerikanen. Hun aantal steeg in 2006 naar 5.500, en de teller staat intussen officieel op een goeie tienduizend.

De oorzaken voor de explosieve toename van het aantal protesten in hun thuislanden verschillen: schaamteloze corruptie van de politieke elite in Haïti en Peru, verhoging van de prijzen voor basisproducten in Ecuador en Chili, of nog de beperkte ademruimte van de oppositie in Bolivia die steevast de kop wordt ingedrukt. De verhitte gemoederen en de strenge politierepressie kostten al tientallen demonstranten het leven, en een ommekeer zit er niet meteen aan te komen.

CHILI: Sergio Rojas Fernandez (77)

Sergio Rojas Fernandez (Chili)
© Simon Oeyen
| Sergio Rojas Fernandez, Chileen in Brussel.

“Twee jaar heb ik vastgezeten in Chili. Als vakbondsafgevaardigde leidde ik in de jaren zeventig zo'n 350 werknemers. Toen de socialist Salvador Allende in 1973 zelfmoord pleegde en zo plaatsmaakte voor het dictatoriale regime van Augusto Pinochet begon een ware klopjacht op opposanten. In de gevangenis raakte ik bevriend met een Belg.

De Belgische autoriteiten konden hem repatriëren. Na zijn eigen vrijlating was hij het die ook mij uit de gevangenis kreeg, en de repatriëring van heel mijn familie richting Brussel organiseerde. Hier werden we met open armen ontvangen.”“De protesten die zich vandaag afspelen zijn op een heel aantal vlakken vergelijkbaar met de protesten toen. Het volk pikt de extreme ongelijkheden niet meer en wil komaf maken met de heersende, neoliberale manier van leven.

Mijn kinderen participeren actief aan de solidariteitsacties en demonstraties hier in Brussel. Zelf ben ik daar te oud voor, maar op de ervaring van mijn generatie en van mezelf als oppositievoerder kunnen onze kinderen wel rekenen. Ik ben ervan overtuigd dat zolang er acties zijn in Chili, er ook hier zullen zijn.”

Equador BRUZZ ACTUA 1648
© Simon Oeyen
| Nelson Marmol, Ecuadoriaan in Brussel.

ECUADOR: Nelson Marmol (43)

“Ik ben naar België gekomen toen ik negentien was. Toen kende Ecuador gelijkaardige protesten: grootschalige corruptie en prijsverhogingen hypothekeerden de toekomst van de gewone man. Toch liggen de kaarten vandaag anders. De bevolking is beter geïnformeerd over wat er gaande is, beter geschoold ook.

De middenklasse en plattelandbewoner pikken die corruptie en uitbuiting niet meer. De opstanden zijn daar een logisch gevolg van.”“De Ecuadoraanse gemeenschap in Brussel groeit jaar na jaar, en de actuele situatie in Ecuador zal wereldwijd onvermijdelijk een nieuwe toestroom veroorzaken, ook naar Brussel. We blijven heel solidair met het thuisfront en organiseren hier geregeld acties, aan de Ecuadoraanse ambassade. We trachten op die manier de aandacht van Europese landen en internationale organisaties te vestigen op de situatie in Ecuador, maar makkelijk is het niet.”

Colombia BRUZZ ACTUA 1684
© Simon Oeyen
| Arialdo Delgado, Colombiaan in Brussel.

COLOMBIA: Arialdo Delgado (37)

“Mijn familie en ik zijn naar Brussel verhuisd toen ik vijftien was. Dat was een belangrijke stap voor ons: we hebben de banden met Colombia doorgesneden. Hoe kan je in godsnaam je leven opbouwen als je nog met je hoofd en je gedachten ergens anders zit? Voor mij, mijn vrouw en onze vijf kinderen is Brussel nu onze thuis. Hier voelen wij ons goed.”

“De Colombiaanse gemeenschap is heel groot in Brussel. Ik schat hun aantal op een paar duizend, maar wij blijven doorgaans eerder op de achtergrond. Leven en laten leven. We zijn er prima in geslaagd om onze Colombiaanse cultuur en tradities te mengen met die van de Belgen. Zo houden we het beste van de twee landen over.”“Wat de Colombiaanse gemeenschap bindt zijn de misvieringen op zaterdag. We zijn erg gelovig, maar ook is het een manier om onze familie elke week te zien en verbonden te blijven.”

Bolivie BRUZZ ACTUA 1684
© Simon Oeyen
| Paola Condemayta, Boliviaanse in Brussel.

BOLIVIA: Paola Condemayta (26)

“Door een samenwerking tussen de VUB en de universiteit waar ik studeerde in La Paz, kon ik hier studeren. Intussen ben ik doctoraatstudente aan de VUB. In Bolivia was ik journaliste. Nog altijd vragen collega's in Bolivia me om over de situatie hier te berichten. Ik ben een soort spreekbuis geworden voor de Boliviaanse gemeenschap in Brussel. Die gemeenschap is trouwens niet erg groot. Hooguit een paar honderd mensen.”

“In 2016, toen huidig president Evo Morales aan z'n derde ambtstermijn zat, werd er een referendum georganiseerd onder de bevolking met de vraag of een president zo lang onafgebroken aan de macht mag blijven? De Bolivianen stemden 'neen', maar ondanks dat resultaat, was Morales toch kandidaat bij de verkiezingen op 20 oktober van dit jaar. Hij won en begint aan zijn vierde ambtstermijn in januari. Dat leidde tot veel verontwaardiging, in Bolivia, waar al doden zijn gevallen, en in Brussel. Er wordt simpelweg niet geluisterd naar het volk.”

“Morales was een geweldige president. Hij heeft veel voor de Bolivianen gedaan en de economie is erop vooruitgegaan, maar nu moet hij de fakkel doorgeven. Het draagvlak is weg. We organiseren van hieruit solidariteitsacties en demonstraties om onze stem in Europa te laten horen, anders voelt het alsof we echt machteloos zijn.”

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.

Oproep: Lees of reageer je wel eens op online comments, op nieuwssites of social media? Wil jij bijdragen aan een constructief online debat? Doe dan nu mee met het RHETORiC-onderzoek en ontvang een waardebon. Meer info en inschrijven.

Lees ook
="Bijna
="Grand
="Drie
="india
="Het
="Actiris

Nieuws en cultuur uit Brussel in je mailbox?