column

Beeldspraak: alles loopt op slechte wieltjes

© PhotoNews
| De eerste autoloze zondag in Brussel op 18 november 1973.

Elke week verzint Michäël Bellon een nieuw onderschrift bij een oude persfoto. Deze week: de eerste autoloze zondag, op 18 november 1973.

Kijk een keer hier. De auto’s rijden niet langer. Ze zijn met hun voorsteven gericht naar het vluchtpunt in het verleden, waar de vele perspectieflijnen op deze foto samenkomen.

Op de voorgrond rollen twee jonge meisjes - laten we hen Kyra en Anuna noemen - moedig de toekomst tegemoet. Want het vroeg moed om de straat op te gaan op de hoefijzers die in de jaren zeventig voor rolschaatsen moesten doorgaan, en die slechts met haken, ogen en leren riempjes aan elkaar hingen.

Of die straat nu autoloos was of niet. Omdat kleine wieltjes in de primitieve kunststof van die tijd nog voor geen meter rolden, is de definitieve introductie van de rolkoffer toen zelfs nog voor een paar decennia moeten worden uitgesteld. U wil dus ook niet zien hoe de knieën van Kyra vakkundig door het ruwe asfalt werden geraspt toen ze honderd meter voorbij deze foto struikelde.

Om maar te zeggen dat de lijnen van het tijds­perspectief de interessantste zijn op deze foto. Zo was ik er wegens afwezigheid niet bij in 1973, maar is het duidelijk dat de eerste autoloze zondag toen nog niet het breed gepromote volksfeest was dat we aanstaande zondag weer mogen verwachten.

michael bellon

Straks is het weer koppenlopen, deelfietsen en stepmeppen in de gedemotoriseerde straten, terwijl in de verte nog een symbolisch statement weerklinkt in verband met mobiliteit en milieu. Vroeger waren het slechts enkelingen als deze meisjes die, letterlijk en figuurlijk schoorvoetend, de lol van een autovrije dag wilden inzien. Het ging immers in de eerste plaats om een economische en geopolitieke maatregel ingegeven door de olie­crisis.

En een drastische maatregel ook, want in de winter van ’73 werden er in nauwelijks twee maanden tijd liefst zes landelijke autoloze zondagen ingelast. Als de regering dat vandaag zou doen bij wijze van milieumaatregel, dan was het kot te klein. Omdat zes zondagen de auto verbieden vandaag een grotere praktische impact zou hebben dan vroeger.

Omdat de klimaatcrisis blijkbaar niet dezelfde sense of urgency veroorzaakt bij de bevolking als de oliecrisis van de jaren zeventig. Maar nog het meest omdat de overheid vandaag veel minder legitimiteit, krediet en marge krijgt dan vroeger.

Wie hoopt dat solidariteit, discipline en zelfonthouding vroeger veel vanzelfsprekender waren dan nu, mag verder dromen. Die deugden werden toen subtiel opgedrongen aan een bevolking die politiek nog niet zo geëmancipeerd was.

De autoloze zondagen waren een centralistisch besluit van letterlijk vooroorlogse aard - met precedenten ten tijde van de brandstofschaarste voor en na de Tweede Wereldoorlog, en de Suezcrisis in 1956. En de brave burgers zagen daar geen graten in. Ook al omdat de gesettelde politici in ruil voor hun gegarandeerde herverkiezing al eens makkelijker wat verlichte principes huldigden.

Als die garantie op macht ook niet zo corrumpeerde, dan zou je als milieuactivist haast heimwee krijgen naar de sterke leider. Indien democratie zich niet per se voortdurend wilde verbreden, dan was de klimaatcrisis misschien zelfs al bedwongen.

De overdracht van kennis, verantwoordelijkheidszin en bestuurskunst van de politieke elite naar een representatief staal van burgers kost ons immers kostbare tijd. Was een beleidslijn ooit de resul­tante van de persoonlijke overwegingen van één politicus, dan moet ze in een directe democratie de resultante worden van de persoonlijke overwegingen van alle burgers. En als zelfs Kyra en Anuna al niet op één lijn zitten … Door het perspectief lijken hun wegen zelfs uit elkaar te gaan.

We kunnen alleen hopen dat ze wel degelijk dezelfde richting uit blijven gaan, en dat alles net op tijd op de juiste wieltjes begint te lopen.

Column: Beeldspraak

Elke week voorziet Michaël Bellon een oude persfoto van een nieuw onderschrift in zijn column Beeldspraak.
Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.
Lees ook

Nieuws uit Brussel in je mailbox?