Hubert van Herreweghen (1920-2016) in verzamelde gedichten

Hubert van Herreweghen (1920-2016.)© Saskia Vanderstichele

Drie jaar en drie maanden na zijn dood verschijnt ‘Verzamelde gedichten’ van de Brusselse Pajot Hubert van Herreweghen (1920-2016). Twee eeuwen aan dromerijen verbonden in tijdloosheid.

Ochtend op de Keizerslaan

Het meisje Morgen in haar tulen rose rijst boven de voetlichten op de scène van Sinte-Goedele en de Madeleine, tot hoge stad en hemel minnekozen (...)

 

Luisteren

Ik, als ik scherp toeluister en ik werk een beetje mee hoor ik ‘s nachts, te Brussel de zee.

Beide uit 'Een Brussels tuintje', 1999

Een kathedraal van een bibliotheek met meer dan twintig dichtbundels schreef Hubert van Herreweghen bij elkaar. Naast andere lectuurspijs over geuzebier bijvoorbeeld. Gedichten die verrassen door hun wisselende stemming, als een onvoorspelbare ‘gril’, niet toevallig ook de naam van de straat in Sint-Jans-Molenbeek, waar hij met zijn groot gezin woonde: de Grilstraat.

Zijn honderdste geboortejaar is de aanleiding om hem te vieren met een publicatie en literaire hommages, in Vlaanderen. Want wie kent hem (nog) in Brussel? “Zodra ze in Laken zijn, vervagen ze (de Vlamingen, red.), ze verliezen hun kleur, hun taal, alles,” zo typeerde Van Herreweghen de ingeweken Nederlandstaligen, in een interview met toen nog Brussel Deze Week in 2008.

De uit Pamel afkomstige, maar naar Molenbeek om beroepsredenen uitgeweken Van Herreweghen - die eigenlijk dacht dat hij een grond in Dilbeek had gekocht - werd om zijn taalvaardigheid zeer gerespecteerd. En dat wist hij ook in de naoorlogse tijd van Vlaamse volksverheffi ng te verzilveren.

Als journalist voor het dagblad De Standaard, in de tijd dat die krant nog ‘Alles Voor Vlaanderen, Vlaanderen Voor Kristus’, naast haar naam droeg. Later als radiocommentator.

En vooral als hoofd van de Dienst Drama van de toenmalige BRT (nu VRT) in het Flageygebouw. In de pionierstijd van de Vlaamse tv-series - zoals ‘Wij, Heren van Zichem’, waarvan hij producer was - maakte hij ook naam als dichter van de ‘Bezettingsgeneratie’.

Hij schreef rode schriftjes vol met gedichten, die werden gebundeld. Bundels met namen als Het is een geur die ge moet vinden, Webben en wargaren, Korte metten, Zie ik mezelf, De bulleman en de vogels of Een Brussels tuintje.

Tussen 1962 en 2006 kreeg hij dan ook de meest verdienstelijke poëzieprijzen, waaronder de Prijs voor Letterkunde van de Vlaamse Provincies (2006).

Hubert Van Herreweghen BRUZZ 1546
© Saskia Vanderstichele
| Hubert Van Herreweghen, een foto voor Brussel Deze Week uit 2008.

Gouden vondsten

Zijn oude bureaukamer, ontoegankelijk geworden omdat ze nokvol boeken en documenten stond, werd na zijn overlijden in november 2016 door twee dochters wekelijks uitgevlooid, op zoek naar onbekend materiaal, notities allerhande en gouden vondsten.

En die grot van Ali Baba opende zich, samen met de interesse van Uitgeverij P om met samenstellers Patrick Latteur en Dirk de Geest een turf van Verzamelde gedichten uit te brengen, 976 pagina’s dik. Daarmee wordt de hele erfenis aan onvoorspelbare beeldoproepen van de dichter gebundeld, genoeg om de innemende betrokkenheid van zijn gevoelens over de noeste arbeid, het afscheid nemen, de behekstheid van de dood (van vriend tot kind), de natuur, de liefde, het Pajottenlandkarakter en zelfs Brussel te (her)ontdekken. Een korzelig fijne taalvirtuoos zonder gelijke.

Hubert van Herreweghen, dichter
© Saskia Vanderstichele
| Hubert van Herreweghen, een foto uit het archief van Saskia Vanderstichele.

Met de hoofdstad waarin hij Vlaming bleef en geen Brusselaar, had Van Herreweghen een verhouding met een expliciete ondertoon: de aangename stad an sich betoverde hem, maar de bewoners kregen stempels. Getuige deze versregels: ‘Achter gevel en gordijn / Vlamingen monddood genoeg / die Brussel zo Brussels maken.’ of ‘Drie tienermeisjes langs de kathedraal / reien als nimfen lentezot een dans. / Zij kwamen uit het park. De bronzen kardinaal / begrijpt ze niet: zij lachen Nederlands.

Hubert Vanherreweghe BRUZZ VerzameldeGedichten
© uitgeverij P
| Hubert van Herreweghen. Verzamelde Gedichten, samengesteld door Dirk de Geest en Patrick Latteur, 976 blz, Uitgeverij P, 44,50 euro.

Van Herreweghen heeft het nooit gehad met Franstalig Brussel, met Walen daarentegen wel. In dat opzicht blijft het oeuvre van de Brusselse Pajot leerrijk en verrijkend tegelijk, en een inspiratiebron voor cultuuralertheid op de cadans van het gedicht. Gedichten die als liefde de eenzaamheid troosten.

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.

OPROEP: Reageer jij soms op online nieuwsartikels of wil je het wel eens proberen? Doe mee aan het RHETORIC-onderzoek en wie weet win jij een van onze 10 prijzen! Neem nu deel..

Lees ook

Nieuws en cultuur uit Brussel in je mailbox?