Onderzoek naar historisch Brussel bloeit

Brusselse politieagenten in 1900.© VUB

Aan de Vrije Universiteit Brussel zijn enkele onderzoekers nieuwe studies begonnen naar de geschiedenis van Brussel. Naar hoe migranten meer dan honderd jaar geleden in aanraking kwamen met de politie of hoe de vleesmarkt meer rekening ging houden met de consument. Belangrijke vraag: wat leert dat onderzoek over de stad vandaag?

Van Broekzele naar hoofdstad van Europa. De geschiedenis van Brussel heeft veel facetten, en dat beseffen ook de historici aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). “Onderzoek naar de geschiedenis van Brussel is niet altijd vanzelfsprekend,” vertelt Dennis De Vriese, historicus aan de VUB. “Door het bombardement op Brussel in 1695 gingen heel wat archiefstukken verloren. Dat bemoeilijkt natuurlijk het onderzoek.”

Door geldgebrek zijn de beschikbare bronnen bovendien niet altijd geïnventariseerd, vult Ayfer Erkul, historica aan de VUB, aan. “Het lijkt me dat, in vergelijking met sommige andere steden, historisch onderzoek naar de stad Brussel wat verwaarloosd wordt. En op het vlak van bronnen is het soms huilen met de pet op. Maar dat laatste is vermoedelijk niet anders voor andere steden.”

Onderzoek naar de geschiedenis van de hoofdstad is essentieel, menen de onderzoekers. “Brussel is niet alleen de hoofdstad van België, maar ook van Europa. En door de geschiedenis heen was het, ook voor het ontstaan van België, een belangrijke stad. Onderzoek ernaar kan clichés ontkrachten, en mythes bevestigen.”

Hoe ging de politie om met migranten In 1880-1914?

“Ik wil weten welke migranten op het einde van de negentiende eeuw in aanraking kwamen met de politie,” vertelt Ayfer Erkul, die de interactie onderzoekt tussen migranten en de Brusselse politie. “Mijn hypothese is dat het vooral marginale migranten betreft: de ongewenste armen die naar Brussel trokken in de hoop er werk te vinden. Hoe verliepen de contacten tussen hen en de politie? Op welke manier deed de politie aan migratiecontrole? Dat is de focus van mijn werk.

Ayfer Erkul

In die periode begon de stad sterk te investeren in haar politie­apparaat. Onder meer door de enorme menselijke mobiliteit, maar ook door de misdaad die, dankzij het uitgewerkte transportnetwerk, mobieler was geworden. De perceptie ontstond ook dat die misdaad enorm was gestegen. De burgemeester stond onder druk om te reageren. Tegen 1914 had Brussel relatief gezien het grootste politiekorps in Europa.”

Volgens Erkul zal haar onderzoek aantonen dat de bezorgdheid om migratie, en de politionele aanpak ervan, geen recente fenomenen zijn. “Bovendien zien we dat het onderscheid tussen de gewenste en de ongewenste migranten door de tijd heen aan andere criteria onderhevig is. Etnische factoren speelden toen amper een rol, terwijl dat nu wel het geval is.” Voor Erkul is het van belang dat haar onderzoek ook buiten de academische wereld waarde heeft. “Onderzoek naar migratiecontrole door de politie kan toelaten fenomenen zoals de gebeurtenissen in het Maxi­miliaanpark beter te kaderen.”

Brusselse politieagenten in 1900
© VUB
| “Ik wil weten welke migranten op het einde van de negentiende eeuw in aanraking kwamen met de politie,” vertelt Ayfer Erkul, die de interactie onderzoekt tussen migranten en de Brusselse politie.

Hoe evolueerde de Brusselse vleesmarkt tussen 1770-1860?

Dennis De Vriese mag op zoek naar de rol die de stad Brussel speelde in de regulering van de vleesmarkt. “Waar voordien het belang van de producent doorwoog – men wilde dat producenten hun levensstandaard konden behouden – werd op een bepaald ogenblik het consumentenbelang steeds vaker aangehaald als reden om de vleesmarkt te reguleren. En mijn voorspelling is dat de stad Brussel daar een voorname rol in speelde,” zegt De Vriese.

Dennis De Vriese, onderzoeker aan de VUB

“In mijn periode veranderde de vleesmarkt sterk. Waar in 1770 het vlees verkocht werd in een handvol vleeshuizen waar alle beenhouwers samen hun waren, voorbereid in hun ateliers nabij de Beenhouwersstraat, aanboden, is dat tegen 1860 volledig veranderd.

Toen kon zowat iedereen beenhouwer worden en bijna overal een eigen winkeltje oprichten, waar men vlees verkocht voor de prijs bepaald door de vrije markt. In Brussel was die transformatie bovendien sterker dan in andere steden door de aanwezige elites. Er was toen nog een zekere welstand nodig om vlees te kunnen kopen,” zegt De Vriese.

Volgens de onderzoeker zal zijn studie inzicht bieden in hoe de evolutie naar de massaconsumptie zich in de hoofdstad – en daarbuiten – voltrok. “Brussel is in dit geval bijzonder interessant omdat enkele fenomenen zich hier in vergelijking met andere plekken erg vroeg voordeden.”

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.

 

--- OPROEP. Reageer jij soms op online nieuwsartikels of wil je het wel eens proberen? Doe mee aan het RHETORIC-onderzoek en maak kans op een waardebon. Meer info en inschrijven

 

Lees ook

Nieuws en cultuur uit Brussel in je mailbox?