Enfant terrible: Niels Goulem, ornitoloog/bioloog

© Saskia Vanderstichele
| Niels Goulem, ornitoloog/bioloog.

Niels Goulem (26) studeerde landbouwkunde en biologie. Hij is afkomstig uit Moeskroen, maar woont sinds 2016 definitief in Brussel, waar hij vaak nachtelijke waarnermingen van trekvogels doet. Hij deelt al zijn informatie op bru.waarnemingen.be. Hij werkt in Wemmel en woont in Etterbeek.

TERRIBLE Niels Goulem BRUZZ ACTUA 1630
© Saskia Vanderstichele
| Niels Goulem: de hemel boven het de Brouckèreplein.

Mijn fascinatie voor vogels en natuur was er al heel snel. In het eerste leerjaar nam de meester ons vaak mee naar een boom op de speelplaats waar een ransuil in overwinterde. We vonden dan braakballen van de uil en analyseerden die in de klas. En we tekenden die na. Fantastisch, vond ik dat. In het begin was mijn interesse in natuur heel breed: insecten, dieren, planten …

Maar vogels werden mijn grote liefde toen ik in Moeskroen, waar ik woonde, in contact kwam met een ornitholoog. Eén van de beste van België trouwens. Vanaf mijn vijftiende ging ik ook regel­matig op kamp met ‘Jeunes et Nature’. Ik ontmoette er een animator die ook waanzinnig veel over vogels wist. Vanaf dan was er geen houden meer aan. Bijna elk weekend ging ik vogels spotten, mét verrekijker en telescoop.

Het meest ben ik geboeid door de vogeltrek. We weten natuurlijk al veel over de doortocht van vogels overdag, maar we hebben amper zicht op hun nachtelijke escapades. Mijn eerste nachtopnames dateren van oktober 2016. Ik bracht het weekend door in Moeskroen en luisterde ‘s avonds in onze tuin naar de lijsters. In oktober trokken die in groten getale over ons huis naar zuiderse oorden.

Niels Goulem, ornitoloog/bioloog

Ik zag het niet zitten om de hele nacht in de koude te blijven staan, en heb mijn microfoon goed ingeduffeld in een sok en een plastic zak, als bescherming tegen de regen en de kou. ‘s Anderendaags heb ik sonogrammen gemaakt van de geluiden (grafieken van de opnames, red.) om er al de vogelroepen uit te filteren. Behalve veel lijsters hoorde ik ook ineens de roep van een waterhoen.

Terwijl er in mijn buurt helemaal geen water te vinden is. Ik wist zelfs niet dat het waterhoen een trekvogel was, of zelfs maar dat die zijn tocht onderneemt in het donker. Dat was gewoon mindblowing! Sindsdien heb ik me betere microfoons aangeschaft en maak ik bijna elke nacht tijdens de trekperiode opnames.

Nu ik in Brussel woon, registreer ik de vogel­geluiden vanop mijn terras in Etterbeek, in stereo. En je zou het niet denken, maar er is hier ongelooflijk druk vogelverkeer ‘s nachts. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het feit dat Brussel ook in de nacht een sterke lichtbron blijft. De trekvogels worden daardoor aangetrokken, maar ook door gestresseerd. Waardoor ze net meer beginnen te roepen. Ik registreer in Brussel dus opvallend meer, én meer verschillende vogelgeluiden dan in Moeskroen bijvoorbeeld.

Een van de redenen waarom vogels ‘s nachts naar het zuiden trekken, is veiligheid. De meeste roof­vogels jagen niet in het donker, en zelfs een uil die een uitstekende jager is, krijgt hen dan nauwelijks te pakken. En allicht speelt ook de meteo een rol, de wind gaat ‘s nachts vaak luwen bijvoorbeeld. Maar eigenlijk weten we het nog niet zo heel goed. Nachtelijke geluidsobservaties van vogels zijn behoorlijk recent. Het is pas nu dat er een heel netwerk tot stand komt van mensen die zich ermee bezighouden en tot telkens weer nieuwe bevindingen komen.

De meest verrassende ontdekking? De ortolaan. Ik heb hem zeker al twintig keer gehoord sinds ik begin augustus weer ben beginnen te capteren. Het is een zeldzame én bedreigde vogel. De meeste vogelkenners waren er heilig van overtuigd dat hij enkel overdag trekt. Niet dus. Zelfs op Europees niveau is dat nieuwe informatie van onschatbare waarde, voor de wetenschap, maar ook voor de vogelbescherming.

Wat ik verder nog met Brussel heb (lacht)? Ik woon hier heel graag, al mis ik in het straatbeeld wel groen, natuurlijk. Maar ça bouge bien in deze stad, en ik hou van het hybride karakter, om het even in biologische termen te zeggen. Ik ben de zoon van een Vlaamse moeder en Franstalige vader, misschien dat ik me daarom hier zo goed thuis voel. In tegenstelling tot mijn vogel-vrienden ben ik zeker niet van plan om hier weg te trekken (lacht).

Fijn dat je wil reageren. Wie reageert, gaat akkoord met onze huisregels. Hoe reageren via Disqus? Een woordje uitleg.
Lees ook

Nieuws en cultuur uit Brussel in je mailbox?